İspanyol resmini düşündüğümde aklıma hep keskin bir ışık ve ondan da keskin bir karanlık geliyor. El Greco’nun Toledo’sundan Velazquez’in sarayına, Goya’nın Kara Resimler’inden Picasso’nun Guernica’sına uzanan yol, yaklaşık dört yüz yılda Avrupa resminin birkaç kez yön değiştirmesine yetti. Bu kısa sayfada sitede hayatını anlattığım on İspanyol ustayı tek bir yerde, üç dönemde topladım.
Hakkımda sayfamda da yazdığım gibi, İspanyol ustalar arasında içimi en çok karartan Goya. Kraliyet portrelerinden Kara Resimler’e uzanan yolunu her izlediğimde, bir insanın yaşadıkları karşısında nasıl değişebileceğini yeniden düşünüyorum.
En ünlü İspanyol ressamlar kimlerdir?
İspanyol resminin en ünlü isimleri Diego Velazquez, Francisco Goya ve Pablo Picasso’dur. Altın Çağ’da Girit doğumlu El Greco Toledo’da, Velazquez Madrid sarayında çalıştı; Goya ise modern sanatın öncüsü sayılır. 20. yüzyılda Picasso Kübizm’i kurdu, Salvador Dali ve Joan Miro Sürrealizmle birlikte anıldı. Aşağıda bu on ustayı dönem dönem anlattım.
Sayfa kısa: önce on ressamı bir tabloda görebilir, ardından her ustayı birkaç cümleyle, en bilinen eseri ve o eserin bulunduğu müzeyle birlikte okuyabilirsiniz. Her ismin altında o ressamın hayatını ve en önemli on eserini ayrıntılı anlattığım yazıya bağlantı var.
İspanyol ressamlar listesi
| Ressam | Yaşamı | En bilinen eseri |
|---|---|---|
| El Greco | 1541–1614 (y. 73 yaşında) | Kont Orgaz’ın Gömülmesi |
| Jusepe de Ribera | 1591–1652 (y. 61 yaşında) | Aziz Filip’in Şehitliği |
| Diego Velazquez | 1599–1660 (61 yaşında) | Las Meninas |
| Francisco Goya | 1746–1828 (82 yaşında) | 3 Mayıs 1808 |
| Joaquin Sorolla | 1863–1923 (60 yaşında) | Deniz Kıyısında Gezinti |
| Pablo Picasso | 1881–1973 (91 yaşında) | Guernica |
| Juan Gris | 1887–1927 (y. 40 yaşında) | Pablo Picasso’nun Portresi |
| Salvador Dali | 1904–1989 (84 yaşında) | Belleğin Azmi |
| Joan Miro | 1893–1983 (90 yaşında) | Çiftlik |
| Antoni Tapies | 1923–2012 (88 yaşında) | Rinzen |
Altın Çağ (16.–17. yüzyıl)
16. ve 17. yüzyıl, İspanyol resminin Altın Çağı olarak anılır. Bu dönemin üç büyük ustası birbirinden çok farklı: Toledo’da mistik, titreşen bir dil kuran El Greco, Napoli’de Caravaggio’nun sert ışığını en uç noktasına taşıyan Ribera ve Madrid sarayında gerçekliği birkaç fırça darbesiyle kuran Velazquez. Dönemlerin genel çerçevesini Sanat Tarihi Dönemleri rehberinde de anlattım.
El Greco (1541–1614)
Girit’te doğdu, ikona ressamı olarak yetişti, Venedik ve Roma’dan geçip 1577’de Toledo’ya yerleşti; yani İspanyol doğmadı ama sanatını İspanya’da kurdu. Uzayan figürleri ve titreşen renkleriyle çağdaşlarına tuhaf geldi, yüzyıllar sonra Picasso ve Cezanne gibi modern ressamlarca yeniden keşfedildi.
En bilinen eseri: Kont Orgaz’ın Gömülmesi, 1586–1588, Santo Tome Kilisesi, Toledo · El Greco yazısını oku →
Jusepe de Ribera (1591–1652)
Valencia yakınlarındaki Jativa’da doğdu, bütün sanat hayatını İtalya’da geçirdi ve İspanyol yönetimindeki Napoli’de İtalyanların “Lo Spagnoletto” dediği usta oldu. Caravaggio’nun sert ışığını en uç noktasına taşıdı; IV. Felipe’nin koleksiyonunda en çok eseri bulunan İspanyol ressam oydu.
En bilinen eseri: Aziz Filip’in Şehitliği, 1639, Prado Müzesi, Madrid · Jusepe de Ribera yazısını oku →
Diego Velazquez (1599–1660)
Sevillalı ressam, kral IV. Felipe’nin hizmetinde otuz yedi yıl geçirdi ve saray ressamlığını sanatın zirvesine taşıdı. Kraliyet ailesini resmettiği aynı ciddiyetle saraydaki cüceleri ve soytarıları da resmetti; Manet ona “ressamların ressamı” dedi.
En bilinen eseri: Las Meninas, 1656, Prado Müzesi, Madrid · Diego Velazquez yazısını oku →
Goya ve 19. yüzyıl
18. yüzyılın sonunda ve 19. yüzyılın başında İspanyol resmini tek başına taşıyan isim Goya’dır. Saray portrelerinden savaş tanıklığına uzanan sanatı Velazquez’in mirasını modern sanata bağlar; Manet’den Picasso’ya pek çok ressam ondan beslendi. Yüzyılın sonunda ise Valencialı Sorolla, Akdeniz güneşini ve kumsalları resminin merkezine koydu.
Francisco Goya (1746–1828)
Saray baş ressamlığına kadar yükseldi, ama 1793’teki ağır hastalıktan sonra sağırlaştı ve sanatı karardı. Savaşı kahramanlık olarak değil sıradan insanların ölümü olarak gösterdi; son yıllarında evinin duvarlarına kimseye göstermek için yapmadığı Kara Resimler’i boyadı.
En bilinen eseri: 3 Mayıs 1808, 1814, Prado Müzesi, Madrid · Francisco Goya yazısını oku →
Joaquin Sorolla (1863–1923)
Valencia’da doğdu, iki yaşında yetim kaldı ve Akdeniz güneşini, Valencia sahillerini ve denizden çıkan ıslak bedenleri resmeden ressam oldu. 1900 Paris Dünya Sergisi’nde Grand Prix kazandı; Madrid’deki eski evi bugün Museo Sorolla olarak ziyaret ediliyor.
En bilinen eseri: Deniz Kıyısında Gezinti, 1909, Museo Sorolla, Madrid · Joaquin Sorolla yazısını oku →
20. yüzyıl
20. yüzyılda İspanyol ressamlar modern sanatın merkezi Paris’e yöneldi ve orada resmin kurallarını yeniden yazdılar. Picasso, Gris, Dali ve Miro’nun yolu Paris’te kesişti: Gris, Bateau-Lavoir’da Picasso’nun komşusuydu, Picasso genç Miro’ya destek oldu, Dali ise çok hayran olduğu Picasso ile 1926’da orada tanıştı. Savaş sonrasında Barselonalı Tapies, toprak ve kumla çalıştığı madde resimleriyle yeni bir yol açtı.
Pablo Picasso (1881–1973)
Malaga’da doğdu, Barselona’da yetişti, sanat hayatının büyük bölümünü Fransa’da geçirdi. Georges Braque ile Kübizm’i kurdu ve yaklaşık 75 yıl boyunca Mavi Dönem’den Guernica’ya durmadan üslup değiştirdi.
En bilinen eseri: Guernica, 1937, Reina Sofia Müzesi, Madrid · Pablo Picasso yazısını oku →
Juan Gris (1887–1927)
Madrid’de doğdu, 1906’da Paris’e gidip Bateau-Lavoir’a yerleşti ve Picasso’nun komşusu oldu. Picasso ve Braque ile birlikte Kübizmin en önemli isimlerinden biri sayılır; onlardan daha düzenli, geometrik ve renkli bir Kübizm geliştirdi.
En bilinen eseri: Pablo Picasso’nun Portresi, 1912, Art Institute of Chicago, Chicago · Juan Gris yazısını oku →
Salvador Dali (1904–1989)
Figueres’te doğup Figueres’te ölen, eriyen saatleri ve uzun bacaklı filleriyle 20. yüzyılın en tanınan sürrealist ressamı. Kusursuz akademik tekniğini rüya imgeleriyle birleştirdi, sivri bıyığıyla kendi kimliğini de bir gösteriye dönüştürdü.
En bilinen eseri: Belleğin Azmi, 1931, MoMA, New York · Salvador Dali yazısını oku →
Joan Miro (1893–1983)
Barselonalı ressam; yıldızlar, gözler, kuşlar ve renkli lekelerden kendine ait bir resim alfabesi kurdu. André Breton onu aralarındaki en sürrealist kişi diye tanımladı, ama Miro hiçbir akıma tam olarak bağlanmadı.
En bilinen eseri: Çiftlik, 1921–1922, National Gallery of Art, Washington · Joan Miro yazısını oku →
Antoni Tapies (1923–2012)
Barselonalı sanatçı tuvallerine boyanın yanında toprak, kum, mermer tozu, ip ve kumaş sürdü. “Madde resimleri” diye anılan bu kalın dokulu yüzeylerle İkinci Dünya Savaşı sonrası Avrupa sanatının en tanınan adlarından biri oldu.
En bilinen eseri: Rinzen, 1992–1993, MACBA, Barselona · Antoni Tapies yazısını oku →
Sık sorulan sorular
İspanyol Altın Çağı nedir?
16. ve 17. yüzyılda İspanyol edebiyatının ve resminin en parlak dönemine verilen ad. Resimde bu dönemin en büyük isimleri Toledo’da çalışan El Greco ile IV. Felipe’nin saray ressamı Velazquez; Ribera, Zurbaran ve Murillo da aynı dönemin ustaları arasında anılır.
Prado Müzesi’nde hangi İspanyol ustaların eserleri var?
Madrid’deki Prado Müzesi, Velazquez, Goya ve El Greco’nun en büyük koleksiyonlarına sahip. Las Meninas, Breda’nın Teslimi, 3 Mayıs 1808, Kara Resimler’in tamamı ve El Greco’nun Göğsünde Eli Olan Şövalye’si burada; Ribera ve Zurbaran’ın Barok resimleri de koleksiyonda.
El Greco İspanyol mu?
Doğuştan değil. Asıl adı Domenikos Theotokopoulos olan ressam 1541’de, o dönem Venedik yönetimindeki Girit’te doğdu; Venedik ve Roma’dan sonra 1577’de Toledo’ya yerleşti ve ömrünün sonuna kadar orada kaldı. İspanyollar ona “Yunan” anlamına gelen El Greco dedi, o ise resimlerini hep Yunanca harflerle imzaladı; sanatını İspanya’da kurduğu için İspanyol resminin ustaları arasında sayılır.
Picasso, Dali ve Miro’nun eserlerini nerede görebilirim?
Madrid’deki Reina Sofia Müzesi’nde Guernica ve Dali’nin erken dönem eserleri var. Barselona’da Museu Picasso ve Joan Miro Vakfı, Figueres’te ise Dali’nin kendi tasarladığı Dali Tiyatro-Müzesi en önemli adresler. İspanya dışında Paris’teki Musee National Picasso ile New York’taki MoMA (Avignonlu Kızlar, Belleğin Azmi) öne çıkıyor.
Tüm sanatçılar için Ressamlar sayfasına, dönemlerin genel çerçevesi için Sanat Tarihi Dönemleri rehberine bakabilirsiniz.