Sanat tarihini anlatırken en çok İtalya’ya dönüyorum. Yaklaşık yedi yüz yıl boyunca Floransa, Siena, Venedik ve Roma, Avrupa resminin büyük kırılmalarının neredeyse hepsine sahne oldu: Giotto’nun insan duygusu, Rönesans’ın perspektifi, Venedik’in rengi, Caravaggio’nun karanlığı. Bu sayfada sitede hayatını anlattığım İtalyan ressamları tek bir yerde, dönem dönem topladım.
İtalyan ressamlar arasında kalbimde ayrı bir yeri olan ikisi var: karanlığı kimsenin cesaret edemediği kadar koyu boyayan Caravaggio ve bir kadın olarak bütün zorluklara göğüs gerip onun yolundan giden Artemisia. Ama bu sayfayı hazırlarken beni en çok şaşırtan, yedi yüz yılın bu kadar az şehre sığmasıydı: Floransa, Siena, Venedik, Roma.
En ünlü İtalyan ressamlar kimlerdir?
İtalyan resminin en ünlü isimleri Rönesans’tan çıkar: Leonardo da Vinci, Michelangelo, Raffaello ve Botticelli. Onlardan önce Giotto resme insan duygusunu getirdi; Venedik’te Tiziano rengi, Barok dönemde Caravaggio ışığı değiştirdi. Modern dönemde ise Paris’te çalışan Modigliani öne çıkar. Aşağıda 26 ustayı dönem dönem anlattım.
Önce bütün ressamları bir tabloda görebilirsiniz; ardından her dönemi ve her ustayı kısaca anlatıyor, en bilinen eserini ve nerede görülebileceğini yazıyorum. Her ismin altında o ressamın hayatını ayrıntılı anlattığım yazıya bağlantı var. Sayfanın sonunda ressam olmasalar da İtalyan sanatını belirleyen üç heykeltıraş ve mimarı da ekledim.
İtalyan ressamlar listesi
| Ressam | Yaşamı | En bilinen eseri |
|---|---|---|
| Cimabue | y. 1240–1302 (y. 62 yaşında) | Santa Trinita Meryemi |
| Duccio | y. 1255–1319 (y. 64 yaşında) | Maestà |
| Giotto | y. 1267–1337 (y. 70 yaşında) | Scrovegni Şapeli freskleri |
| Masaccio | 1401–1428 (26 yaşında) | Brancacci Şapeli freskleri |
| Fra Angelico | y. 1395–1455 (y. 60 yaşında) | Müjde |
| Paolo Uccello | y. 1397–1475 (y. 78 yaşında) | San Romano Savaşı |
| Piero della Francesca | y. 1415–1492 (y. 77 yaşında) | Kamçılanma |
| Andrea Mantegna | y. 1431–1506 (y. 75 yaşında) | Ölü İsa’ya Ağıt |
| Domenico Ghirlandaio | 1448–1494 (45 yaşında) | Tornabuoni Şapeli freskleri |
| Sandro Botticelli | y. 1445–1510 (y. 65 yaşında) | Venüs’ün Doğuşu |
| Leonardo da Vinci | 1452–1519 (67 yaşında) | Mona Lisa |
| Michelangelo | 1475–1564 (88 yaşında) | Sistine Şapeli tavanı |
| Raffaello | 1483–1520 (37 yaşında) | Atina Okulu |
| Correggio | y. 1494–1534 (y. 40 yaşında) | Meryem’in Göğe Yükselişi |
| Giovanni Bellini | y. 1430–1516 (y. 86 yaşında) | San Zaccaria Sunağı |
| Giorgione | y. 1477–1510 (y. 33 yaşında) | Fırtına |
| Tiziano | y. 1488–1576 (y. 88 yaşında) | Urbino Venüsü |
| Tintoretto | 1518–1594 (75 yaşında) | San Rocco tuvalleri |
| Paolo Veronese | 1528–1588 (60 yaşında) | Kana’daki Düğün |
| Parmigianino | 1503–1540 (y. 37 yaşında) | Dışbükey Aynada Otoportre |
| Bronzino | 1503–1572 (69 yaşında) | Venüs ve Cupid Alegorisi |
| Caravaggio | 1571–1610 (38 yaşında) | Aziz Matta’nın Çağrılışı |
| Artemisia Gentileschi | 1593–y. 1656 (y. 63 yaşında) | Judith Holofernes’in Başını Keserken |
| Giovanni Battista Tiepolo | 1696–1770 (74 yaşında) | Apollon ve Dört Kıta |
| Canaletto | 1697–1768 (70 yaşında) | Venedik manzaraları |
| Amedeo Modigliani | 1884–1920 (35 yaşında) | Jeanne Hébuterne portreleri |
Gotik ve Erken Rönesans (13.–15. yüzyıl)
Bu dönemde İtalyan ressamlar Bizans’ın altın zeminli, düz figürlerinden yavaş yavaş uzaklaştı. Figürler ağırlık kazandı, yüzlere duygu geldi, sonunda perspektif keşfedildi ve resim gerçek bir mekan gibi derinleşti. Dönemin genel çerçevesini Sanat Tarihi Dönemleri rehberinde de anlattım.
Cimabue (y. 1240–1302)
Bizans geleneğinin katı figürlerine ilk kez hacim ve duygu katmaya başlayan Floransalı usta. Giotto’nun hocası olduğu anlatılır, ama bunu kesinleştiren bir belge yok.
En bilinen eseri: Santa Trinita Meryemi (Maestà), Uffizi Galerisi, Floransa · Cimabue yazısını oku →
Duccio (y. 1255–1319)
Siena resminin kurucusu; zarif çizgileri ve altın zeminleriyle Gotik resmin en incelikli ustalarından. Büyük sunak resmi Maestà tamamlandığında şehir halkının onu törenle katedrale taşıdığı anlatılır.
En bilinen eseri: Maestà, 1308–1311, Museo dell’Opera del Duomo, Siena · Duccio yazısını oku →
Giotto (y. 1267–1337)
Figürlere ağırlık, mekan ve insan duygusu veren usta. Sanat tarihçilerinin çoğu Rönesans’ın kapısını onun açtığını söyler; resim artık yalnızca kutsal bir simge değil, yaşanan bir anın sahnesidir.
En bilinen eseri: Scrovegni Şapeli freskleri, y. 1303–1305, Padova · Giotto yazısını oku →
Masaccio (1401–1428)
Yalnızca 26 yıl yaşadı ama perspektifi ve tek kaynaktan gelen ışığı resme taşıyan ilk büyük Rönesans ressamı oldu. Floransa’daki freskleri bir sonraki kuşağın okulu haline geldi.
En bilinen eseri: Brancacci Şapeli freskleri, Santa Maria del Carmine, Floransa; Kutsal Üçlü, Santa Maria Novella · Masaccio yazısını oku →
Fra Angelico (y. 1395–1455)
Ressam bir Dominiken keşişi. San Marco manastırının hücrelerine yaptığı sade, sakin ve ışıklı fresklerle resmi neredeyse bir dua gibi kurdu.
En bilinen eseri: Müjde, San Marco Müzesi, Floransa · Fra Angelico yazısını oku →
Paolo Uccello (y. 1397–1475)
Perspektife tutkuyla bağlı bir ressam. Vasari, karısı yatmaya çağırdığında bile perspektifin ne tatlı bir şey olduğunu söyleyip masasından kalkmadığını anlatır.
En bilinen eseri: San Romano Savaşı, üç panel: National Gallery (Londra), Uffizi (Floransa) ve Louvre (Paris) · Paolo Uccello yazısını oku →
Piero della Francesca (y. 1415–1492)
Aynı zamanda matematikçi olan ressam. Geometrik düzenli, sessiz ve hareketsiz kompozisyonları yüzyıllar sonra modern ressamları bile etkiledi.
En bilinen eseri: Kamçılanma, y. 1460, Galleria Nazionale delle Marche, Urbino · Piero della Francesca yazısını oku →
Andrea Mantegna (y. 1431–1506)
Antik Roma’ya hayran, cüretkar perspektifleriyle tanınan Padovalı usta. Bellini ailesine damat oldu ve Mantova sarayında uzun yıllar çalıştı.
En bilinen eseri: Ölü İsa’ya Ağıt, Pinacoteca di Brera, Milano · Andrea Mantegna yazısını oku →
Domenico Ghirlandaio (1448–1494)
Floransa’nın zengin ailelerini kutsal sahnelerin içine yerleştiren fresk ustası; resimleri dönemin gündelik hayatını da belgeler. Genç Michelangelo onun atölyesinde çıraklık yaptı.
En bilinen eseri: Tornabuoni Şapeli freskleri, Santa Maria Novella, Floransa · Domenico Ghirlandaio yazısını oku →
Sandro Botticelli (y. 1445–1510)
Medici çevresinin ressamı; mitolojiyi ve şiirsel zarafeti Rönesans resmine getirdi. Hayatının son yıllarında Savonarola’nın etkisiyle resmi değişti.
En bilinen eseri: Venüs’ün Doğuşu ve Bahar, Uffizi Galerisi, Floransa · Sandro Botticelli yazısını oku →
Yüksek Rönesans (yaklaşık 1490–1520)
Yaklaşık otuz yıllık bu kısa dönemde üç dev aynı şehirlerde, bazen aynı binalarda çalıştı. Denge, oran ve ideal güzellik zirveye ulaştı; ressam artık zanaatkar değil, dahi olarak görülmeye başlandı. Onların hemen ardından Parma’da Correggio, kubbeleri gökyüzüne açılıyormuş gibi gösteren freskleriyle Barok’un habercisi oldu.
Leonardo da Vinci (1452–1519)
Ressam, mühendis ve doğa bilimci. Çok az tablo bitirdi ama sfumato denilen yumuşak geçişleri ve insan anatomisine dair çalışmalarıyla resmin yönünü değiştirdi.
En bilinen eseri: Mona Lisa, Louvre Müzesi, Paris; Son Akşam Yemeği, Santa Maria delle Grazie, Milano · Leonardo da Vinci yazısını oku →
Michelangelo (1475–1564)
Kendini önce heykeltıraş olarak görürdü, ama Sistine Şapeli’nin tavanını ve Son Yargı’yı da o boyadı. 88 yıllık uzun hayatı boyunca hem Floransa’da hem Roma’da çalıştı.
En bilinen eseri: Sistine Şapeli tavanı ve Son Yargı, Vatikan; Davut, Accademia Galerisi, Floransa · Michelangelo yazısını oku →
Raffaello (1483–1520)
Yüksek Rönesans’ın zarafet ustası. Leonardo’dan ve Michelangelo’dan öğrendiklerini kendi sakin dengesiyle birleştirdi; 37 yaşında öldü ve Roma’da Pantheon’a gömüldü.
En bilinen eseri: Atina Okulu, Vatikan Müzeleri, Roma · Raffaello yazısını oku →
Correggio (y. 1494–1534)
Asıl adı Antonio Allegri’ydi; adını doğduğu kasabadan aldı ve Parma’da çalıştı. Kubbeleri gökyüzüne açılıyormuş gibi gösteren freskleri, yumuşak ışığı ve zarif mitoloji sahneleriyle Barok resmin habercisi sayılır.
En bilinen eseri: Meryem’in Göğe Yükselişi (kubbe freski), 1526–1530, Parma Katedrali, Parma · Correggio yazısını oku →
Venedik okulu (15.–16. yüzyıl)
Floransa çizgiye ve tasarıma önem verirken Venedik’te renk ve ışık ön plana çıktı. Yağlı boya ve tuval burada yaygınlaştı; resimler daha sıcak, daha duygusal bir hal aldı.
Giovanni Bellini (y. 1430–1516)
Babası ve kardeşi de ressamdı. Yağlı boyanın sunduğu yumuşak ışığı Venedik resmine yerleştirdi; Giorgione ve Tiziano onun atölyesinden yetişti.
En bilinen eseri: San Zaccaria Sunağı, 1505, San Zaccaria Kilisesi, Venedik · Giovanni Bellini yazısını oku →
Giorgione (y. 1477–1510)
Castelfranco Veneto’da doğdu, otuzlu yaşlarında vebadan öldü ve arkasında çok az belge bıraktı. Konusu hala çözülemeyen şiirsel resimleri ve atmosfer yaratan manzaralarıyla Venedik resmini değiştirdi, Tiziano’yu da derinden etkiledi.
En bilinen eseri: Fırtına (La Tempesta), y. 1504–1508, Gallerie dell’Accademia, Venedik · Giorgione yazısını oku →
Tiziano (y. 1488–1576)
Venedik Rönesansı’nın renk ustası; Avrupa’nın kralları ve papaları portrelerini ondan istedi. Geç dönem tablolarındaki serbest fırça yüzyıllar sonraki ressamlara örnek oldu.
En bilinen eseri: Urbino Venüsü, 1538, Uffizi Galerisi, Floransa · Tiziano yazısını oku →
Tintoretto (1518–1594)
Bir boyacının oğlu; hızlı fırçası, dramatik ışığı ve cesur kompozisyonlarıyla Venedik’in asi ustası oldu.
En bilinen eseri: Scuola Grande di San Rocco’daki dev tuvaller, Venedik · Tintoretto yazısını oku →
Paolo Veronese (1528–1588)
Görkemli şölen sahnelerinin ressamı. Bir Son Akşam Yemeği tablosuna koyduğu soytarılar ve askerler yüzünden 1573’te Engizisyon karşısına çıktı ve tablonun adını değiştirerek işin içinden çıktı.
En bilinen eseri: Kana’daki Düğün, 1563, Louvre Müzesi, Paris · Paolo Veronese yazısını oku →
Maniyerizm (16. yüzyıl)
Yüksek Rönesans’ın dengesinden sonra gelen kuşak, figürleri uzattı, renkleri soğuttu ve kusursuzluğu bilinçli bir yapaylığa dönüştürdü.
Parmigianino (1503–1540)
Maniyerizmin en zarif ustalarından; yirmi bir yaşında dışbükey bir aynaya bakarak yaptığı otoportreyle ün kazandı. Uzun boyunlu, uzamış figürleriyle Rönesans’ın dengesini bilerek bozdu.
En bilinen eseri: Dışbükey Aynada Otoportre, y. 1524, Kunsthistorisches Museum, Viyana · Parmigianino yazısını oku →
Bronzino (1503–1572)
Medici sarayının saray ressamı; soğuk, kusursuz ve mesafeli portreleriyle Maniyerizmin simgesi oldu.
En bilinen eseri: Venüs ve Cupid Alegorisi, National Gallery, Londra; Eleonora di Toledo ve Oğlu, Uffizi Galerisi, Floransa · Bronzino yazısını oku →
Barok (17. yüzyıl)
Barok’ta resim izleyiciyi sahnenin içine çeker: sert ışık-gölge zıtlıkları, hareket ve yoğun duygu öne çıkar.
Caravaggio (1571–1610)
Modellerini sokaktan seçen, figürleri karanlığın içinden keskin bir ışıkla çıkaran asi dahi. Bir kavgada adam öldürünce Roma’dan kaçtı ve 38 yaşında, sürgündeyken öldü.
En bilinen eseri: Aziz Matta’nın Çağrılışı, 1599–1600, San Luigi dei Francesi, Roma · Caravaggio yazısını oku →
Artemisia Gentileschi (1593–y. 1656)
Barok’un en güçlü kadın ressamı. Floransa’daki sanat akademisine kabul edilen ilk kadın oldu; güçlü kadın kahramanları kendine özgü bir sertlikle resmetti.
En bilinen eseri: Judith Holofernes’in Başını Keserken, y. 1620, Uffizi Galerisi, Floransa · Artemisia Gentileschi yazısını oku →
18. yüzyıl ve modern dönem
Giovanni Battista Tiepolo (1696–1770)
18. yüzyılın en büyük fresk ressamı sayılan Venedikli usta, saray ve kilise tavanlarını tanrılar, bulutlar ve uçuşan kumaşlarla dolu açık bir gökyüzüne çevirdi. Venedik’ten Würzburg’a, oradan Madrid’e uzanan kariyerini İspanya kralına çalışırken tamamladı.
En bilinen eseri: Apollon ve Dört Kıta (merdiven tavanı freski), 1752–1753, Würzburg Rezidansı, Würzburg · Giovanni Battista Tiepolo yazısını oku →
Canaletto (1697–1768)
Venedik’in kanallarını ve meydanlarını neredeyse fotoğraf netliğinde resmetti. Tabloları Avrupa’yı gezen İngiliz gezginlerin en sevdiği hatıralardı; kendisi de yaklaşık dokuz yıl İngiltere’de yaşadı.
En bilinen eseri: Büyük Kanal manzaraları; en büyük Canaletto koleksiyonu İngiliz Kraliyet Koleksiyonu’nda · Canaletto yazısını oku →
Amedeo Modigliani (1884–1920)
Livorno doğumlu, Paris’te çalışan ressam ve heykeltıraş. Uzun boyunlu, badem gözlü portreleriyle tanınır; yoksulluk ve hastalık içinde 35 yaşında öldü.
En bilinen eseri: Jeanne Hébuterne portreleri, çeşitli müzeler ve özel koleksiyonlar · Amedeo Modigliani yazısını oku →
Ressam değil ama İtalyan sanatını belirleyenler
Bu üç usta resim yapmadı ya da resimleriyle tanınmadı, ama İtalyan ressamların dünyasını doğrudan şekillendirdi.
Filippo Brunelleschi (1377–1446)
Floransa Katedrali’nin dev kubbesini yapan mimar. Doğrusal perspektifi ilk kez deneyle gösteren kişi olarak kabul edilir; Masaccio’nun resimleri bu buluş üzerine kuruldu.
En bilinen eseri: Floransa Katedrali (Santa Maria del Fiore) kubbesi · Filippo Brunelleschi yazısını oku →
Donatello (y. 1386–1466)
Rönesans heykelinin kurucusu. Antik çağdan bu yana ilk serbest duran bronz nü heykeli yaptı.
En bilinen eseri: Bronz Davut, Bargello Müzesi, Floransa · Donatello yazısını oku →
Gian Lorenzo Bernini (1598–1680)
Barok Roma’nın heykeltıraşı ve mimarı; mermere hareket ve duygu kazandırdı. Aziz Petrus Meydanı’nın sütunlu kolonadı da onun eseri.
En bilinen eseri: Apollon ve Daphne, Galleria Borghese, Roma; Azize Teresa’nın Vecdi, Santa Maria della Vittoria, Roma · Gian Lorenzo Bernini yazısını oku →
Sık sorulan sorular
Rönesans neden İtalya’da başladı?
Floransa, Venedik ve Siena gibi şehirler ticaretle zenginleşmişti; Medici gibi aileler sanatçıları destekliyordu. Antik Roma’nın kalıntıları gözlerinin önündeydi ve yeniden keşfedilen antik metinler insanı merkeze alan yeni bir bakışı besledi. Bu üçü bir araya gelince Rönesans en önce İtalya’da filizlendi.
İtalyan Rönesansı’nın en büyük üç ustası kimdir?
Yüksek Rönesans’ın üç büyük ustası olarak genellikle Leonardo da Vinci, Michelangelo ve Raffaello anılır. Üçü de 1500’lerin başında Floransa ve Roma’da çalıştı.
En ünlü İtalyan kadın ressam kimdir?
Barok dönemin ressamı Artemisia Gentileschi. Floransa’daki sanat akademisine kabul edilen ilk kadın oldu ve güçlü kadın kahramanları anlatan tablolarıyla tanınır.
İtalyan ressamların eserlerini en çok nerede görebilirim?
Floransa’da Uffizi Galerisi, Roma’da Vatikan Müzeleri ve Galleria Borghese, Venedik’te Gallerie dell’Accademia, Milano’da Pinacoteca di Brera en zengin koleksiyonlara sahip. İtalya dışında Louvre ve Londra’daki National Gallery da çok sayıda İtalyan başyapıtına ev sahipliği yapıyor.
Tüm sanatçılar için Ressamlar sayfasına, dönemlerin genel çerçevesi için Sanat Tarihi Dönemleri rehberine bakabilirsiniz.