Modern sanat, resmin görünen dünyaya benzeme zorunluluğunu bıraktığı yüzyıl. Biçim dağıldı, renk gerçeğinden bağımsızlaştı: Klimt altın varakla, Munch kaygıyla, Picasso ve Braque Kübizmle, Kandinsky soyutlamayla, Dali rüyalarla yeni bir dil kurdu. Aşağıda bu dönemin ressamlarını ve eserlerini bulabilirsiniz.
Bu dönemin sanatçılarıGustav KlimtHilma af KlintEdvard MunchWassily KandinskyPierre BonnardHenri MatisseFrantišek KupkaPiet MondrianConstantin BrancusiPaul KleeKazimir MaleviçPablo PicassoGeorges BraqueAmedeo ModiglianiMax BeckmannSonia DelaunayRobert DelaunayDiego RiveraMarc ChagallMarcel DuchampGeorgia O’KeeffeJuan GrisEgon SchieleOtto DixJoan MiroRené MagritteAlberto GiacomettiMark RothkoAliye BergerSalvador DaliWillem de KooningFrida KahloJackson Pollock
Amerikan Gotiği
Belleğin Azmi1931 · MoMA, New York
Çığlık1893 · Ulusal Müze ve MUNCH Müzesi, Oslo
Düşünen Adam Heykeli1880–1904 · Musée Rodin, Paris
Guernica1937 · Reina Sofia Müzesi, Madrid
İki Frida1939 · Modern Sanat Müzesi, Mexico City
Kart Oynayanlar
Öpücük1907–1908 · Belvedere, Viyana
Mark Rothko kimdir? Mark Rothko (1903–1970), bugünkü Letonya’da Marcus Rothkowitz adıyla doğan, on yaşında Amerika’ya göç eden ve yumuşak kenarlı, üst üste yüzen renk dikdörtgenleriyle tanınan Amerikalı ressam. Soyut dışavurumculuğun ve renk alanı resminin en önemli isimlerinden biri. Resimlerinin renk ilişkileriyle değil, “trajedi, coşku, kıyamet” gibi temel insan duygularıyla ilgili olduğunu söylerdi. Mark Rothko, bir…
Modern sanat nedir? Modern sanat, kabaca 1860’lardan 1970’lere uzanan ve sanatçıların geleneksel, akademik kuralları bırakıp yeni biçimler aradığı dönemin sanatıdır. Çağdaş sanat ise yaklaşık 1970’lerin sonundan bugüne, yani içinde yaşadığımız zamanın sanatıdır. Sınırlar tartışmalıdır: MoMA modern sanatı 1880’lerden 1970’lere, çağdaş sanatı yaklaşık 1980’den bugüne tarihlerken, Britannica modern sanatın başlangıcını 1860’lara (bazılarına göre 1880’lere) koyar. Tate…
Sürrealizm nedir? Sürrealizm (gerçeküstücülük), 1924’te şair Andre Breton’un Paris’te yayımladığı Sürrealizm Manifestosu ile resmileşen bir edebiyat, düşünce ve sanat akımıdır. Rüyaların, bilinçdışının ve beklenmedik olanın gücünü akılcı bakışla buluşturmak istedi. Salvador Dali, Rene Magritte, Joan Miro ve Max Ernst akımın en bilinen ressamlarıdır. Sürrealizm nedir diye sorulduğunda çoğumuzun aklına önce Dali’nin eriyen saatleri gelir. Ama…
İlk Türk kadın ressam kimdir? Bu soruya en sık verilen cevap Mihri Müşfik (Mihri Rasim, 1885/1886–1954). Roma ve Paris’te resim eğitimi aldı, 1914’te kızlar için açılan ilk güzel sanatlar okulu İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nin kurulmasına öncülük etti ve okulun ilk kadın müdürü oldu. Ancak “ilk” tek bir isme sığmıyor: aynı yıllarda Osman Hamdi Bey’in öğrencisi…
Willem de Kooning kimdir? Willem de Kooning (1904–1997), Rotterdam’da doğup 1926’da kaçak yolcu olarak Amerika’ya giden ve New York’ta soyut dışavurumculuğun önde gelen isimlerinden biri olan ressam. Hızlı, sert fırça darbeleri, kazınıp yeniden boyanan yüzeyleri ve soyut ile figürü bir arada tutan tavrıyla tanınır. En ünlü eserleri Excavation ve Woman I. Willem de Kooning, soyut…
Hilma af Klint kimdir? Hilma af Klint (1862–1944), Stockholm’de yaşamış İsveçli ressam. 1906’dan itibaren, Kandinsky, Mondrian ve Maleviç’ten birkaç yıl önce, soyut resimler yaptı; ama bu resimleri neredeyse hiç göstermedi. En ünlü eseri, 193 resimden oluşan “Tapınak için Resimler” dizisi ve bu dizinin dev boyutlu “On Büyük” bölümü. Hilma af Klint, sanat tarihinin sonradan yeniden…
Kübizm nedir? Kübizm, 1907-1908 civarında Paris’te Pablo Picasso ve Georges Braque’ın geliştirdiği, bir nesneyi ya da figürü aynı anda birkaç açıdan gösteren bir resim akımıdır. Rönesans’tan beri süren tek bakış açılı perspektifi bıraktı; biçimleri geometrik düzlemlere ayırdı ve resme gazete, duvar kağıdı gibi gerçek malzemeleri soktu. Adını, Braque’ın resimlerini “küplere” benzeten bir eleştirmenden aldı. Kübizm…
Sonia Delaunay kimdir? Sonia Delaunay (1885–1979), bugünkü Ukrayna topraklarında doğup hayatının büyük bölümünü Paris’te geçiren soyut sanatın öncülerinden. Eşi Robert Delaunay ile birlikte renklerin yan yana gelince birbirini nasıl değiştirdiğini araştıran “simultane” resmi geliştirdi. Bu fikri tuvalden kumaşa, elbiseye, kitaba ve dev duvar panolarına taşıdı. 1964’te Louvre’da hayattayken retrospektif sergisi açılan ilk kadın sanatçı oldu….
Kart Oynayanlar tablosu nerede? Cézanne 1890’larda aynı konuyu beş ayrı tuvalde boyadı. En çok tanınanı, iki köylünün bir masada karşılıklı oturduğu küçük versiyon; 47 × 56,5 cm boyutundaki bu tablo Paris’teki Musée d’Orsay’da. Öteki dört versiyon New York’taki Metropolitan Müzesi’nde, Philadelphia’daki Barnes Vakfı’nda, Londra’daki Courtauld Galerisi’nde ve Katar’da bir özel koleksiyonda. Kart Oynayanlar, Paul Cézanne’ın…
František Kupka kimdir? František Kupka (1871–1957), hayatının büyük bölümünü Paris’te geçiren Çek ressam. 1912 Salon d’Automne’da sergilediği iki “Amorpha” tablosuyla Paris’te halka gösterilen ilk soyut resimlerin yaratıcıları arasında yer aldı. Rengi ve hareketi müzik gibi düzenleyen resimleri, onu Kandinsky, Mondrian ve Maleviç’in yanında soyut sanatın öncülerinden biri yapar. František Kupka, bir topla oynayan küçük bir…
Dadaizm nedir? Dadaizm (Dada), Birinci Dünya Savaşı sırasında, 1916’da Zürih’teki Cabaret Voltaire’de doğan, savaşa ve onu doğuran topluma tepki olarak sanatın bütün kurallarını alaya alan bir akımdır. Dadacılar resim ve heykel yerine kolaj, fotomontaj, hazır nesne, ses şiiri ve gösteri kullandı; rastlantıya ve saçmaya yer açtı. Akım Berlin, Hannover, Köln, Paris ve New York’a yayıldı,…
Juan Gris kimdir? Juan Gris (1887–1927), Madrid’de doğan ve hayatının geri kalanını Fransa’da geçiren İspanyol ressam. Picasso ve Braque ile birlikte Kübizmin en önemli isimlerinden biri sayılır; onlardan daha düzenli, geometrik ve renkli bir Kübizm geliştirdi. Natürmortları, portreleri ve resim üzerine yazdığı kuramsal metinlerle tanınır. Eserleri Madrid’de Thyssen-Bornemisza’da, New York’ta Met’te, Chicago’da ve Londra’da Tate…
Hitler ressam mıydı? Ressam olmak istedi ama olamadı. Adolf Hitler, Viyana Güzel Sanatlar Akademisi’ne 1907’de ve 1908’de başvurdu, iki kez de kabul edilmedi. Sonraki yıllarda Viyana’nın ve Münih’in tanıdık manzaralarını, çoğu zaman kartpostallardan kopyalayarak suluboyayla resmedip satarak geçindi. Uzmanlar bu resimleri sıradan bir amatör işi olarak değerlendiriyor. İktidara geldikten sonra ise modern sanata savaş açtı;…
Pop Art nedir? Pop Art, 1950’lerin ortasında İngiltere’de, 1950’lerin sonunda ABD’de ortaya çıkan ve 1960’larda zirveye ulaşan bir sanat akımıdır. Konularını reklamlardan, ürün ambalajlarından, Hollywood filmlerinden, pop müzikten ve çizgi romanlardan alır. Akımın en tanınan isimleri Andy Warhol, Roy Lichtenstein ve Richard Hamilton’dır. Bir çorba konservesini ya da bir çizgi roman karesini müze duvarına taşıyarak…
Aliye Berger kimdir? Aliye Berger (1903–1974), Türkiye’nin ilk kadın gravür sanatçısı olarak anılan ressam ve baskıresim sanatçısı. Şakir Paşa ailesinin en küçük kızı; ressam Fahrelnissa Zeid’in ve Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın kardeşi. Gravüre kırk yaşlarından sonra Londra’da başladı. 1954’te Yapı Kredi Bankası’nın resim yarışmasında “Güneşin Doğuşu” ile birinci olunca adı geniş çevrelerce duyuldu. Gravürlerinin…
Robert Delaunay kimdir? Robert Delaunay (1885–1941), Paris’te doğup büyüyen Fransız ressam. Eşi Sonia Delaunay ile birlikte renk kontrastlarına dayanan bir resim geliştirdi; şair Apollinaire bu resme “Orfizm” adını verdi. Eyfel Kulesi, Pencereler ve Dairesel Biçimler dizileriyle Kübizmden soyut resme uzanan yolun en renkli öncülerinden biri sayılır. Robert Delaunay, modern Paris’i renge dönüştüren bir ressamdı. Gotik…
Ekspresyonizm nedir? Ekspresyonizm (dışavurumculuk), sanatçının duygularını, iç dünyasını ve ruhsal arayışını gerçekçi görüntünün önüne koyan bir sanat akımıdır. Yoğun ve doğal olmayan renkler, çarpıtılmış biçimler ve serbest fırça darbeleriyle tanınır. 20. yüzyılın başında Almanya’da, Dresden’deki Die Brücke ve Münih’teki Der Blaue Reiter gruplarıyla güç kazandı; Van Gogh ve Munch öncüleri sayılır. Ekspresyonizm nedir sorusunu en…
Dünyanın en önemli kadın ressamları kimlerdir? Sanat tarihinin en önemli kadın ressamları arasında Rönesans’ta Sofonisba Anguissola, Barok’ta Artemisia Gentileschi, Judith Leyster ve Rachel Ruysch, 18. yüzyılda Élisabeth Vigée Le Brun, 19. yüzyılda Rosa Bonheur, Berthe Morisot ve Mary Cassatt sayılır. 20. yüzyılda soyut resmin öncüsü Hilma af Klint, Georgia O’Keeffe ve Frida Kahlo öne çıkar….
Soyut sanat nedir? Soyut sanat, gördüğümüz dünyayı olduğu gibi göstermeye çalışmayan; etkisini biçimlerle, renklerle, çizgilerle ve fırça izleriyle kuran sanattır. Tek bir akım değil, 1900’lerin başından beri modern sanatın ana damarlarından biri olan geniş bir şemsiye kavramdır. Öncüleri arasında Kandinsky, Hilma af Klint, Kupka, Delaunay, Maleviç ve Mondrian sayılır. “İlk soyut resmi kim yaptı?” sorusu…
Fovizm nedir? Fovizm, 20. yüzyılın başında Fransa’da doğan ve rengi doğadaki gerçek renginden kurtaran bir resim akımıdır. Adını, 1905 Salon d’Automne sergisinde bu resimleri gören eleştirmen Louis Vauxcelles’in ressamlara taktığı “fauves”, yani “vahşi hayvanlar” lakabından alır. Öncüleri Henri Matisse ve André Derain’dir. Akım kısa sürdü: 1908’e gelindiğinde ressamların çoğu başka yollara, özellikle Kübizme yönelmişti. Yeşil…
Pierre Bonnard kimdir? Pierre Bonnard (1867–1947), Nabiler grubunun kurucuları arasında yer alan ve ömrü boyunca evin içini, yemek masasını, banyoyu ve pencereden görünen bahçeyi parlak renklerle resmeden Fransız ressam. Modelinin karşısında değil, hafızasından çalıştı; tablolarını yıllarca bitirmedi. Eserlerini görmek için en iyi adresler Paris’teki Musée d’Orsay, Londra’daki Tate ve Le Cannet’deki Musée Bonnard. Pierre Bonnard,…
Amerikan Gotiği’ndeki çift kim? Grant Wood tabloda bir çiftçiyi ve kızını canlandırdı. Modelleri ise ressamın kız kardeşi Nan Wood Graham ile diş hekimi Byron McKeeby’ydi; ikisi hiç birlikte poz vermedi. Tablo 1930’da Chicago Sanat Enstitüsü’nde sergilendi, ödül kazandı ve hala orada. Amerikan Gotiği (American Gothic), Grant Wood’un 1930’da boyadığı, elinde yaba tutan bir çiftçiyle yanındaki…
İki Frida tablosu ne anlatıyor? İki Frida, Frida Kahlo’nun 1939’da, Diego Rivera’dan boşandığı yıl yaptığı tablo. Bir bankta el ele oturan iki Frida var: biri beyaz Avrupai bir elbise, öteki renkli Meksika kıyafetleri içinde. İkisinin kalbi de göğsünün dışında ve tek bir damarla birbirine bağlı; tablo ayrılığın acısını ve insanın kendini teselli edişini anlatıyor. Bugün…
Düşünen Adam heykeli kimin eseri? Düşünen Adam, Fransız heykeltıraş Auguste Rodin’in eseri. Rodin figürü 1880’de, Dante’nin İlahi Komedya’sından esinlenen Cehennem Kapısı’nın tepesinde oturan şair olarak tasarladı; bugün bildiğimiz büyük boy bronz ilk kez 1904’te sergilendi. En bilinen dökümü Paris’teki Musée Rodin’in bahçesinde. Düşünen Adam benim için uzun yıllar Bakırköy’deki Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin önündeki…
Eriyen saatler tablosu kimin? Eriyen saatler tablosunun adı Belleğin Azmi; Salvador Dali 1931’de yaptı. Yalnızca 24 × 33 cm olan tablo, Sürrealizmin en tanınan eseri. Bugün New York’taki Modern Sanat Müzesi’nde (MoMA). Belleğin Azmi, Salvador Dalí’nin 1931’de yaptığı ve eriyen saatleriyle dünyanın en tanınan Sürrealist tablosu haline gelen eser. Issız bir kıyıda, bir ağaç dalından,…
Öpücük tablosu kimin? Öpücük, Avusturyalı ressam Gustav Klimt’in 1907–1908’de yaptığı tablo. 180 × 180 cm’lik, altın varakla boyanmış tablo Klimt’in Altın Dönemi’nin doruğu sayılıyor. Viyana’daki Belvedere Sarayı’nın Yukarı Belvedere binasında sergileniyor. Öpücük, Avusturyalı ressam Gustav Klimt’in 1907–1908 yıllarında yaptığı ve bugün Viyana’daki Belvedere Sarayı’nda sergilenen tablo. Altın varaklarla parıldayan bir örtünün içinde birbirine sarılmış bir…
Guernica tablosu neyi anlatıyor? Picasso’nun 1937’de yaptığı Guernica, İspanya İç Savaşı sırasında 26 Nisan 1937’de bombalanan Bask kasabası Guernica’yı anlatıyor. Yalnızca siyah, beyaz ve grinin kullanıldığı 3,5 × 7,8 metrelik tabloda çığlık atan kadınlar, parçalanmış bir asker, yaralı bir at ve bir boğa var. Tablo Madrid’deki Reina Sofia Müzesi’nde. Guernica, Pablo Picasso’nun 1937’de, İspanya İç…
Çığlık tablosu kimin? Çığlık, Norveçli ressam Edvard Munch’un 1893’te yaptığı tablo. Kan kırmızısı bir gökyüzünün altında ellerini yüzüne bastırmış figür, Munch’un Oslo’daki Ekeberg tepesinde yaşadığı bir kaygı anını anlatıyor. Munch’un birkaç versiyonunu yaptığı tablo, Oslo’daki Ulusal Müze ve MUNCH Müzesi’nde. Çığlık, Norveçli ressam Edvard Munch’un 1893’te yaptığı ve bugün dünyanın en tanınan görüntülerinden biri haline…
Gustav Klimt kimdir? Gustav Klimt (1862–1918), tablolarını gerçek altın varakla süsleyen ve dünyanın en çok çoğaltılan aşk resimlerinden Öpücük’ü yapan Avusturyalı ressam. Viyana Secession hareketinin kurucusu ve Art Nouveau’nun en önemli isimlerinden biri. Eserlerinin en büyük koleksiyonu Viyana’daki Belvedere’de. “Bende görülmeye değer özel bir şey yok. Benim hakkımda bir şey öğrenmek isteyen, resimlerime dikkatle baksın.”…
Otto Dix kimdir? I. Dünya Savaşı’na gönüllü katılıp dört yılını cephede geçiren Otto Dix (1891–1969), savaşın kahramanlık değil ölüm ve çamur olduğunu hiç süslemeden resmeden Alman ressam. Yeni Nesnellik akımının en güçlü temsilcilerinden biri olarak savaştan dönenlerin parçalanmış bedenlerini ve 1920’ler Almanya’sının karanlık yüzünü gösterdi; Nazi döneminde eserleri “Dejenere Sanat” ilan edildi. En ünlü eserleri…
Max Beckmann kimdir? Eserleri Naziler tarafından “Dejenere Sanat” ilan edilince 1937’de Almanya’yı terk eden Max Beckmann (1884–1950), savaşın ve insan ruhunun Alman ressamı. I. Dünya Savaşı’nın travmasını, Weimar Almanyası’nın çöküşünü ve Nazi baskısını mitoloji, tiyatro ve dinsel sembollerle anlattı; kalın siyah konturları ve dokuz büyük triptiğiyle 20. yüzyılın en özgün ressamlarından biri sayılır. En ünlü…
Amedeo Modigliani kimdir? Yaşarken eserlerinin değerini göremeyen, bugün ise tabloları dünyanın en pahalı eserleri arasında yer alan Amedeo Modigliani (1884–1920), İtalyan ressam ve heykeltıraş. Uzun boyunlu, badem gözlü, oval yüzlü portreleri ve nüleriyle Paris Ekolü’nün en tanınmış isimlerinden biri oldu; 35 yaşında öldü. En ünlü eserleri Yatan Çıplak, Jeanne Hebuterne portreleri ve Kadın Başı heykelleri….
Egon Schiele kimdir? Yalnızca on yıl kadar süren kariyerine 300’e yakın tablo ve 3.000’den fazla çizim sığdırıp 28 yaşında İspanyol gribinden ölen Egon Schiele (1890–1918), Ekspresyonizmin en güçlü temsilcilerinden biri olan Avusturyalı ressam. Çarpıtılmış, kemiksi bedenleri, sarsıcı otoportreleri ve cesur çıplak figürleriyle tanınır; Gustav Klimt’in himaye ettiği genç sanatçıların en parlağıydı. Eserlerinin en büyük koleksiyonu…
Edvard Munch kimdir? Çocukken annesini ve ablasını veremden kaybeden ve hayatı boyunca hastalık ve ölüm korkusuyla yaşayan Edvard Munch (1863–1944), bu duyguları dalgalı çizgiler ve yoğun renklerle resmeden Norveçli ressam ve baskı sanatçısı. Ekspresyonizmin en önemli öncülerinden sayılır; en ünlü eseri Çığlık, dünyanın en tanınan tablolarından biri. Eserlerinin en büyük koleksiyonu Oslo’daki Munch Müzesi’nde (MUNCH)….
Paul Klee kimdir? Paul Klee (1879–1940), müziği, çocuk çizimlerini, sembolleri ve renk kuramını birleştirerek yaklaşık 10.000 eser üreten, ağır bir hastalıkla boğuştuğu son yılında bile 1.200’den fazla iş çıkaran İsviçre doğumlu Alman ressam. Hiçbir akıma tam bağlanmadı; Bauhaus’ta verdiği derslerle 20. yüzyılın sanat ve tasarım eğitimini derinden etkiledi. En ünlü eserleri Cıvıldayan Makine, Senecio ve…
Wassily Kandinsky kimdir? Otuz yaşına kadar hukukçu olan, sonra hiçbir nesneyi göstermeyen ilk resimleri yapanlardan biri haline gelen Wassily Kandinsky (1866–1944), soyut sanatın en önemli öncüsü sayılan Rus ressam. Rengi müzikle, biçimi duyguyla eşleştiren kuramları bütün bir yüzyılın sanat eğitimini etkiledi; Der Blaue Reiter grubunu Franz Marc ile kurdu. En ünlü eserleri Kompozisyon VII ve…
Auguste Rodin kimdir? Güzel Sanatlar Yüksek Okulu’na üç kez reddedilip zanaat içinde yetişen Auguste Rodin (1840–1917), bugün modern heykelin kurucusu sayılan Fransız heykeltıraş. Akademik heykelin pürüzsüz, donuk yüzeyleri yerine ışığı yakalayan, duygu ve hareket taşıyan bedenler yaptı; Düşünen Adam ve Öpücük dünyanın en tanınan heykelleri arasında. Eserlerini görmek için en iyi yer Paris’teki Musee Rodin….
Marc Chagall kimdir? Marc Chagall (1887–1985), gökyüzünde süzülen aşıkları, keman çalan figürleri ve doğduğu Vitebsk’in ahşap evlerini rüya gibi resimlere dönüştüren, bugünkü Belarus’ta doğup Fransa’da ölen ressam. Kübizmi, Fovizmi ve Doğu Avrupa Yahudi halk kültürünü kendine özgü bir dilde birleştirdi; vitray, sahne tasarımı, seramik ve goblen alanlarında da eser verdi. En ünlü eserleri Ben ve…
Jackson Pollock kimdir? Tuvalini yere serip üzerine boya damlatan, akıtan ve fırlatan Jackson Pollock (1912–1956), Soyut Dışavurumculuğun en tanınan Amerikalı ressamı. Bu teknikle resmin nasıl yapılacağına dair alışkanlıkları altüst etti; onun sayesinde New York, modern sanatın merkezi olma unvanını Paris’ten almaya başladı. En ünlü eserleri Sonbahar Ritmi, Lavanta Sisi ve Mavi Direkler; eşi Lee Krasner…
Frida Kahlo kimdir? Frida Kahlo (1907–1954), genç yaşta geçirdiği ağır kazanın acısını otoportrelere dönüştüren Meksikalı ressam. Diego Rivera ile evliliğini ve Meksika kültürünü de yaklaşık 140 resmine taşıdı; bunların 55 kadarı otoportre. En ünlü eseri İki Frida; doğup öldüğü Mavi Ev bugün Mexico City’de Frida Kahlo Müzesi. “Ayaklar, ne yapayım onları, uçacak kanatlarım varken?” —…
Salvador Dali kimdir? Sivri bıyığı, gösterişli kıyafetleri ve kışkırtıcı sözleriyle kendi kimliğini de bir sahne performansına dönüştüren Salvador Dali (1904–1989), 20. yüzyılın en tanınan sürrealist ressamı olan İspanyol sanatçı. Kusursuz akademik tekniğini eriyen saatler, uzun bacaklı filler gibi bilinçaltı imgeleriyle birleştirdi ve paranoyak-eleştirel yöntemi geliştirdi. En ünlü eseri Belleğin Azmi; eserlerini görmek için en iyi…
Alberto Giacometti kimdir? İnce, uzun, neredeyse erimiş gibi duran figürleriyle savaş sonrası Avrupa’nın yalnızlık ve kırılganlık duygusunu simgeleyen Alberto Giacometti (1901–1966), 20. yüzyılın en tanınan heykeltıraşlarından biri sayılan İsviçreli sanatçı. Önce Sürrealistlerle çalıştı, sonra modele dönerek gruptan ayrıldı; 1962’de Venedik Bienali heykel büyük ödülünü kazandı. En ünlü eserleri Yürüyen Adam I ve İşaret Eden Adam;…
Rene Magritte kimdir? “Bu bir pipo değildir” diye de bilinen İmgelerin İhaneti tablosuyla gördüğümüze güvenmemizi sorgulatan Rene Magritte (1898–1967), Sürrealizmin en tanınan Belçikalı ressamı. Bulut, elma, melon şapkalı adam gibi sıradan nesneleri beklenmedik biçimde bir araya getirdi; Dali’nin rüya karmaşasına karşılık sakin, net, neredeyse bir reklam afişi kadar açık bir dil kullandı. Eserlerini görmek için…
Joan Miro kimdir? Yıldızlar, gözler, kuşlar ve serbestçe süzülen renkli lekelerden kendine ait bir resim alfabesi kuran Joan Miro (1893–1983), 20. yüzyılın en özgün ressamlarından biri sayılan Barselona doğumlu İspanyol sanatçı. Sürrealizmle birlikte anıldı ama hiçbir akıma tam olarak ait olmadı; resmin yanı sıra seramik, heykel, baskı, halı ve dev duvar mozaikleri de yaptı. En…
Georgia O’Keeffe kimdir? Dev boyutlu çiçek resimleri ve New Mexico çölünün kemikleriyle tanınan Georgia O’Keeffe (1887–1986), Amerikan modern sanatının en tanınan ismi sayılan Amerikalı ressam. Yetmiş yılı aşan kariyeri boyunca hiçbir akıma katılmadı, resimlerine yüklenen yorumlara itiraz etti; kırmızı tepeler, gökdelenler ve bulutlarla kendine ait bir dünya kurdu. En ünlü eserleri Siyah Süsen, Jimson Otu…
Marcel Duchamp kimdir? Fabrikada üretilmiş bir pisuarı imzalayıp sergileyerek “sanat nedir?” sorusunu bir daha kapanmamak üzere açan Marcel Duchamp (1887–1968), kavramsal sanatın öncüsü sayılan Fransız ressam ve sanatçı. Geliştirdiği hazır nesne (ready-made) kavramı, kavramsal sanattan Pop Art’a, enstalasyondan performansa pek çok akımın köküne yerleşti; genç yaşta başarılı bir ressamken resmi neredeyse bırakıp yıllarca satranç oynadı….
Diego Rivera kimdir? Paris’te Kübist olarak başlayıp ülkesine döndükten sonra kamu binalarının duvarlarına Meksika tarihini resmeden Diego Rivera (1886–1957), muralismo hareketinin öncüsü Meksikalı ressam. İspanyol fethi öncesi uygarlıklardan devrime, tarım işçilerinden fabrika bantlarına bütün bir ülkenin hikayesini anlattı; Frida Kahlo ile evliliğiyle de tanınır. En ünlü eserleri Ulusal Saray’daki Meksika Tarihi ve Detroit Sanayi Duvar…
Georges Braque kimdir? Tuvale gerçek kağıt yapıştırma fikrini geliştiren ama adı çoğu zaman Picasso’nun gölgesinde kalan Georges Braque (1882–1963), Kübizmi Picasso ile birlikte kuran Fransız ressam. Fovizmle başladı, papier colle tekniğini geliştirdi; ardından altmış yıl boyunca natürmortlar, kuşlar ve atölye resimleriyle dingin, rafine bir sanat üretti. En ünlü eserleri Portekizli ile Meyve Tabağı ve Bardak;…
Pablo Picasso kimdir? Yaklaşık 75 yıl süren sanat hayatında durmadan üslup değiştiren Pablo Picasso (1881–1973), Georges Braque ile Kübizmi kuran İspanyol ressam ve 20. yüzyılın en üretken sanatçılarından biri. Mavi Dönem’in hüzünlü figürlerinden Guernica’nın savaş çığlığına uzanan yolculuğunda resmin yüzyıllık kurallarını kökünden değiştirdi; heykel, seramik ve baskı da yaptı. En ünlü eserleri Avignonlu Kızlar ve…
Kazimir Maleviç kimdir? Kazimir Maleviç (1879–1935), beyaz bir zemine siyah bir kare koyup buna resim diyerek 20. yüzyıl sanatının en radikal adımlarından birini atan, Kiev yakınlarında doğmuş ressam. Kurucusu olduğu Süprematizmin simgesi Siyah Kare, 1915’te Petrograd’daki 0.10 sergisinde ortaya çıktı ve resmin mutlaka bir şeyi göstermesi gerektiği fikrini sarstı. En büyük koleksiyonlar Moskova’daki Tretyakov Galerisi,…
Constantin Brancusi kimdir? Bir kuş heykelinin gümrükte sanat eseri sayılıp sayılmayacağı davasıyla da tarihe geçen Constantin Brancusi (1876–1957), modern heykelin kurucusu sayılan Romen heykeltıraş. Rodin’in dokulu, hareketli yüzeylerinin tersine giderek her ayrıntıyı sildi ve biçimi cilalı, sade bir öze indirdi. En ünlü eserleri Uzaydaki Kuş serisi, Öpücük ve Sonsuz Sütun; Paris’teki Brancusi Atölyesi bugün Centre…
Piet Mondrian kimdir? Piet Mondrian (1872–1944), beyaz zemin üzerinde siyah çizgiler ve kırmızı, sarı, mavi dikdörtgenlerden oluşan tabloları bugün mimariden modaya her yerde karşımıza çıkan Hollandalı ressam. Hollanda kırlarındaki ağaç ve yel değirmeni resimlerinden otuz yılda adım adım sadeleşerek bu dile ulaştı; 1917’de Theo van Doesburg ile De Stijl hareketini kurdu. En ünlü eseri Broadway…
Henri Matisse kimdir? Hayatının son yıllarında yatağa bağlı kaldığında bile makasla kestiği renkli kağıtlarla yeni bir sanat yaratan Henri Matisse (1869–1954), 20. yüzyılın en büyük renk ustalarından biri sayılan Fransız ressam. Rengi nesneleri taklit etme görevinden kurtarıp duyguyu anlatmanın ana aracına dönüştürdü ve modern sanatın ilk büyük kırılmalarından Fovizmin öncüsü oldu. En ünlü eserleri Dans…