Modern sanat, resmin görünen dünyaya benzeme zorunluluğunu bıraktığı yüzyıl. Biçim dağıldı, renk gerçeğinden bağımsızlaştı: Klimt altın varakla, Munch kaygıyla, Picasso ve Braque Kübizmle, Kandinsky soyutlamayla, Dali rüyalarla yeni bir dil kurdu. Aşağıda bu dönemin ressamlarını ve eserlerini bulabilirsiniz.
Bu dönemin sanatçılarıAlfons MuchaGustav KlimtHilma af KlintEdvard MunchWassily KandinskyPierre BonnardHenri MatisseFrantisek KupkaPiet MondrianConstantin BrancusiPaul KleeKazimir MaleviçErnst Ludwig KirchnerFranz MarcPablo PicassoGeorges BraqueEdward HopperAmedeo ModiglianiMax BeckmannSonia DelaunayRobert DelaunayDiego RiveraMarc ChagallMarcel DuchampGeorgia O’KeeffeJuan GrisGiorgio de ChiricoEgon SchieleOtto DixMax ErnstGrant WoodJoan MiroTamara de LempickaRene MagritteAlberto GiacomettiMark RothkoAliye BergerSalvador DaliWillem de KooningFrida KahloFrancis BaconJackson PollockLucian Freud
Amerikan Gotiği
Belleğin Azmi1931 · MoMA, New York
Çığlık1893 · Ulusal Müze ve MUNCH Müzesi, Oslo
Düşünen Adam Heykeli1880–1904 · Musée Rodin, Paris
Guernica1937 · Reina Sofia Müzesi, Madrid
İki Frida1939 · Modern Sanat Müzesi, Mexico City
Kart Oynayanlar
Öpücük1907–1908 · Belvedere, Viyana
Lucian Freud kimdir? Lucian Freud (1922–2011), Berlin’de doğup hayatını Londra’da geçiren İngiliz ressam; psikanalizin kurucusu Sigmund Freud’un torunu. Soyut sanatın moda olduğu yıllarda bile hep gerçek insanları, çoğu zaman çıplak ve çok yakından resmetti; modellerine atölyesinde saatlerce poz verdirdi. 1995 tarihli Benefits Supervisor Sleeping 2008’de 33,6 milyon dolara satılarak yaşayan bir sanatçı için dünya rekoru…
Max Ernst kimdir? Max Ernst (1891–1976), Köln yakınlarındaki Brühl’de doğmuş, önce Dada’ya, sonra sürrealizme katılmış Alman asıllı ressam ve heykeltıraş. Kolaj, frotaj, grataj ve dekalkomani gibi tekniklerle rastlantıyı resmin malzemesi yaptı; mekanik filler, kuş insanlar, taşlaşmış ormanlar boyadı. Naziler sanatını “yozlaşmış” ilan etti, Fransa’da kampa kapatıldı, 1941’de Amerika’ya kaçtı. En ünlü eserlerinden Celebes’i Londra’daki Tate…
Giorgio de Chirico kimdir? Giorgio de Chirico (1888–1978), Yunanistan’da doğmuş İtalyan bir ressam ve “metafizik resim” denen akımın kurucusu. 1910’larda bomboş İtalyan meydanlarını, upuzun gölgeleri, antik heykelleri, trenleri ve yüzsüz mankenleri rüyadaki gibi tuhaf bir sessizlik içinde boyadı. Bu resimler Magritte, Dali ve Max Ernst gibi sürrealistlere doğrudan yol gösterdi. En ünlü eserlerinden Aşk Şarkısı’nı…
Ernst Ludwig Kirchner kimdir? Ernst Ludwig Kirchner (1880–1938), Alman Ekspresyonizminin, yani duyguyu renk ve biçimi zorlayarak anlatan akımın en önemli ressamlarından biri. 1905’te Dresden’de kurulan Köprü (Die Brücke) grubunun kurucusuydu; keskin çizgili, sert renkli Berlin sokak sahneleri ve ahşap baskılarıyla tanınır. Birinci Dünya Savaşı’nda yıkılan sağlığını İsviçre’nin Davos dağlarında toparlamaya çalıştı; Nazilerin baskısı altında 1938’de…
Franz Marc kimdir? Franz Marc (1880–1916), Alman Ekspresyonizminin en sevilen ressamlarından biri ve Wassily Kandinsky ile birlikte Mavi Süvari (Der Blaue Reiter) grubunun kurucusu. Mavi atlar, sarı inekler, kırmızı geyikler gibi renkleri gerçekte olmayan hayvanlarıyla tanınır; onun için her renk bir duyguyu anlatıyordu. Birinci Dünya Savaşı’nda, 36 yaşında Verdun yakınlarında öldü. Eserlerini görmek için en…
Tamara de Lempicka kimdir? Tamara de Lempicka (1894–1980), Polonya doğumlu, 1920’ler ve 1930’larda Paris’te çalışan, Art Deco döneminin en tanınan ressamı. Parlak, cilalı yüzeyli, heykel gibi dolgun figürlerle “yeni kadın”ı, Paris sosyetesini ve kendi göz alıcı dünyasını resmetti. En ünlü eseri, bir Alman moda dergisinin kapağı için yaptığı Yeşil Bugatti’deki Tamara adlı otoportresi; 2020’de bir…
Grant Wood kimdir? Grant Wood (1891–1942), Amerikan Ortabatısı’nın tepelerini, çiftliklerini ve insanlarını resmeden Iowalı ressam. Büyük Buhran yıllarında kırsal Amerika’yı konu alan “Bölgecilik” (Regionalism) akımının öncülerinden sayılır; Paris’in deneylerine sırt çevirip kendi memleketini resmetti. En ünlü eseri, Chicago Sanat Enstitüsü’ndeki Amerikan Gotiği. Eserlerini görmek için en iyi adresler Chicago ve Iowa’daki Cedar Rapids. “Aklıma gelen…
Alfons Mucha kimdir? Alfons Mucha (1860–1939), Art Nouveau denince akla ilk gelen Çek ressam ve afiş tasarımcısı. 1894’te Sarah Bernhardt için yaptığı Gismonda afişiyle Paris’te bir gecede ünlendi; çiçeklerle, uzun dalgalı saçlarla ve hale gibi dairelerle çevrili kadınlarına “Mucha stili” dendi. Hayatının ikinci yarısını Slav halklarının tarihini anlatan 20 dev tuvallik Slav Epopesi’ne verdi. Eserlerini…
Francis Bacon kimdir? Francis Bacon (1909–1992), Dublin’de doğup Londra’da çalışan, 20. yüzyılın en etkili figüratif, yani insanı ve nesneleri tanınır biçimde gösteren ressamlarından biri. Çığlık atan papalar, et parçaları ve cam kutulara kapatılmış, bükülüp eriyen bedenler resmetti; en büyük işlerini üç parçalı triptikler halinde yaptı. 2013’te bir triptiği, o güne kadar açık artırmada satılan en…
Edward Hopper kimdir? Edward Hopper (1882–1967), gece açık kalan lokantaları, boş sokakları, otel odalarını ve pencereden dışarı bakan yalnız insanları resmeden Amerikalı realist ressam. Işığı bir sahne ışıkçısı gibi kullandı; resimleri bir filmden alınmış donmuş bir kareye benzer. Uzun yıllar reklam illüstrasyonu yaparak geçindi, ünü ancak kırklı yaşlarında geldi. En ünlü eseri Nighthawks’u (Gece Kuşları)…
Sanat nedir? Türk Dil Kurumu sanatı, duygu ve düşünceleri göze ve gönle hitap edecek şekilde söz, yazı, resim, heykel gibi araçlarla ifade etme konusundaki yaratıcılık olarak tanımlar. Daha basit söylersek sanat, insanın gördüğünü, hissettiğini ve düşündüğünü başkalarına ulaştırmak için yarattığı her türlü anlatımdır. Ama herkesin kabul ettiği tek bir tanımı yok: Platon’dan bugüne her dönem…
Mark Rothko kimdir? Mark Rothko (1903–1970), bugünkü Letonya’da Marcus Rothkowitz adıyla doğup on yaşında Amerika’ya göç eden Amerikalı ressam. Yüzüyormuş gibi duran, kenarı yumuşak renk dikdörtgenleriyle tanınır; soyut dışavurumculuğun ve renk alanı resminin önde gelen isimlerindendir. Resimlerinin renkle değil, “trajedi, coşku, kıyamet” gibi temel duygularla ilgili olduğunu söylerdi. En iyi Houston’daki Rothko Şapeli’nde, Londra’da Tate…
Modern sanat nedir? Modern sanat, kabaca 1860’lardan 1970’lere uzanan dönemin sanatıdır: sanatçıların akademinin eski kurallarını bırakıp yeni biçimler aradığı yaklaşık yüz yıl. Çağdaş sanat ise yaklaşık 1970’lerin sonundan bugüne, yani içinde yaşadığımız zamanın sanatıdır. Sınırlar tartışmalı: MoMA modern sanatı 1880’lerden 1970’lere, çağdaş sanatı yaklaşık 1980’den bugüne tarihler; Britannica modern sanatın başlangıcını 1860’lara (bazılarına göre 1880’lere)…
Sürrealizm nedir? Sürrealizm (gerçeküstücülük), şair Andre Breton’un 1924’te Paris’te yayımladığı Sürrealizm Manifestosu ile resmen doğan bir edebiyat, düşünce ve sanat akımıdır. Rüyaların, bilinçdışının ve beklenmedik olanın gücünü aklın bakışıyla buluşturmak istedi. En bilinen ressamları Salvador Dali, Rene Magritte, Joan Miro ve Max Ernst; eserlerini en çok Paris’te Centre Pompidou’da, New York’ta MoMA’da ve Londra’da Tate’te…
İlk Türk kadın ressam kimdir? Bu soruya en sık verilen cevap Mihri Müşfik (Mihri Rasim, 1885/1886–1954). Roma ve Paris’te resim eğitimi aldı, 1914’te kızlar için açılan ilk güzel sanatlar okulu İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nin kurulmasına öncülük etti ve okulun ilk kadın müdürü oldu. Ama “ilk” tek bir isme sığmıyor: aynı yıllarda Osman Hamdi Bey’in öğrencisi…
Willem de Kooning kimdir? Willem de Kooning (1904–1997), Rotterdam’da doğup 1926’da bir gemiye kaçak binerek Amerika’ya giden ve New York’ta soyut dışavurumculuğun önde gelen isimlerinden biri olan ressam. Hızlı, sert fırça darbeleri, kazınıp yeniden boyanan yüzeyleri ve soyutla figürü aynı tuvalde tutmasıyla tanınır. En ünlü eserleri Chicago’daki Excavation ve New York’ta MoMA’daki Woman I. Willem…
Hilma af Klint kimdir? Hilma af Klint (1862–1944), Stockholm’de yaşamış İsveçli ressam. 1906’dan itibaren, Kandinsky, Mondrian ve Maleviç’ten birkaç yıl önce, soyut resimler yaptı; ama bunları neredeyse hiç göstermedi. En ünlü eseri 193 resimlik “Tapınak için Resimler” dizisi ve bu dizinin dev boyutlu “On Büyük” bölümü. Eserlerinin çoğu Stockholm’deki vakfına ait ve dünya müzelerinde sergilerle…
Kübizm nedir? Kübizm, 1907-1908 civarında Paris’te Pablo Picasso ve Georges Braque’ın geliştirdiği, bir nesneyi ya da figürü aynı anda birkaç açıdan gösteren bir resim akımıdır. Rönesans’tan beri süren tek bakış açılı perspektifi bıraktı; biçimleri geometrik düzlemlere ayırdı ve resme gazete, duvar kağıdı gibi gerçek malzemeleri soktu. Adını, Braque’ın resimlerini “küplere” benzeten bir eleştirmenden aldı. Kübizm…
Sonia Delaunay kimdir? Sonia Delaunay (1885–1979), bugünkü Ukrayna topraklarında doğup hayatının büyük kısmını Paris’te geçiren, soyut sanatın öncülerinden bir sanatçı. Eşi Robert Delaunay ile birlikte renklerin yan yana gelince birbirini nasıl değiştirdiğini araştıran “simultane” resmi geliştirdi ve bu fikri tuvalden kumaşa, elbiseye, kitaba, dev duvar panolarına taşıdı. 1964’te Louvre’da hayattayken retrospektif sergisi açılan ilk kadın…
Kart Oynayanlar tablosu nerede? Cezanne 1890’larda aynı konuyu beş ayrı tuvalde boyadı. En tanınanı, iki köylünün bir masada karşılıklı oturduğu küçük versiyon; 47 × 56,5 cm boyutundaki bu tabloyu Paris’teki Musee d’Orsay’da görebilirsiniz. Öteki dört versiyon New York’taki Metropolitan Müzesi’nde, Philadelphia’daki Barnes Vakfı’nda, Londra’daki Courtauld Galerisi’nde ve Katar’da bir özel koleksiyonda. Kart Oynayanlar, Paul Cezanne’ın…
Frantisek Kupka kimdir? Frantisek Kupka (1871–1957), hayatının büyük bölümünü Paris’te geçiren Çek ressam. 1912 Salon d’Automne’da gösterdiği iki “Amorpha” tablosuyla, Paris’te halkın karşısına çıkan ilk soyut resimlerin yaratıcıları arasına girdi. Rengi ve hareketi bir müzik parçası gibi düzenledi. Bu yüzden Kandinsky, Mondrian ve Maleviç ile birlikte soyut sanatın öncülerinden sayılıyor. Frantisek Kupka, topla oynayan küçük…
Dadaizm nedir? Dadaizm (Dada), Birinci Dünya Savaşı sürerken, 1916’da Zürih’teki Cabaret Voltaire’de doğan bir akım. Savaşa ve o savaşı doğuran topluma öfkelenen sanatçılar, sanatın bütün kurallarıyla alay etti. Resim ve heykel yerine kolaj, fotomontaj, hazır nesne, ses şiiri ve gösteri kullandılar; rastlantıya ve saçmaya kapı açtılar. Akım Berlin, Hannover, Köln, Paris ve New York’a yayıldı,…
Juan Gris kimdir? Juan Gris (1887–1927), Madrid’de doğan, hayatının geri kalanını Fransa’da geçiren İspanyol ressam. Picasso ve Braque ile birlikte Kübizmin en önemli isimlerinden biri sayılır; Kübizm, nesneleri geometrik parçalara bölüp yeniden kuran resim akımıdır. Gris onlardan daha düzenli, daha geometrik ve daha renkli bir Kübizm geliştirdi; natürmortları, portreleri ve resim üzerine yazdığı kuramsal metinlerle…
Hitler ressam mıydı? Ressam olmak istedi ama olamadı. Adolf Hitler, Viyana Güzel Sanatlar Akademisi’ne 1907’de ve 1908’de başvurdu; iki seferde de kabul edilmedi. Sonraki yıllarda Viyana’nın ve Münih’in bilinen manzaralarını, çoğu zaman kartpostallardan kopyalayarak suluboyayla resmetti ve bunları satarak geçindi. Uzmanlar bu resimleri sıradan bir amatör işi olarak görüyor. İktidara geldikten sonra ise modern sanatı…
Pop Art nedir? Pop Art, 1950’lerin ortasında İngiltere’de, 1950’lerin sonunda ABD’de doğan ve 1960’larda zirveye çıkan bir sanat akımı. Konularını reklamlardan, ürün ambalajlarından, Hollywood filmlerinden, pop müzikten ve çizgi romanlardan alır. En tanınan isimleri Andy Warhol, Roy Lichtenstein ve Richard Hamilton. Bir çorba konservesini ya da bir çizgi roman karesini müze duvarına asarak “sanat neyi…
Aliye Berger kimdir? Aliye Berger (1903–1974), Türkiye’nin ilk kadın gravür sanatçısı olarak anılan ressam ve baskıresim sanatçısı; Şakir Paşa ailesinin en küçük kızı, ressam Fahrelnissa Zeid’in ve Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın kardeşi. Gravüre, yani metal levhaya kazınıp kağıda basılan resme, kırk yaşını geçtikten sonra Londra’da başladı. 1954’te Yapı Kredi Bankası’nın resim yarışmasını “Güneşin Doğuşu”…
Robert Delaunay kimdir? Robert Delaunay (1885–1941), Paris’te doğup büyümüş Fransız ressam. Eşi Sonia Delaunay ile birlikte yan yana konan renklerin titreşimine dayanan bir resim geliştirdi; şair Apollinaire buna “Orfizm” dedi. Eyfel Kulesi, Pencereler ve Dairesel Biçimler dizileriyle Kübizmden soyut resme giden yolun en renkli öncülerinden biri. Eserlerini en iyi Paris’te, Centre Pompidou’da görebilirsiniz. Robert Delaunay,…
Ekspresyonizm nedir? Ekspresyonizm (dışavurumculuk), sanatçının duygularını ve iç dünyasını gerçekçi görüntünün önüne koyan bir sanat akımı. Yeşil yüzler, kırmızı gökler, eğilip bükülen biçimler ve serbest fırça darbeleriyle tanınır. 20. yüzyılın başında Almanya’da, Dresden’deki Die Brücke ve Münih’teki Der Blaue Reiter gruplarıyla güçlendi; Van Gogh ve Munch öncüleri sayılır. Ekspresyonizmi anlatmanın en kolay yolu, Munch’un köprü…
Dünyanın en önemli kadın ressamları kimlerdir? Sanat tarihinin en önemli kadın ressamlarını dönem dönem sayalım: Rönesans’ta Sofonisba Anguissola; Barok’ta Artemisia Gentileschi, Judith Leyster ve Rachel Ruysch; 18. yüzyılda Elisabeth Vigee Le Brun; 19. yüzyılda Rosa Bonheur, Berthe Morisot ve Mary Cassatt. 20. yüzyılda soyut resmin öncüsü Hilma af Klint, Georgia O’Keeffe ve Frida Kahlo öne…
Soyut sanat nedir? Soyut sanat, dünyayı olduğu gibi göstermeye çalışmaz; ağaç ya da yüz yerine biçimler, renkler, çizgiler ve fırça izleri konuşur. Tek bir akım değil, 1900’lerin başından beri modern sanatın ana damarlarından biri olan geniş bir şemsiye. Öncüleri arasında Kandinsky, Hilma af Klint, Kupka, Delaunay, Maleviç ve Mondrian var. “İlk soyut resmi kim yaptı?”…
Fovizm nedir? Fovizm, 20. yüzyılın başında Fransa’da doğan ve rengi doğadaki gerçek renginden kurtaran bir resim akımıdır. Adını, 1905 Salon d’Automne sergisinde bu resimleri gören eleştirmen Louis Vauxcelles’in ressamlara taktığı “fauves”, yani “vahşi hayvanlar” lakabından alır. Öncüleri Henri Matisse ve Andre Derain’dir. Akım kısa sürdü: 1908’e gelindiğinde ressamların çoğu başka yollara, özellikle Kübizme yönelmişti. Yeşil…
Pierre Bonnard kimdir? Pierre Bonnard (1867–1947), Nabiler grubunun kurucuları arasında yer alan Fransız ressam. Ömrü boyunca evin içini, yemek masasını, banyoyu ve pencereden görünen bahçeyi parlak renklerle boyadı. Modelin karşısına geçmedi, hafızasından çalıştı; tablolarını da yıllarca bitirmedi. Eserlerini görmek için en iyi adresler Paris’teki Musee d’Orsay, Londra’daki Tate ve Le Cannet’deki Musee Bonnard. Pierre Bonnard…
Amerikan Gotiği’ndeki çift kim? Grant Wood tabloda bir çiftçiyi ve kızını canlandırdı. Poz verenler ise ressamın kız kardeşi Nan Wood Graham ile diş hekimi Byron McKeeby’ydi; üstelik ikisi hiç birlikte poz vermedi. Tablo 1930’da Chicago Sanat Enstitüsü’nde sergilendi, ödül kazandı ve hala orada. Amerikan Gotiği (American Gothic), Grant Wood’un 1930’da boyadığı tablo: Elinde yaba tutan…
İki Frida tablosu ne anlatıyor? İki Frida, Frida Kahlo’nun 1939’da, Diego Rivera’dan boşandığı yıl yaptığı tablo. Bir bankta el ele oturan iki Frida görürsünüz: biri beyaz, Avrupai bir elbise, öteki renkli Meksika kıyafetleri içinde. İkisinin de kalbi göğsünün dışında ve tek bir damarla birbirine bağlı; tablo ayrılığın acısını ve insanın kendi kendini teselli edişini anlatıyor….
Düşünen Adam heykeli kimin eseri? Düşünen Adam, Fransız heykeltıraş Auguste Rodin’in eseri. Rodin figürü 1880’de, Dante’nin İlahi Komedya’sından esinlenen Cehennem Kapısı’nın tepesinde oturan şair olarak tasarladı; bugün bildiğimiz büyük boy bronz ilk kez 1904’te sergilendi. En bilinen dökümü Paris’teki Musee Rodin’in bahçesinde. Düşünen Adam benim için uzun yıllar Bakırköy’deki Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin önündeki…
Eriyen saatler tablosu kimin? Eriyen saatler tablosunun adı Belleğin Azmi; Salvador Dali 1931’de yaptı. Bir defter büyüklüğünde, yalnızca 24 × 33 cm olan bu küçük tablo, Sürrealizmin en tanınan eseri. Bugün New York’taki Modern Sanat Müzesi’nde (MoMA). Belleğin Azmi, Salvador Dali’nin 1931’de yaptığı ve eriyen saatleriyle dünyanın en tanınan Sürrealist tablosu haline gelen eser. Issız…
Öpücük tablosu kimin? Öpücük, Avusturyalı ressam Gustav Klimt’in 1907–1908’de yaptığı tablo. 180 × 180 cm’lik bu kare tuvalde gerçek altın varak, yani ince altın yapraklar kullanıldı; tablo Klimt’in Altın Dönemi’nin doruğu sayılıyor. Viyana’daki Belvedere Sarayı’nın Yukarı Belvedere binasında sergileniyor. Öpücük, Avusturyalı ressam Gustav Klimt’in 1907–1908 yıllarında yaptığı ve bugün Viyana’daki Belvedere Sarayı’nda sergilenen tablo. Altın…
Guernica tablosu neyi anlatıyor? Picasso’nun 1937’de yaptığı Guernica, İspanya İç Savaşı sırasında 26 Nisan 1937’de bombalanan Bask kasabası Guernica’yı anlatıyor. Yalnızca siyah, beyaz ve grinin kullanıldığı 3,5 × 7,8 metrelik tabloda çığlık atan kadınlar, parçalanmış bir asker, yaralı bir at ve bir boğa var. Tablo Madrid’deki Reina Sofia Müzesi’nde. Guernica, Pablo Picasso’nun 1937’de, İspanya İç…
Çığlık tablosu kimin? Çığlık, Norveçli ressam Edvard Munch’un 1893’te yaptığı tablo. Kan kırmızısı bir gökyüzünün altında ellerini yüzüne bastırmış bir figür görürsünüz; Munch burada Oslo’daki Ekeberg tepesinde yaşadığı bir kaygı anını anlatıyor. Munch tablonun birkaç versiyonunu yaptı. Müzelerdeki versiyonlar Oslo’da, Ulusal Müze ve MUNCH Müzesi’nde. Çığlık, Norveçli ressam Edvard Munch’un 1893’te yaptığı ve bugün dünyanın…
Gustav Klimt kimdir? Gustav Klimt (1862–1918), tablolarını gerçek altın varakla süsleyen ve dünyanın en çok çoğaltılan aşk resimlerinden Öpücük’ü yapan Avusturyalı ressam. Viyana Secession hareketinin kurucusu ve ilk başkanı; Art Nouveau’nun da en önemli isimlerinden. Resimlerinde aşkı, yaşamı ve ölümü altınla anlattı. Eserlerinin en büyük koleksiyonu Viyana’daki Belvedere’de. “Bende görülmeye değer özel bir şey yok….
Otto Dix kimdir? Otto Dix (1891–1969), I. Dünya Savaşı’na gönüllü katılıp dört yılını cephede geçiren, sonra savaşın kahramanlık değil ölüm ve çamur olduğunu hiç süslemeden resmeden Alman ressam. Yeni Nesnellik akımının en güçlü temsilcilerinden biri oldu; savaştan dönenlerin parçalanmış bedenlerini ve 1920’ler Almanya’sının karanlık yüzünü olduğu gibi gösterdi. Nazi döneminde eserleri “Dejenere Sanat” ilan edildi….
Max Beckmann kimdir? Eserleri Naziler tarafından “Dejenere Sanat” ilan edilince 1937’de Almanya’yı terk eden Max Beckmann (1884–1950), savaşın ve insan ruhunun Alman ressamı. I. Dünya Savaşı’nın travmasını, Weimar Almanyası’nın çöküşünü ve Nazi baskısını mitoloji, tiyatro ve dinsel sembollerle anlattı; kalın siyah konturları ve dokuz büyük triptiğiyle 20. yüzyılın en özgün ressamlarından biri sayılır. En ünlü…
Amedeo Modigliani kimdir? Amedeo Modigliani (1884–1920), yaşarken eserlerinin değerini hiç göremeyen, bugün ise tabloları dünyanın en pahalı eserleri arasında olan İtalyan ressam ve heykeltıraş. Uzun boyunlu, badem gözlü, oval yüzlü portreleri ve nüleriyle, yani çıplak figür resimleriyle Paris Ekolü’nün en tanınmış isimlerinden biri oldu. Yoksulluk ve hastalık içinde, 35 yaşında öldü. En ünlü eserleri Yatan…
Egon Schiele kimdir? Egon Schiele (1890–1918), Ekspresyonizmin, yani duyguyu dış görünüşün önüne koyan akımın en güçlü temsilcilerinden biri olan Avusturyalı ressam. Yalnızca on yıl kadar süren kariyerine 300’e yakın tablo ve 3.000’den fazla çizim sığdırdı, sonra 28 yaşında İspanyol gribinden öldü. Çarpıtılmış, kemiksi bedenleri, sarsıcı otoportreleri ve cesur çıplak figürleriyle tanınır; Gustav Klimt’in himaye ettiği…
Edvard Munch kimdir? Edvard Munch (1863–1944), çocukken annesini ve ablasını veremden kaybetmiş, ömrü boyunca hastalık ve ölüm korkusuyla yaşamış Norveçli ressam ve baskı sanatçısı. Bu duyguları dalgalı çizgiler ve yoğun renklerle tuvale döktü. Ekspresyonizmin en önemli öncülerinden sayılır; en ünlü eseri Çığlık, dünyanın en tanınan tablolarından biri. Eserlerinin en büyük koleksiyonu Oslo’daki Munch Müzesi’nde (MUNCH)….
Paul Klee kimdir? Paul Klee (1879–1940), İsviçre doğumlu Alman ressam. Resimlerinde müziği, çocuk çizimlerini, sembolleri ve renk kuramını bir araya getirdi; hayatı boyunca yaklaşık 10.000 eser üretti, ağır bir hastalıkla boğuştuğu son yılında bile 1.200’den fazla. Hiçbir akıma tam bağlanmadı; Bauhaus’ta verdiği derslerle 20. yüzyılın sanat ve tasarım eğitimine yön verdi. En ünlü eserleri Cıvıldayan…
Wassily Kandinsky kimdir? Otuz yaşına kadar hukukçu olan, sonra hiçbir nesneyi göstermeyen ilk resimleri yapanlardan biri haline gelen Wassily Kandinsky (1866–1944), soyut sanatın en önemli öncüsü sayılan Rus ressam. Rengi müzikle, biçimi duyguyla eşleştiren kuramları bütün bir yüzyılın sanat eğitimine yön verdi; Der Blaue Reiter (Mavi Atlı) grubunu Franz Marc ile birlikte kurdu. En ünlü…
Auguste Rodin kimdir? Auguste Rodin (1840–1917), bugün modern heykelin kurucusu sayılan Fransız heykeltıraş. Güzel Sanatlar Yüksek Okulu onu üç kez reddetti; o da zanaatın içinde, atölyelerde çalışarak yetişti. Akademik heykelin pürüzsüz, donuk yüzeyleri yerine ışığı yakalayan, duygu ve hareket taşıyan bedenler yaptı; Düşünen Adam ve Öpücük dünyanın en tanınan heykelleri arasında. Eserlerini görmek için en…
Marc Chagall kimdir? Marc Chagall (1887–1985), bugünkü Belarus’ta doğup Fransa’da ölen ressam. Gökyüzünde süzülen aşıkları, keman çalan figürleri ve doğduğu Vitebsk’in ahşap evlerini rüya gibi resimlere dönüştürdü. Kübizmi, Fovizmi ve Doğu Avrupa Yahudi halk kültürünü kendine özgü bir dilde birleştirdi; vitray, sahne tasarımı, seramik ve goblen de yaptı. En ünlü eserleri Ben ve Köy ile…
Jackson Pollock kimdir? Jackson Pollock (1912–1956), tuvalini yere serip üzerine boya damlatan, akıtan ve fırlatan Amerikalı ressam; Soyut Dışavurumculuğun en tanınan ismi. Bu teknikle resmin nasıl yapılacağına dair alışkanlıkları altüst etti; onun sayesinde New York, modern sanatın merkezi olma unvanını Paris’ten almaya başladı. En ünlü eserleri Sonbahar Ritmi, Lavanta Sisi ve Mavi Direkler. Eşi Lee…
Frida Kahlo kimdir? Frida Kahlo (1907–1954), genç yaşta geçirdiği ağır kazanın acısını otoportrelere dönüştüren Meksikalı ressam. Diego Rivera ile fırtınalı evliliğini ve Meksika kültürünü de yaklaşık 140 resmine taşıdı; bunların 55 kadarı otoportre. En ünlü eseri İki Frida. Doğup öldüğü Mavi Ev bugün Mexico City’de Frida Kahlo Müzesi ve eserlerini görmek için ilk adres. “Ayaklar,…
Salvador Dali kimdir? Salvador Dali (1904–1989), sivri bıyığı, gösterişli kıyafetleri ve kışkırtıcı sözleriyle kendini de bir sahne gösterisine çeviren İspanyol sanatçı; 20. yüzyılın en tanınan sürrealist ressamı. Kusursuz akademik tekniğini eriyen saatler, uzun bacaklı filler gibi bilinçaltından gelen imgelerle birleştirdi ve paranoyak-eleştirel yöntemi geliştirdi. En ünlü eseri Belleğin Azmi. Eserlerini görmek için en iyi yer,…
Alberto Giacometti kimdir? Alberto Giacometti (1901–1966), 20. yüzyılın en tanınan heykeltıraşlarından biri sayılan İsviçreli sanatçı. İnce, uzun, neredeyse erimiş gibi duran figürleri, savaş sonrası Avrupa’nın yalnızlık ve kırılganlık duygusunun simgesi oldu. Önce Sürrealistlerle çalıştı, sonra canlı modele dönünce gruptan ayrıldı; 1962’de Venedik Bienali heykel büyük ödülünü kazandı. En ünlü eserleri Yürüyen Adam I ve İşaret…
Rene Magritte kimdir? Rene Magritte (1898–1967), Sürrealizmin en tanınan Belçikalı ressamı. “Bu bir pipo değildir” diye de bilinen İmgelerin İhaneti tablosuyla, gözümüzle gördüğümüze ne kadar güvenebileceğimizi sorgulattı. Bulut, elma, melon şapkalı adam gibi sıradan şeyleri hiç beklenmedik biçimde bir araya getirdi; Dali’nin rüya karmaşasının tersine sakin, net, neredeyse bir reklam afişi kadar açık bir dille…
Joan Miro kimdir? Joan Miro (1893–1983), yıldızlardan, gözlerden, kuşlardan ve havada süzülen renkli lekelerden kendine ait bir resim alfabesi kuran Barselona doğumlu İspanyol ressam. 20. yüzyılın en özgün sanatçılarından biri sayılır; adı Sürrealizmle birlikte anılsa da hiçbir akıma tam olarak ait olmadı. Resmin yanında seramik, heykel, baskı, halı ve dev duvar mozaikleri de yaptı. En…
Georgia O’Keeffe kimdir? Georgia O’Keeffe (1887–1986), dev boyutlu çiçek resimleri ve New Mexico çölünün kemikleriyle tanınan Amerikalı ressam; Amerikan modern sanatının en tanınan ismi sayılıyor. Yetmiş yılı aşan kariyeri boyunca hiçbir akıma katılmadı, resimlerine yüklenen yorumlara hep itiraz etti ve kırmızı tepeler, gökdelenler, bulutlarla kendine ait bir dünya kurdu. En ünlü eserleri Siyah Süsen, Jimson…
Marcel Duchamp kimdir? Fabrikada üretilmiş bir pisuarı imzalayıp sergileyerek “sanat nedir?” sorusunu bir daha kapanmamak üzere açan Marcel Duchamp (1887–1968), kavramsal sanatın öncüsü sayılan Fransız ressam ve sanatçı. Geliştirdiği hazır nesne (ready-made) kavramı, kavramsal sanattan Pop Art’a, enstalasyondan performansa pek çok akımın köküne yerleşti; genç yaşta başarılı bir ressamken resmi neredeyse bırakıp yıllarca satranç oynadı….
Diego Rivera kimdir? Diego Rivera (1886–1957), muralismo denen Meksika duvar resmi hareketinin öncüsü Meksikalı ressam. Paris’te Kübist olarak başladı, ülkesine dönünce kamu binalarının duvarlarına Meksika tarihini resmetti. İspanyol fethi öncesi uygarlıklardan devrime, tarım işçilerinden fabrika bantlarına bütün bir ülkenin hikayesini anlattı; Frida Kahlo ile evliliğiyle de tanınır. En ünlü eserleri Ulusal Saray’daki Meksika Tarihi ve…
Georges Braque kimdir? Georges Braque (1882–1963), Kübizmi Picasso ile birlikte kuran Fransız ressam; ama adı çoğu zaman Picasso’nun gölgesinde kalır. Tuvale gerçek kağıt yapıştırma fikri, yani papier colle, onun buluşu. Fovizmle başladı, ardından altmış yıl boyunca natürmortlar, kuşlar ve atölye resimleriyle sakin ve incelikli bir sanat üretti. En ünlü eserleri Portekizli ile Meyve Tabağı ve…
Pablo Picasso kimdir? Pablo Picasso (1881–1973), Georges Braque ile birlikte Kübizmi kuran İspanyol ressam ve 20. yüzyılın en üretken sanatçılarından biri. Yaklaşık 75 yıllık sanat hayatında durmadan üslup değiştirdi; Mavi Dönem’in hüzünlü figürlerinden Guernica’nın savaş çığlığına uzanan yolda resmin yüzyıllık kurallarını kökünden değiştirdi. Resmin yanında heykel, seramik ve baskı da yaptı. En ünlü eserleri Avignonlu…
Kazimir Maleviç kimdir? Kazimir Maleviç (1879–1935), Kiev yakınlarında doğmuş bir ressam; beyaz bir zemine siyah bir kare koyup buna resim diyerek 20. yüzyıl sanatının en cesur adımlarından birini attı. Kurduğu Süprematizm akımının simgesi Siyah Kare, 1915’te Petrograd’daki 0.10 sergisinde ilk kez görüldü ve “resim mutlaka bir şeyi göstermeli” fikrini sarstı. Eserlerinin en büyük koleksiyonları Moskova’daki…
Constantin Brancusi kimdir? Constantin Brancusi (1876–1957), modern heykelin kurucusu sayılan Romen heykeltıraş. Rodin’in dokulu, hareketli yüzeylerinin tam tersine giderek her ayrıntıyı sildi ve biçimi cilalı, sade bir öze indirdi. Bir kuş heykelinin gümrükte sanat eseri sayılıp sayılmayacağı davasıyla da tarihe geçti. En ünlü eserleri Uzaydaki Kuş serisi, Öpücük ve Sonsuz Sütun; Paris’teki Brancusi Atölyesi’ni bugün…
Piet Mondrian kimdir? Piet Mondrian (1872–1944), beyaz zemin üzerinde siyah çizgiler ve kırmızı, sarı, mavi dikdörtgenlerden oluşan tablolarıyla tanınan Hollandalı ressam; bu tabloları bugün mimariden modaya her yerde görüyoruz. Hollanda kırlarındaki ağaç ve yel değirmeni resimlerinden yola çıktı, otuz yılda adım adım sadeleşerek bu dile ulaştı. 1917’de Theo van Doesburg ile De Stijl hareketini kurdu….
Henri Matisse kimdir? Henri Matisse (1869–1954), 20. yüzyılın en büyük renk ustalarından sayılan Fransız ressam. Rengi, nesnelerin gerçek görünüşünü kopyalama işinden kurtarıp duyguyu anlatmanın ana aracı yaptı ve modern sanatın ilk büyük kırılmalarından Fovizmin öncüsü oldu. Hayatının son yıllarında yatağa bağlıyken bile makasla renkli kağıtlar keserek yepyeni bir sanat yarattı. En ünlü eserleri Dans ve…