Rönesans, "yeniden doğuş" demek: 15. yüzyılda ticaretle zenginleşen İtalyan şehirlerinde Antik Yunan ve Roma'nın düşüncesi ve sanatı yeniden keşfedildi. Kilise'nin yanında Medici gibi zengin aileler de sanatçıları destekledi; perspektif, anatomi ve insan bedeni resmin merkezine yerleşti. Leonardo, Michelangelo ve Raffaello bu dönemin zirvesi.
Rönesans'ın nasıl doğduğunu okuyun →
Bu dönemin sanatçılarıFilippo BrunelleschiDonatelloJan van EyckFra AngelicoPaolo UccelloRogier van der WeydenMasaccioPiero della FrancescaGiovanni BelliniAndrea MantegnaSandro BotticelliDomenico GhirlandaioHieronymus BoschLeonardo da VinciAlbrecht DürerMichelangeloRaffaelloTizianoHans HolbeinPieter Bruegel
Adem’in YaratılışıYaklaşık 1511–1512 · Sistine Şapeli, Vatikan
Arnolfini Portresi1434 · National Gallery, Londra
Atina Okulu1509–1511 · Raffaello Odaları, Vatikan
Babil Kulesi1563 · Kunsthistorisches Museum, Viyana
BaharYaklaşık 1480 · Uffizi Galerisi, Floransa
Davut Heykeli1501–1504 · Galleria dell'Accademia, Floransa
Donatello’nun Davut Heykeli1440'lar · Bargello Müzesi, Floransa
Dünyevi Zevkler BahçesiYaklaşık 1490–1510 · Prado Müzesi, Madrid
Mona LisaYaklaşık 1503–1506 · Louvre Müzesi, Paris
Musa Heykeli1513–1515 · San Pietro in Vincoli, Roma
Pieta1498–1499 · Aziz Petrus Bazilikası, Vatikan
Scrovegni ŞapeliYaklaşık 1303–1305 · Padova
Sistine Şapeli1508–1512 · Vatikan Müzeleri, Roma
Son Akşam YemeğiYaklaşık 1495–1498 · Santa Maria delle Grazie, Milano
Son Yargı Freski1536–1541 · Sistine Şapeli, Vatikan
Venüs’ün DoğuşuYaklaşık 1484–1486 · Uffizi Galerisi, Floransa
Botticelli’nin Bahar tablosu ne anlatıyor? Bahar (Primavera), Botticelli’nin yaklaşık 1480’de yaptığı, baharın gelişini anlatan tablo. Sahne bir portakal bahçesinde geçiyor; ağaçlardaki portakallar tabloyu yaptıran Medici ailesine bir gönderme olarak görülüyor. Figürlerin ayağının altındaki çayır o kadar zengin ki botanikçiler burada 190 kadar farklı çiçek türü saydı. Ortada aşk tanrıçası Venüs, solda el ele dans eden…
Dünyevi Zevkler Bahçesi ne anlatıyor? Hieronymus Bosch’un yaklaşık 1490–1510 yılları arasında yaptığı üç panelli tablo, soldan sağa cenneti, çıplak insanlarla dolu dünyevi bir bahçeyi ve cehennemi gösteriyor. En yaygın yoruma göre insanlığın zevklere kapılarak cennetten cehenneme gidişini anlatıyor, ama kesin anlamı bugün de tartışmalı. Tablo Madrid’deki Prado Müzesi’nde. Dünyevi Zevkler Bahçesi, Hollandalı ressam Hieronymus Bosch’un…
Arnolfini Portresi nerede? Jan van Eyck’in 1434’te yaptığı Arnolfini Portresi, Londra’daki National Gallery’de. Bir odada yan yana duran bir çifti gösteren 82 × 60 cm’lik bu küçük tablo, arka duvardaki bükey aynası ve ressamın duvara yazdığı imzasıyla ünlü. Arnolfini Portresi, Flaman ressam Jan van Eyck’in 1434’te yaptığı, bir odada yan yana duran bir çifti gösteren…
Babil Kulesi tablosu nerede? Pieter Bruegel’in 1563’te yaptığı büyük Babil Kulesi tablosu Viyana’daki Kunsthistorisches Museum’da. Bruegel aynı konuyu birkaç yıl sonra daha küçük ikinci bir tabloda yeniden resmetti; o versiyon Rotterdam’daki Boijmans Van Beuningen Müzesi’nde. İki tablo da Tekvin Kitabı’ndaki, göğe ulaşmak isteyen insanların yarım kalan kulesini anlatıyor. Babil Kulesi, Flaman ressam Pieter Bruegel’in 1563’te…
Adem’in Yaratılışı kimin eseri? Adem’in Yaratılışı, Michelangelo’nun yaklaşık 1511–1512’de, Sistine Şapeli tavanının bir parçası olarak boyadığı fresk. Tanrı ile Adem’in birbirine neredeyse dokunan parmaklarıyla sanat tarihinin en tanınan görüntülerinden biri. Fresk Vatikan Müzeleri’ndeki Sistine Şapeli’nin tavanında, yerden yaklaşık 20 metre yükseklikte. Adem’in Yaratılışı, Michelangelo’nun 1508–1512 yılları arasında boyadığı Sistine Şapeli tavanının en ünlü sahnesi. Solda…
Venüs’ün Doğuşu tablosu kimin? Venüs’ün Doğuşu, Sandro Botticelli’nin yaklaşık 1484–1486’da yaptığı tablo. Aşk ve güzellik tanrıçası Venüs’ün denizden doğup dev bir deniz kabuğunun üzerinde kıyıya ulaşmasını anlatıyor. Tablo Floransa’daki Uffizi Galerisi’nde. Venüs’ün Doğuşu, Sandro Botticelli’nin 1480’lerin ortasında yaptığı ve bugün Floransa’daki Uffizi Galerisi’nde sergilenen tablo. Denizin köpüğünden doğan aşk ve güzellik tanrıçası Venüs, dev bir…
Son Akşam Yemeği nerede? Leonardo da Vinci’nin Son Akşam Yemeği, Milano’daki Santa Maria delle Grazie Manastırı’nın yemekhane duvarında. Leonardo resmi 1495–1498 yılları arasında doğrudan duvara yaptı, bu yüzden taşınamıyor. Resmi görmek için önceden rezervasyon gerekiyor. Son Akşam Yemeği, Leonardo da Vinci’nin 1495–1498 yılları arasında Milano’daki Santa Maria delle Grazie Manastırı’nın yemekhane duvarına yaptığı dev duvar…
Mona Lisa kimdir? Tablodaki kadın, Floransalı ipek tüccarı Francesco del Giocondo’nun eşi Lisa Gherardini. Leonardo da Vinci portreye 1503 civarında başladı ve ölene kadar yanından ayırmadı. Yalnızca 77 × 53 cm olan tablo bugün Paris’teki Louvre’da. Mona Lisa, Leonardo da Vinci’nin 1503 civarında başladığı ve ölene kadar yanından ayırmadığı, bugün Paris’teki Louvre Müzesi’nde sergilenen portre….
Atina Okulu’nda kimler var? Raffaello’nun 1509–1511 yılları arasında Vatikan’da yaptığı freskte Antik Yunan’ın büyük düşünürleri bir arada: ortada Platon ve Aristoteles yürüyor, çevrelerinde filozoflar, matematikçiler ve gökbilimciler var. Bazı figürlerde Leonardo, Michelangelo, Bramante ve Raffaello’nun kendi yüzlerinin olduğu düşünülüyor. Fresk Vatikan Müzeleri’ndeki Raffaello Odaları’nda. Atina Okulu, Raffaello’nun Vatikan’daki Papalık Sarayı’nda, bir odanın duvarına 1509–1511 yılları…
Scrovegni Şapeli neden önemli? Padova’daki Scrovegni Şapeli’nin duvarlarını Giotto yaklaşık 1303–1305 yılları arasında fresklerle kapladı. Giotto burada figürlere ilk kez ağırlık, hacim ve gerçek duygular verdi; bu yüzden şapel çoğu zaman Rönesans’ın ilk adımı sayılır. Freskler Meryem’in ailesinden İsa’nın hayatına ve Son Yargı’ya uzanan bir hikaye anlatıyor. Scrovegni Şapeli, İtalya’nın Padova kentinde, dışarıdan bakınca sade…
Donatello’nun Davut heykeli nerede? Donatello’nun bronz Davut heykeli Floransa’daki Bargello Ulusal Müzesi’nde. Yaklaşık 1440’larda yapılan 158 cm’lik heykel, Antik Çağ’dan bu yana ayakta duran ilk çıplak erkek heykeli kabul ediliyor. Davut’u kaslı bir savaşçı olarak değil, ayağını Golyat’ın kesik başına dayamış ince yapılı bir çocuk olarak gösteriyor. Donatello’nun Davut heykeli, Rönesans sanatının en cesur ve…
Raffaello kimdir? Yalnızca 37 yıl yaşamasına rağmen Vatikan’ın odalarını fresklerle dolduran ve Aziz Petrus Bazilikası’nın baş mimarı olan Raffaello (1483–1520), Yüksek Rönesans’ın üç büyük ustasından biri sayılan İtalyan ressam. Leonardo’nun yumuşak geçişlerini ve Michelangelo’nun güçlü bedenlerini dengeli, sakin bir dille birleştirdi; portre ressamlığını da yeni bir düzeye taşıdı. En ünlü eserleri Atina Okulu ve Sistine…
Tiziano kimdir? Resmi çizgiyle değil doğrudan renkle kuran Tiziano Vecellio (yaklaşık 1488/1490–1576), Venedik Rönesansı’nın en büyük İtalyan ustası ve rengin tarihteki en etkili ressamlarından biri. Yaklaşık yetmiş yıllık kariyerinde papaları, imparatorları ve mitolojik tanrıları resmetti; V. Karl’ın saray ressamı oldu, Rubens’ten Velazquez’e pek çok ressam onu ustası saydı. En ünlü eserleri Meryem’in Göğe Yükselişi ve…
Leonardo da Vinci kimdir? Kendisine bugün yalnızca yirmi kadar tablo atfedilmesine rağmen dünyanın en tanınan resmi Mona Lisa’yı yapan Leonardo da Vinci (1452–1519), Yüksek Rönesans’ın İtalyan ressamı; aynı zamanda mühendis, anatomi araştırmacısı, mimar ve mucit. Sfumato ve hava perspektifini kullandı, not defterlerinde uçan makinelerden kalp kapakçıklarına kadar her şeyi inceledi. En ünlü eserleri Mona Lisa…
Piero della Francesca kimdir? Perspektif ve geometri üzerine kitaplar yazan ciddi bir matematikçi de olan Piero della Francesca (yaklaşık 1415–1492), Erken Rönesans’ın en sessiz İtalyan ressamı. Sanki zaman durmuş gibi hareketsiz figürlerinin ardında geometriye dayanan titiz bir hesap var; yüzyıllarca ikinci planda kaldıktan sonra 20. yüzyılda yeniden keşfedildi. En ünlü eserleri Arezzo’daki Gerçek Haç’ın Efsanesi…
Jan van Eyck kimdir? Kumaşın parıltısını ve aynadaki yansımayı o güne dek görülmemiş bir incelikle resmeden Jan van Eyck (yaklaşık 1390–1441), bugünkü Belçika’da doğmuş, yağlı boyayı ustalık düzeyine taşıyan Kuzey Rönesansı ressamı. Saydam katmanlarla çalıştı ve Burgonya Dükü İyi Philippe’in saray ressamı ve diplomatı olarak görev yaptı. En ünlü eserleri Ghent Sunağı ve Arnolfini Portresi;…
Sandro Botticelli kimdir? Eserleri bugün en kalabalık müze salonlarını dolduran, ama ölümünden sonra yaklaşık üç yüz yıl unutulan Sandro Botticelli (yaklaşık 1445–1510), Floransa Rönesansı’nın en şiirsel İtalyan ressamı. İnce uzun figürleri, akan saçları ve dalgalanan kumaşlarıyla mitolojiyi Hristiyan resminin yanına eşit bir konu olarak yerleştirdi. En ünlü eserleri Venüs’ün Doğuşu ve Primavera; en büyük koleksiyonu…
Andrea Mantegna kimdir? Ölü İsa’yı ayaklarının ucundan bakılıyormuş gibi resmederek perspektifin sınırlarını zorlayan Andrea Mantegna (yaklaşık 1431–1506), Erken Rönesans’ın İtalyan ressamı. Antik Roma tutkusuyla figürlerini heykel gibi sert, mekanlarını mimari kadar ölçülü kurdu ve Mantova’da Gonzaga ailesinin saray ressamı oldu. En ünlü eserleri Ölü İsa ve Camera degli Sposi; San Zeno Sunağı ve Sezar’ın Zaferleri…
Rogier van der Weyden kimdir? Kendi döneminde Avrupa’nın en çok taklit edilen ressamı olduğu halde tek bir eserini bile imzalamayan Rogier van der Weyden (yaklaşık 1399/1400–1464), Kuzey Rönesansı’nın en duygusal ustası sayılan, Tournai doğumlu ve 1435’te Brüksel’in resmi ressamı olan sanatçı. Jan van Eyck ayrıntıyı ve ışığı kusursuzlaştırırken o acıyı, yası ve şefkati resmin merkezine…
Giovanni Bellini kimdir? Albrecht Dürer’in 1506’da Venedik’ten yazdığı bir mektupta “çok yaşlı ama hala resimde en iyisi” diye övdüğü Giovanni Bellini (yaklaşık 1430–1516), Venedik resminin kurucusu sayılan İtalyan ressam. Işığı ve atmosferi resme sokan ilk İtalyan ressamlardan biriydi; atölyesinden Tiziano ve Giorgione çıktı. En ünlü eserleri San Zaccaria Sunağı ve Doge Loredan Portresi; eserlerini görmek…
Masaccio kimdir? Masaccio (1401–1428), yalnızca yirmi altı yıl yaşamasına rağmen Rönesans resminin yönünü değiştiren İtalyan ressam. Gotik resmin altın zeminlerini bırakıp çizgisel perspektif, tek yönlü ışık ve hacimli figürlerle inandırıcı bir mekan kurdu; freskleri Michelangelo dahil sonraki kuşakların okulu oldu. En ünlü eserleri Cennetten Kovuluş, Vergi Parası ve Kutsal Üçlü; görmek için Floransa’daki Brancacci Şapeli…
Michelangelo kimdir? Sistine Şapeli’nin tavanını boyamış olmasına rağmen kendini her şeyden önce heykeltıraş sayan Michelangelo Buonarroti (1475–1564), Rönesans’ın en güçlü İtalyan sanatçısı. Maniyerizmin öncüsü sayılan usta heykel yaptı, fresk boyadı, şiir yazdı ve Aziz Petrus Bazilikası’nın kubbesini tasarladı. En ünlü eserleri Davut, Pieta ve Sistine Şapeli tavanı; başlıca çalıştığı şehirler Floransa ve Roma, mezarı ise…
Fra Angelico kimdir? Hem Dominiken bir rahip hem de Erken Rönesans’ın en incelikli ressamlarından biri olan Fra Angelico (yaklaşık 1395–1455), resim yapmayı dua etmenin bir biçimi olarak gören İtalyan sanatçı. Floransa’daki San Marco Manastırı’nda keşişlerin her birinin hücresine ayrı bir fresk yaptı; 1982’de muhterem ilan edildi ve sanatçıların koruyucusu sayılıyor. En ünlü eseri Müjde; bu…
Hieronymus Bosch kimdir? Hayatı hakkında çok az şey bilinen ve günümüze yalnızca 25 kadar eseri ulaşan Hieronymus Bosch (yaklaşık 1450–1516), sanat tarihinin en tuhaf ve en çok yorumlanan ressamı sayılan Hollandalı usta. Yarı insan yarı hayvan yaratıklar ve akla gelmeyecek işkence sahneleriyle dolu resimleri Bruegel’i ve 20. yüzyıl Sürrealistlerini etkiledi. En ünlü eseri Dünyevi Zevkler…
Filippo Brunelleschi kimdir? Floransa Katedrali’nin o güne kadar imkansız sayılan kubbesini yapan Filippo Brunelleschi (1377–1446), Rönesans mimarisinin kurucusu olan Floransalı mimar. Çizgisel perspektifi de keşfederek hem binaların hem resimlerin kurulma biçimini değiştirdi; bu buluş Masaccio’dan Piero della Francesca’ya kadar Rönesans resminin temeli oldu. Eserlerini görmek için en iyi şehir Floransa: kubbesi (1420–1436) bugün hala şehrin…
Giotto kimdir? Altın zemin üzerinde düz ve simgesel duran figürlere ağırlık, hacim ve duygu kazandıran Giotto di Bondone (yaklaşık 1267–1337), Batı resminin yönünü değiştiren Floransalı ressam. Masaccio ve bütün Rönesans kuşağını etkiledi; Floransa Katedrali’nin çan kulesiyle mimarlıkta da iz bıraktı. En ünlü eseri, Rönesans’ın başlangıç noktası sayılan Padova’daki Scrovegni Şapeli freskleri (1303–1305). “Giotto, resim sanatını…
Hans Holbein kimdir? Tudor İngiltere’sini düşündüğümüzde aklımıza gelen yüzlerin çoğunu resmeden Hans Holbein (1497/1498–1543), VIII. Henry’nin saray ressamı olan ve Kuzey Rönesansı’nın en usta portrecisi sayılan Alman sanatçı. Augsburg, Basel ve Londra’da çalıştı; Elçiler (1533) tablosundaki gizli kafatası sanat tarihinin en ünlü görsel oyunlarından biri. En büyük koleksiyonları İngiltere’deki National Gallery ve Kraliyet Koleksiyonu ile…
Pieter Bruegel kimdir? Köy düğünlerini, çocuk oyunlarını ve atasözlerini sanatın merkezine taşıyan Pieter Bruegel (yaklaşık 1525/1530–1569), 16. yüzyıl Hollanda resminin en büyük ustası sayılan Kuzey Rönesansı ressamı. Sıradan insanların hayatını gülünç değil gerçek gösterdi ve manzara resminin öncülerinden biri oldu; Karda Avcılar gibi eserleri insan ile doğa arasındaki ilişkiyi yeniden kurdu. Eserlerinin en büyük koleksiyonu…
Albrecht Dürer kimdir? Telif hakkı için mahkemeye giden ilk sanatçılardan biri olan Albrecht Dürer (1471–1528), Kuzey Rönesansı’nın en büyük Alman ressamı ve baskı ustası. Gravür ve ahşap baskıyı bağımsız bir sanat dalına dönüştürdü; otoportrelerinde kendini bir zanaatkar değil, düşünen bir birey olarak gösterdi. En ünlü eserleri Otoportre (1500), Melencolia I ve Genç Tavşan; en büyük…
Donatello kimdir? Antik çağdan sonra ilk serbest duran çıplak bronz heykeli yapan Donatello (yaklaşık 1386–1466), Rönesans heykelinin kurucusu sayılan Floransalı heykeltıraş. Mermerde neredeyse resim gibi derinlik yaratan schiacciato kabartma tekniğini geliştirdi, ilk büyük atlı anıt Gattamelata’yı dikti ve Michelangelo dahil sonraki heykeltıraşların yolunu açtı. Eserlerini görmek için en iyi şehir Floransa: Bargello ve Duomo müzeleri….
Domenico Ghirlandaio kimdir? Dinsel sahnelerin içine kendi çağının Floransalılarını yerleştiren Domenico Ghirlandaio (1448–1494), 15. yüzyıl Floransa’sının en iyi organize olmuş fresk ustası olan İtalyan ressam. Freskleri sayesinde o dönemin insanlarını, kıyafetlerini ve odalarını bugün tanıyoruz; atölyesinde genç Michelangelo çıraklık yaptı. En ünlü eserleri Tornabuoni Şapeli freskleri ve Yaşlı Adam ve Torunu; eserlerini görmek için en…
Paolo Uccello kimdir? Çağdaşları insan bedenini ve duyguyu araştırırken çizgisel perspektifin peşine düşen Paolo Uccello (1397–1475), Erken Rönesans’ın en tuhaf ve en meraklı İtalyan ressamlarından biri. Her atın, her kırık mızrağın uzayda nereye düştüğünü hesaplama tutkusu ona çağının en yenilikçi kompozisyonlarını kurdurdu, resimlerine de rüya gibi bir hava kattı. En ünlü eseri San Romano Savaşı…
Musa heykeli neden boynuzlu? Michelangelo’nun Musa heykelindeki boynuzlar, İncil’in Latince çevirisinden geliyor. Çıkış Kitabı’nda Musa’nın yüzünün ışık saçtığını anlatan İbranice kelime Latinceye “boynuzlu” olarak aktarıldı ve Orta Çağ’dan beri Musa böyle resmedildi. 2,35 metrelik heykel Roma’daki San Pietro in Vincoli Kilisesi’nde. Roma’daki San Pietro in Vincoli Kilisesi’nde duran Michelangelo’nun Musa heykelini ilk kez görenlerin çoğu…
Kıyamet Günü tablosu kime ait? Kıyamet Günü olarak da bilinen Son Yargı freski Michelangelo’nun eseri. Michelangelo freski 1536–1541 yılları arasında, Papa III. Paul’ün siparişiyle Sistine Şapeli’nin sunak duvarına yaptı. Yaklaşık 13,7 × 12 metrelik freskte 400’den fazla figür var; çıplak figürlerin bazıları sonradan örtüldü. Son Yargı, Michelangelo’nun Sistine Şapeli’nin sunak duvarına yaptığı dev fresk. Tavanı…
Sistine Şapeli tavanını kim yaptı? Sistine Şapeli’nin tavan fresklerini Michelangelo, Papa II. Julius’un siparişiyle 1508–1512 yılları arasında yaptı. Yaklaşık 500 metrekarelik yüzeyde 300’den fazla figür var; en ünlüsü Adem’in Yaratılışı. Şapel Vatikan Müzeleri’nin içinde. Sistine Şapeli tavanı, Michelangelo’nun 1508–1512 arasında, dört yılda tamamladığı fresk dizisi. Yaklaşık beş yüz metrekarelik yüzeyde üç yüzden fazla figür var….
Davut heykeli kaç metre? Michelangelo’nun Davut heykeli yaklaşık 5,17 metre yüksekliğinde ve 5,5 ton ağırlığında. 1501–1504 yılları arasında tek bir Carrara mermeri bloğundan yontuldu. Aslı 1873’ten beri Floransa’daki Galleria dell’Accademia’da duruyor; Palazzo Vecchio önündeki heykel bir kopya. Davut, Michelangelo’nun yirmi altı yaşında başlayıp yirmi dokuz yaşında tamamladığı mermer heykel. Floransa’nın simgesi ve Rönesans’ın en tanınan…
Pieta heykeli nerede? Michelangelo’nun Pieta’sı, Vatikan’daki Aziz Petrus Bazilikası’nda, girişin hemen sağındaki şapelde duruyor. Michelangelo heykeli 1498–1499’da, 24 yaşındayken tamamladı; imzasını attığı tek eser bu. Ölü İsa’yı kucağında tutan Meryem’i gösteren heykel, 1972’deki saldırıdan beri camın arkasında. Pieta, Michelangelo’nun yirmi dört yaşındayken tamamladığı ve imzasını attığı tek eser. Vatikan’daki Aziz Petrus Bazilikası’nda, girişin hemen sağındaki…