Barok, 1600'lerin başından 1750'lere kadar Avrupa sanatına hakim olan dönem. Karşı Reform'un ve güçlü krallıkların sanatı olarak hareketi, dramı ve ışıkla gölgenin keskin karşıtlığını öne çıkardı: Caravaggio'nun karanlıktan fışkıran ışığı, Bernini'nin kıvrılan mermerleri, Rembrandt'ın insan yüzüne bakışı. Bu sayfada dönemin ressamlarını ve eserlerini bir arada bulabilirsiniz.
Barok sanatının özelliklerini ayrıntılı okuyun →
Bu dönemin sanatçılarıCaravaggioPeter Paul RubensFrans HalsJusepe de RiberaArtemisia GentileschiJacob JordaensGeorges de La TourNicolas PoussinGian Lorenzo BerniniFrancisco de ZurbaranAnthony van DyckDiego VelazquezClaude LorrainRembrandtHarmen SteenwyckBartolomé Esteban MurilloJan SteenJacob van RuisdaelPieter de HoochJohannes Vermeer
Apollon ve Daphne1622–1625 · Galleria Borghese, Roma
Azize Teresa’nın Vecdi1647–1652 · Santa Maria della Vittoria, Roma
Dr. Tulp’un Anatomi Dersi
Gece Nöbeti1642 · Rijksmuseum, Amsterdam
İnci Küpeli KızYaklaşık 1665 · Mauritshuis, Lahey
Las Meninas1656 · Prado Müzesi, Madrid
Süt Döken Kadın
Jacob van Ruisdael kimdir? Jacob van Ruisdael (1628/29–1682), Hollanda Altın Çağı’nın en önemli manzara ressamı sayılan Haarlemli usta. Yel değirmenlerini, bulutlu gökleri, şelaleleri ve ormanları duygu yüklü sahnelere dönüştürdü. En ünlü eseri Wijk bij Duurstede’deki Yel Değirmeni, bugün Amsterdam’daki Rijksmuseum’da. Jacob van Ruisdael, 17. yüzyıl Hollanda resminde manzarayı bir arka plan olmaktan çıkarıp başlı başına…
Jacob Jordaens kimdir? Jacob Jordaens (1593–1678), Anversli ve Rubens’in ölümünden sonra Flandre’nin önde gelen figür ressamı olan Barok usta. Kalabalık aile sofraları, Kral İçiyor gibi şölen sahneleri, atasözü resimleri ve güçlü, etli canlı figürleriyle tanınır. En iyi eserlerini Anvers’teki KMSKA’da, Brüksel’deki Kraliyet Güzel Sanatlar Müzeleri’nde, Paris’te Louvre’da ve Madrid’de Prado’da görebilirsiniz. Jacob Jordaens, Flaman Barokunun…
Jan Steen kimdir? Jan Steen (1626–1679), Leidenli bir bira üreticisi ailesinden gelen ve 17. yüzyıl Hollanda’sının en esprili gündelik hayat ressamı sayılan usta. Karmakarışık evleri, şenlikleri ve sarhoş sofraları hem güldüren hem ders veren sahnelere dönüştürdü; çoğu zaman kendini de bu sahnelere en kötü örnek olarak koydu. Hollandacada dağınık bir eve bugün hala “Jan Steen…
Frans Hals kimdir? Frans Hals (1582/83–1666), Anvers’te doğup bütün hayatını Haarlem’de geçiren ve Hollanda Altın Çağı’nın en canlı portrelerini yapan Barok ressam. Hızlı, açık fırça darbeleriyle modellerini bir anlık gülüş ya da dönüş halinde yakaladı. En ünlü eseri Londra’daki Gülen Süvari; eserlerinin dünyadaki en büyük koleksiyonu ise Haarlem’deki Frans Hals Müzesi’nde. “Her şeyin özenle düzleştirildiği…
Süt Döken Kadın tablosu neyi anlatıyor? Johannes Vermeer’in yaklaşık 1660 tarihli bu küçük tablosunda bir hizmetçi, aydınlık bir mutfakta toprak bir kaptan ince bir süt akıtıyor. Akan süt dışında her şey durgun. Yalnızca 45,5 × 41 cm olan tablo bugün Amsterdam’daki Rijksmuseum’da. Süt Döken Kadın (Hollandaca Het melkmeisje), Johannes Vermeer’in Delft’te boyadığı, bugün Amsterdam’daki Rijksmuseum’da…
Georges de La Tour kimdir? Georges de La Tour (1593–1652), Lorraine’de yaşamış, mum ışığında geçen sessiz sahneleriyle tanınan Fransız Barok ressamı. Ölümünden sonra neredeyse üç yüzyıl unutuldu; adı ancak 1915’te yeniden bulundu. Bugün kendisine verilen kırk kadar eser var ve en zengin koleksiyonu Paris’teki Louvre’da. Georges de La Tour, karanlık bir odada tek bir mumun…
Jusepe de Ribera kimdir? Jusepe de Ribera (1591–1652), İspanya’nın Valencia bölgesinde doğan, bütün sanat hayatını İtalya’da geçiren ve İspanyol yönetimindeki Napoli’de Barok resmin en güçlü isimlerinden biri olan ressam. İtalyanlar ona “Lo Spagnoletto”, yani “küçük İspanyol” dedi. Caravaggio’dan aldığı sert ışık ve acımasız gerçekçilikle başladı, yaşlandıkça Venedik resminin sıcak renklerine yöneldi. Eserlerini görmek için en…
Dünyanın en önemli kadın ressamları kimlerdir? Sanat tarihinin en önemli kadın ressamları arasında Rönesans’ta Sofonisba Anguissola, Barok’ta Artemisia Gentileschi, Judith Leyster ve Rachel Ruysch, 18. yüzyılda Élisabeth Vigée Le Brun, 19. yüzyılda Rosa Bonheur, Berthe Morisot ve Mary Cassatt sayılır. 20. yüzyılda soyut resmin öncüsü Hilma af Klint, Georgia O’Keeffe ve Frida Kahlo öne çıkar….
Murillo kimdir? Bartolomé Esteban Murillo (1617–1682), 17. yüzyılın ikinci yarısında Sevilla’nın en ünlü ressamı olan İspanyol Barok ustası. Yumuşak ışıklı Meryem tabloları, sıcak aile sahneleri ve sokak çocuklarını gösteren resimleriyle tanınır. 18. ve 19. yüzyılın başında Avrupa’nın en sevilen ressamlarından biriydi. Eserlerini görmek için en iyi yerler Sevilla ve Madrid’deki Prado Müzesi. Bartolomé Esteban Murillo,…
Zurbaran kimdir? Francisco de Zurbaran (1598–1664), keşişleri, azizleri ve sade natürmortlarıyla tanınan İspanyol Barok ressamı. Velazquez Madrid’e gittikten sonra ve Murillo yükselmeden önce Sevilla’nın önde gelen ressamıydı. Karanlık bir fonun önünde güçlü ışıkla aydınlanan, heykel kadar somut figürleri onun imzasıdır. Eserlerini görmek için en iyi adresler Madrid’deki Prado Müzesi ve Sevilla Güzel Sanatlar Müzesi. Francisco…
Dr. Tulp’un Anatomi Dersi tablosunda ne var? Rembrandt’ın 1632’de boyadığı bu grup portresinde Amsterdamlı hekim Nicolaes Tulp, idam edilmiş bir hırsızın kolunu açarak yedi cerraha parmak kaslarının nasıl çalıştığını gösteriyor. Tablo, 25-26 yaşındaki Rembrandt’ı Amsterdam’da ünlü yaptı. Bugün Lahey’deki Mauritshuis’te. Dr. Tulp’un Anatomi Dersi (Hollandaca De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp), Rembrandt’ın 1632’de, Leiden’den…
Las Meninas ne demek? Las Meninas, İspanyolcada “nedimeler” demek. Diego Velazquez’in 1656’da yaptığı tablo, küçük prenses Margarita’yı, nedimelerini ve tuvalinin başında duran ressamın kendisini gösteriyor. Tablo bugün Madrid’deki Prado Müzesi’nde. Las Meninas, İspanyol ressam Diego Velazquez’in 1656’da yaptığı, sanat tarihinin üzerine en çok yazılmış tablolarından biri. Madrid sarayında küçük prenses Margarita’yı, nedimelerini ve resim yapan…
Gece Nöbeti tablosu ne anlatıyor? Rembrandt’ın 1642’de tamamladığı Gece Nöbeti, Amsterdam’ın silahlı sivil muhafızlarından bir bölüğü, kaptanları Frans Banninck Cocq’un önderliğinde yola çıkarken gösteriyor. Aslında bir gece sahnesi değil; yüzeyindeki vernik zamanla koyulaşınca sahne karanlık göründü ve tabloya sonradan bu ad verildi. Tablo Amsterdam’daki Rijksmuseum’da. Gece Nöbeti, Hollandalı ressam Rembrandt’ın 1642’de tamamladığı, Amsterdam’ın silahlı sivil…
Apollon ve Daphne’nin hikayesi nedir? Ovidius’un Dönüşümler kitabına göre Apollon, peri kızı Daphne’ye aşık olup peşinden koşar; Daphne kurtulmak için babasına yalvarır ve defne ağacına dönüşür. Bernini’nin 1622–1625’te yaptığı heykel tam bu anı, kızın parmaklarının yaprağa döndüğü saniyeyi gösteriyor. Heykel Roma’daki Galleria Borghese’de. Apollon ve Daphne, Barok heykelin ustası Gian Lorenzo Bernini’nin 1622–1625 yılları arasında…
Azize Teresa’nın Vecdi nerede? Bernini’nin 1647–1652 yılları arasında yaptığı heykel grubu, Roma’daki Santa Maria della Vittoria Kilisesi’nin Cornaro Şapeli’nde, yapıldığı yerde duruyor. Bir bulutun üzerinde kendinden geçmiş Azize Teresa’yı ve elinde altın bir ok tutan meleği gösteriyor. Üstteki gizli bir pencereden gelen ışık sahneyi altın ışınlarla aydınlatıyor. Azize Teresa’nın Vecdi, Barok heykelin ustası Gian Lorenzo…
İnci Küpeli Kız tablosu kimin? İnci Küpeli Kız, Hollandalı ressam Johannes Vermeer’in yaklaşık 1665’te yaptığı tablo. Başında mavi-sarı bir türban olan genç kızın kim olduğu bilinmiyor; tablo belirli bir kişinin değil, bir yüz tipinin resmi sayılıyor. 44,5 × 39 cm’lik tablo Lahey’deki Mauritshuis Müzesi’nde. İnci Küpeli Kız, Johannes Vermeer’in 1665 civarında yaptığı ve bugün Hollanda…
Johannes Vermeer kimdir? Johannes Vermeer (1632–1675), elimizde yalnızca 35 civarında tablosu kalan, yaşarken Delft dışında pek tanınmayan ve iki yüzyıl unutulduktan sonra yeniden keşfedilen Hollandalı ressam. Hollanda Altın Çağı’nın en sessiz ustası; pencereden giren ışığı, mektup okuyan kadınları ve sakin iç mekanları bolca ultramarin kullanarak resmetti. En ünlü eserleri İnci Küpeli Kız ve Süt Döken…
Pieter de Hooch kimdir? Avluları, koridorları ve süpüren kadınlarıyla sıradan ev hayatını ışık ve mekan üzerine kurulu resimlere dönüştüren Pieter de Hooch (1629–1684), Hollanda Altın Çağı’nın en sessiz Hollandalı ressamlarından biri. En verimli yıllarını 1650’lerde Delft’te geçirdi ve aynı yıllarda orada yaşayan Vermeer ile sık sık birlikte anılır. En ünlü eseri Delft’te Bir Evin Avlusu;…
Rembrandt kimdir? Amsterdam’ın en çok aranan ressamıyken iflas edip varlıklarını satan, ama bugün en çok değer verilen eserlerini son yıllarında veren Rembrandt (1606–1669), Hollanda Altın Çağı’nın en büyük ressamı. Işığı ustalıkla kullanarak portrelerde yüzlerin ardındaki düşünceyi, tereddüdü ve yorgunluğu görünür kıldı; yaklaşık 80 otoportre bıraktı. En ünlü eserleri Gece Nöbeti ve Yahudi Gelin; en büyük…
Gian Lorenzo Bernini kimdir? Mermeri balmumu gibi işlediği söylenen ve sekiz papaya hizmet eden Gian Lorenzo Bernini (1598–1680), Barok sanatın en büyük İtalyan heykeltıraşı ve mimarı. Mermerde ten, saç, gözyaşı ve kumaş yaratabilen becerisiyle çağdaşlarını şaşırttı; bugün gördüğümüz Roma’nın büyük ölçüde mimarı sayılır. Eserlerini görmek için en iyi şehir Roma; en ünlüleri Azize Teresa’nın Vecdi,…
Harmen Steenwyck kimdir? Masaya dizdiği kafatası, sönmüş kandil ve kitaplarla hayatın geçiciliğini hatırlatan Harmen Steenwyck (1612–yaklaşık 1656), vanitas natürmortlarıyla tanınan Hollandalı ressam. Hollanda Altın Çağı’nın zenginliği ortasında resimleri, sahip olunan her şeyin geride bırakılacağını söylüyordu; mesleği dayısı David Bailly’den öğrendi. En ünlü eseri İnsan Hayatının Boşluğu Alegorisi, Londra’daki National Gallery’de. “Her şey boş.” — Vanitas…
Claude Lorrain kimdir? Turner’ın vasiyetinde kendi eserlerinin onunkilerin yanına asılmasını şart koştuğu Claude Lorrain (yaklaşık 1600–1682), ideal manzara resminin kurucusu olan ve Roma’da yaşayan Fransız ressam. Limanlar, antik harabeler ve ufukta doğan ya da batan güneşle kurduğu düzen, iki yüz yıl boyunca Avrupa manzara resminin ölçüsü oldu. En ünlü eseri Saba Melikesi’nin Yola Çıkışı; en…
Anthony van Dyck kimdir? Zarif, hafifçe yukarıdan bakan aristokrat portresi tipini yaratan Anthony van Dyck (1599–1641), Barok dönemin en etkili Flaman portre ressamı. Rubens’in atölyesinde yetişti, İngiltere’de kral I. Charles’ın saray ressamı oldu ve Gainsborough ile Reynolds’a uzanan İngiliz portre geleneğini yüz elli yıl boyunca belirledi. En ünlü eserleri Charles I Avda ve Üç Konumda…
Diego Velazquez kimdir? Kral IV. Felipe’nin hizmetinde geçen otuz yedi yılda saray ressamlığını sanatın zirvesine taşıyan Diego Velazquez (1599–1660), İspanyol resminin en büyük ustası. Kraliyet ailesini, soytarıları, cüceleri ve mitolojik figürleri resmetti; yüzyıllardır bir bilmece gibi çözülmeye çalışılan Las Meninas’ın ressamını Picasso’dan Manet’ye pek çok usta kendi ustası saydı. Eserlerinin en büyük koleksiyonu Madrid’deki Museo…
Caravaggio kimdir? Caravaggio (1571–1610), Roma’nın en aranan ressamıyken bir adam öldürüp ömrünün son dört yılını kaçarak geçiren ve Barok resmi kuran İtalyan usta. Karanlıktan fışkıran güçlü ışığı ve azizleri sokaktaki insanlar gibi gösteren gerçekçiliğiyle 17. yüzyıl resmini değiştirdi. Eserlerini görmek için en iyi şehir Roma: kiliseleri ve Galleria Borghese. “Bir resim yapmak, iyi ya da…
Nicolas Poussin kimdir? Barok’un gürültüsü ve hareketi yayılırken ölçüyü, düzeni ve aklı savunan Nicolas Poussin (1594–1665), hayatının neredeyse tamamını Roma’da geçiren Fransız ressam ve Fransız klasik resminin kurucusu. Kompozisyonlarını balmumu figürlerle kurguladı, her jesti ve rengi bilinçli seçti; Jacques-Louis David’den Cezanne’a pek çok ressamı etkiledi. En ünlü eseri Et in Arcadia Ego; en büyük koleksiyonu…
Peter Paul Rubens kimdir? Yedi dil bilen bir diplomat, büyük bir atölyenin yöneticisi ve Avrupa’nın en zengin sanatçılarından biri olan Peter Paul Rubens (1577–1640), Kuzey Avrupa Barok resminin en büyük Flaman ustası. Kıvrılan bedenler, dönen kompozisyonlar ve sıcak ten renkleriyle resme hareket ve güç kattı; atölyesinden Anthony van Dyck yetişti. En ünlü eserleri Haçtan İndiriliş…
Artemisia Gentileschi kimdir? Floransa Sanat Akademisi’ne kabul edilen ilk kadın olan Artemisia Gentileschi (1593–yaklaşık 1654), 17. yüzyılın erkek egemen resim dünyasında kendi adıyla var olmayı başaran İtalyan Barok ressamı. Caravaggio’nun ışığını ve gerçekçiliğini benimsedi, ama sahnelerinin merkezine çoğu zaman güçlü, karar veren, eyleme geçen kadınları koydu. En ünlü eseri, Floransa’daki Uffizi’de bulunan Judith Holofernes’in Başını…
“Barok, izleyiciyi ikna etmek değil, etkilemek ister.” — Dönem üzerine yapılan yaygın bir değerlendirme Barok, yaklaşık 1600–1750 arasında Avrupa’ya hakim olan sanat üslubu. Hareket, ışık-gölge karşıtlığı, duygusal yoğunluk ve izleyiciyi içine alma isteği belirgin özellikleri. Rönesans’ın dingin dengesinden sonra gelen bu üslup, Katolik Kilisesi’nin Reform hareketi karşısında yürüttüğü karşı atağın da görsel dili oldu. Bu…