Rönesans Nedir? Floransa’dan Avrupa’ya Yeniden Doğuşun Hikayesi

Raffaello'nun Atina Okulu freski: kemerli büyük bir salonda Platon ve Aristoteles'in çevresinde toplanmış filozoflar

Rönesans nedir?

Rönesans, Fransızca “yeniden doğuş” demek. Ortaçağ’ın ardından 14. yüzyılda İtalya’da başlayıp 16. yüzyılın sonuna kadar Avrupa’ya yayılan, antik Yunan ve Roma’nın yeniden keşfedildiği döneme bu ad verilir. Ressamlar bu dönemde perspektifi, gerçek gibi duran insan bedenini ve yağlı boyayı öne çıkardı. En ünlü ustaları Leonardo da Vinci, Michelangelo ve Raffaello; eserlerini en çok Floransa, Roma ve Vatikan’daki müzelerde görürsünüz.

Bir müzede “Rönesans salonu”na girdiğinizde farkı hemen hissedersiniz. Altın yaldızlı, düz yüzler gider. Yerlerine derinliği olan mekanlar, yere gerçekten basan insanlar ve uzaklara açılan manzaralar gelir. Rönesans nedir sorusunun cevabı da bu farkta saklı. Bu yazıda Rönesans’ın ne olduğunu, neden Floransa’da doğduğunu, sanatını neyin farklı kıldığını, en önemli ressamlarını ve eserlerini, son olarak da arkasından ne geldiğini anlatıyorum.

Rönesans nedir?

Rönesans (Renaissance) Fransızca bir kelime ve “yeniden doğuş” demek. Britannica’ya göre bu ad, Ortaçağ’ın hemen ardından gelen ve antik çağın bilgisine, değerlerine büyük ilgi duyulan döneme verilir. Peki yeniden doğan neydi? Yunan ve Roma’nın sanatı, edebiyatı ve düşüncesi. O dönemin aydınları, antik dünyanın çöküşünden kendi zamanlarına kadar geçen süreyi uzun bir karanlık çağ gibi görüyordu. Kendilerini de bu mirası yeniden canlandıranlar olarak tanımlıyorlardı.

Bu adı aslında dönemin içinden biri koydu. Getty Müzesi’nin aktardığına göre ressam ve yazar Giorgio Vasari, 1550’de yayımlanan Sanatçıların Hayatları kitabında yeni sanatı İtalyanca rinascita, yani “yeniden doğuş” kelimesiyle anlattı. Vasari sanatçıları üç çağa ayırdı: ilkinde Giotto, ikincisinde Masaccio, Donatello ve Brunelleschi, üçüncüsünde Leonardo, Raffaello, Michelangelo, Tiziano ve Correggio vardı. “Rönesans” kelimesinin bugünkü anlamıyla yaygınlaşması ise 1800’leri buldu. İtalyanlar bugün bu döneme Rinascimento diyor.

Rönesans resimle sınırlı kalmadı. Aynı yıllarda matbaa yayıldı, yeni kıtalar keşfedildi, Kopernik merkezde Dünya’nın değil Güneş’in olduğunu öne sürdü. Ama Britannica’ya göre dönemin ruhu en açık halini sanatta buldu. Sanat artık bir bilgi alanı sayılıyordu. Ressam gördüğü dünyayı dikkatle gözlemlemeli, sonra oran, denge ve perspektif kurallarıyla resme aktarmalıydı. Rönesans’ın Avrupa sanatının uzun yolundaki yerini görmek isterseniz sanat tarihi dönemleri rehberine de göz atabilirsiniz.

Rönesans ne zaman ve nerede doğdu?

Rönesans’ın tam olarak ne zaman başladığı konusunda kaynaklar anlaşamıyor. Britannica, genel kabule göre 14. yüzyılda İtalya’da başladığını yazar. Londra’daki National Gallery de İtalya’da 14. yüzyıldan itibaren, Kuzey Avrupa’da biraz daha geç başlayan bir canlanmadan söz eder; sanat için asıl aralık olarak 15. yüzyıldan 16. yüzyılın sonuna kadarki dönemi gösterir. Getty ise başlangıcı 1300’lerin başına koyar.

İlk kıpırtılar 13. yüzyılın sonu ile 14. yüzyılın başında görüldü. Britannica bu döneme “ön Rönesans” der ve en ünlü sanatçısı olarak Giotto’yu gösterir. Cimabue ve Sienalı Duccio gibi öncüllerinin resimleri düz ve süslüydü, figürler önem sırasına göre dizilirdi. Giotto bunun yerine sade bir düzen ve insanın içine işleyen bir duygu dili kurdu. Padova’daki Scrovegni Şapeli fresklerini 1303–1305 arasında Enrico degli Scrovegni’nin siparişiyle yaptı. Ama 1348’de Kara Veba geldi, ardından savaşlar başladı ve bu canlanma yarıda kaldı. Britannica’ya göre Rönesans ruhu ancak 15. yüzyılda yeniden su yüzüne çıktı.

Scrovegni Şapeli'nin duvarlarında sıra sıra dizilmiş Giotto freskleri ve uzun pencereler
Giotto, Scrovegni Şapeli freskleri, 1303-1305. Scrovegni Şapeli, Padova. Görsel: Wikimedia Commons.

Neden Floransa?

Rönesans’ın kalbi Floransa’da attı. Britannica, buradaki koşulların sanat için son derece elverişli olduğunu yazar. Şehir gururunu herkesin görebileceği eserlerle gösteriyordu: Or San Michele’nin nişlerine Ghiberti ve Donatello’dan aziz heykelleri ısmarlandı, Katedral’in üzerine antik çağdan beri yapılmış en büyük kubbe kondu. Sarayların, kiliselerin ve manastırların parasını zengin tüccar aileler ödüyordu. Bunların başında da Medici ailesi geliyordu.

Anlatılana göre her şey bir yarışmayla başladı. 1401–1402’de Floransa Vaftizhanesi’nin bronz kapıları için açılan yarışmayı Ghiberti kazandı. Rakiplerinden Filippo Brunelleschi de arkadaşı Donatello ile Roma’ya gitti; ikisi orada antik yapıları ve heykelleri incelediler. Britannica’nın deyişiyle döndüklerinde antik dünyanın akılcı sanatı yeniden doğdu. Brunelleschi’nin Floransa Katedrali kubbesi 1420–1436 arasında yükseldi.

Neden İtalya?

Britannica birkaç neden sayar. Kilisenin ve Kutsal Roma İmparatorluğu’nun herkesi bir arada tutan gücü zayıflamıştı. Şehir devletleri yükseliyor, ticaret büyüyor, feodal düzen, yani toprak sahibi soylulara dayanan eski düzen çözülüyordu. Hümanizm de önce İtalya’da doğup olgunlaştı. 1453’te İstanbul’un fethinden sonra pek çok Bizanslı bilgin kitaplarıyla İtalya’ya geldi ve Yunanca öğrenimi hız kazandı. Bir de gözlerinin önündeki antik miras vardı. Met Müzesi’ne göre Roma’ya gidip Kolezyum ve Pantheon gibi kalıntıları incelemek, bir mimarın eğitiminin olmazsa olmazıydı.

Rönesans sanatının özellikleri

Hümanizm: insan merkeze geçiyor

Rönesans’ın arkasındaki düşünce hümanizmdi. Britannica’ya göre hümanizm, Ortaçağ’ın din adamı bilginlerinden değil, din adamı olmayan edebiyatçılardan doğdu. Öncüleri Dante ve Petrarca’ydı. Hümanistler insanı, onun doğasını ve başardıklarını merak etti, insan onurunu öne çıkardı. Resimde bunu şöyle görürsünüz: figürler biraz idealize edilmiştir ama gerçek bir bedenleri vardır ve duyguları yüzlerinden okunur.

Doğrusal perspektif

Rönesans resminin en bilinen buluşu perspektif. National Gallery’nin tanımıyla perspektif, düz bir yüzeyde üç boyutlu bir mekan yanılsaması yaratır. Tren raylarını düşünün: uzaklaştıkça birbirine yaklaşır ve tek bir noktada buluşur. Resimde bu noktaya kaçış noktası denir. National Gallery bu “tek noktalı” sistemi Floransa’da Brunelleschi’nin mimarlık çalışmalarıyla bağlantılı olarak bulduğunu, Leon Battista Alberti’nin de Resim Üzerine (De Pictura) adlı incelemesinde kurallara bağladığını yazar. Met Müzesi daha temkinli: kuralları anlatan kitap Alberti’nin, sistemi ilk geliştiren ise “belki” Brunelleschi. Perspektife tutkuyla bağlanan Paolo Uccello ise National Gallery’ye göre bu tekniği bazen göz yanıltmak, bazen de duygu yaratmak için kullandı.

Antik çağa dönüş

Sütunlar, üçgen alınlıklar, kemerler ve kubbeler: Rönesans yapılarının kelime dağarcığı buydu. Met Müzesi’ne göre Romalı mimar Vitruvius’un yazıları Rönesans’ın güzellik anlayışını etkiledi. Binalar uyumlu biçimlerle, matematiksel oranlarla ve insan ölçüsüne dayanan bir birimle kuruldu. Resimde ise mitoloji yeniden sahneye çıktı: Venüs, Mars ya da Apollon gibi antik tanrılar artık kilise duvarlarının yanı sıra saray salonlarını da süslüyordu.

Kayalık bir kemerin üstünde Mars ile Venüs, altında dans eden Musalar, Apollon ve Pegasus
Andrea Mantegna, Parnassos (Mars ve Venüs), 1497. Louvre Müzesi, Paris. Görsel: C2RMF / Wikimedia Commons.

Yağlı boya ve sfumato

Ortaçağ’da ahşap panolara çoğunlukla yumurta temperasıyla, yani boya tozunu yumurtayla karıştırarak resim yapılırdı. National Gallery’ye göre yağlı boya daha yavaş kurur ve temperadan daha esnektir. Kuzey Avrupa’da Jan van Eyck ve Robert Campin bu malzemenin imkanlarını geliştirdi; yenilikler 15. yüzyılın başlarından itibaren İtalya’ya yayıldı. Boya yavaş kuruyunca renkler birbirine yumuşakça karıştırılabiliyordu. Leonardo’nun ünlü sfumatosu da buradan doğar. National Gallery bu terimi “dumanlı” bir etki olarak tanımlar: keskin dış çizgiler yoktur, tonlar yavaş yavaş değişir ve figür sanki karanlığın içinden çıkıp gelir.

Rönesans dönemleri

Erken Rönesans (15. yüzyıl, Floransa)

Masaccio'nun Haraç Parası freski: İsa ve havariler bir manzaranın önünde, sağda vergi toplayan figür
Masaccio, Haraç Parası, 1425. Brancacci Şapeli, Santa Maria del Carmine, Floransa.

Britannica, Rönesans resminin kurucusu olarak Masaccio’yu (1401–1428) gösterir. Masaccio genç yaşta öldü ama arkasında yeni bir çağ açan bir fresk bıraktı: Floransa’daki Brancacci Şapeli’nde 1425’te yaptığı Haraç Parası. Figürleri iri, ağır ve gerçek gibidir. Heykelde ise Donatello öne çıktı. V&A Müzesi, onun bronz Davut heykelini (yaklaşık 1435–1440, bugün Floransa’daki Bargello Müzesi’nde) antik çağdan beri bu malzemeyle yapılmış ilk bağımsız erkek çıplak heykeli olarak anar; büyük olasılıkla Cosimo de’ Medici ısmarlamıştı.

Britannica’ya göre sonraki kuşak doğrusal perspektifi, hava perspektifini, yani uzaktaki şeylerin soluklaşarak gösterilmesini, ve anatomi çalışmalarını ileri taşıdı. Bunların başında Piero della Francesca geliyordu. Aynı yüzyılda Fra Angelico dini sahneleri bu yeni mekan duygusuyla boyadı. Domenico Ghirlandaio Floransa’da Santa Maria Novella ve Santa Trinita’nın büyük fresk dizilerini yaptı; National Gallery’ye göre genç Michelangelo da onun atölyesinde çıraklık etti. Padova’da yetişen Andrea Mantegna ise antik heykel gibi görünen figürler boyadı ve 1460’tan sonra Mantova’da Gonzaga sarayının ressamı oldu.

Yüzyılın sonunda Floransa’nın şiirli sesi Sandro Botticelli’ydi. Uffizi Galerisi’ne göre Bahar tablosu 15. yüzyılın sonunda, Lorenzo il Magnifico’nun kuzeni Lorenzo di Pierfrancesco de’ Medici’nin mirasçılarının evinde asılıydı. Venüs’ün Doğuşu da büyük olasılıkla Medici ailesinden biri için yapıldı. Yani bu iki ünlü tablonun ilk izleyicileri bir kilise cemaati değil, Medici ailesinin çevresiydi.

Yüksek Rönesans (yaklaşık 1490–1527, Roma ve Floransa)

Britannica’ya göre Yüksek Rönesans 1490’ların başından 1527’ye, Roma’nın imparatorluk askerlerince yağmalandığı yıla kadar sürdü. Yani yalnızca 35 yıl kadar. Bu kısa sürenin merkezinde üç dev vardı: Leonardo da Vinci (1452–1519), Michelangelo (1475–1564) ve Raffaello (1483–1520). Ağırlık giderek Roma’ya kaydı. Papa II. Julius (papalığı 1503–1513) hem Michelangelo’ya hem Raffaello’ya Vatikan’da iş verdi; ikisi aynı yıllarda birbirine çok yakın mekanlarda çalıştı. Vatikan Müzeleri, Raffaello’nun Stanza della Segnatura fresklerini Yüksek Rönesans’ın başlangıcı sayar.

Venedik Rönesansı: rengin zaferi

Venedik başka bir yol tuttu. Britannica’ya göre yağlı boya kuzey İtalya’ya Antonello da Messina ile geldi. Venedik’in nemli havasında fresk, yani yaş sıvaya yapılan duvar resmi, rahat kullanılamıyordu; Venedikli ressamlar da yağlı boyayı hızla benimsedi. Giovanni Bellini, Giorgione, Tiziano, Tintoretto ve Paolo Veronese mitolojik konuları, sıcak ve göze dokunan renkleri, görkemli mekanları bir araya getirdi; resimleri şiir gibi akar. Met Müzesi de kuzey İtalyalı ressamların, Floransa ve Roma’nın kurallı, klasik üslubunun aksine doğrudan gözleme dayandığını vurgular.

Kuzey Rönesansı

Alpler’in kuzeyinde Rönesans başka bir dille konuştu. Britannica’ya göre erken Kuzey Rönesansı ressamları bilimsel perspektiften ve anatomiden çok, nesnelerin en ince ayrıntısıyla ve taşıdıkları simgesel anlamlarla ilgilendi. Jan van Eyck bu ayrıntı sanatının ustasıydı. Alman Albrecht Dürer (1471–1528) optik üzerine deneyler yaptı, doğayı dikkatle inceledi. Rönesans ile Kuzey Gotiği’ni birleştiren üslubunu, çoğaltılabilen gravürleri ve ağaç baskılarıyla bütün Batı dünyasına yaydı. Hans Holbein 1533’te, yerdeki gizemli kafatasıyla ünlü Elçiler’i boyadı (bugün Londra’daki National Gallery’de). Pieter Bruegel ise 1565’te bugün Viyana’daki Kunsthistorisches Museum’da duran Karda Avcılar’ı yaptı.

Bilim aletleriyle dolu bir rafın iki yanında duran iki elçi, ön planda yamuk çizilmiş bir kafatası
Hans Holbein, Elçiler, 1533. National Gallery, Londra. Görsel: Google Art Project / Wikimedia Commons.

Rönesans’ın önemli ressamları

Britannica’ya göre Yüksek Rönesans’ın üç ustası dönemin üç ayrı yüzünü temsil eder. Leonardo da Vinci her şeyi merak eden, tam anlamıyla bir “Rönesans insanı”ydı. Anatomi, uçuş ve bitkiler üzerine araştırmaları resme pek az vakit bıraktı; ünü bitirdiği az sayıdaki esere dayanır. Michelangelo kendini önce heykeltıraş sayıyordu, ama en bilinen eseri bir tavan freski oldu. Duyguyu en çok insan bedeniyle anlattı. Raffaello ise klasik ruhu uyumlu, güzel ve sakin resimlere döktü; Leonardo’nun figürleri piramit biçiminde dizdiği kompozisyonlarından etkilendi.

Bu üçlünün arkasında kalabalık bir kadro var: Giotto’dan Masaccio’ya, Botticelli’den Tiziano’ya. Hepsiyle tek tek tanışmak isterseniz İtalyan ressamlar yazısı, Giotto’dan başlayan bu uzun yolu ressam ressam anlatıyor.

Rönesans’ın en önemli eserleri

Botticelli'nin Venüs'ün Doğuşu tablosu: deniz kabuğu üzerinde kıyıya yaklaşan Venüs, solda rüzgar tanrıları, sağda pelerin uzatan figür
Sandro Botticelli, Venüs’ün Doğuşu, yaklaşık 1485. Uffizi Galerisi, Floransa.

1. Venüs’ün Doğuşu (Botticelli, yaklaşık 1485). Tuval üzerine tempera, 172,5 × 278,5 cm. Bir deniz kabuğunun üzerinde kıyıya gelen antik bir tanrıça, Hristiyan konularıyla aynı ciddiyetle büyük bir tabloya taşınmış. Bugün Floransa’daki Uffizi Galerisi’nde. Botticelli’nin aynı müzedeki Bahar tablosu ise Uffizi’ye göre yaklaşık 1480’den; ikisini aynı ziyarette görebilirsiniz.

2. Son Akşam Yemeği (Leonardo da Vinci, 1495–1498). Bir tuvalde değil, Milano’daki Santa Maria delle Grazie’nin yemekhanesinde, doğrudan duvarda. Britannica’ya göre eser ciddi biçimde bozuldu ve restorasyonu ancak 1999’da tamamlandı.

Leonardo da Vinci'nin Mona Lisa tablosu: elleri üst üste duran, arkasında sisli bir manzara olan gülümseyen kadın
Leonardo da Vinci, Mona Lisa, 1503’ten itibaren. Louvre Müzesi, Paris.

3. Mona Lisa (Leonardo da Vinci, 1503’ten itibaren). Kavak ağacından bir pano üzerine yağlı boya, Louvre Müzesi, Paris. Tarihi kaynağa göre değişiyor: Louvre’un koleksiyon kaydı 1503–1519 verir, Britannica ise 1503–1505. Leonardo’nun bu portre üzerinde uzun yıllar çalıştığı düşünülür. Yüzdeki o yumuşak, sisli geçişler sfumatonun en ünlü örneği.

4. Davut heykeli (Michelangelo, 1501–1504). Beyaz mermer, Accademia kaydına göre 517 cm yüksekliğinde; yani bir insan boyunun üç katı. Galleria dell’Accademia’ya göre 8 Eylül 1504’te Palazzo Vecchio’nun girişinde halka gösterildi ve Floransalıların gücünün, bağımsızlığının simgesi oldu. Bugün Floransa’daki Accademia’da. Michelangelo’nun bundan birkaç yıl önce bitirdiği Pieta (Britannica’ya göre 1499) ise Vatikan’daki Aziz Petrus Bazilikası’nda.

Michelangelo'nun Adem'in Yaratılışı freski: uzanmış Adem ile ona elini uzatan Tanrı'nın parmakları birbirine yaklaşıyor
Michelangelo, Adem’in Yaratılışı, Sistine Şapeli tavanı, 1508–1512. Vatikan Müzeleri, Vatikan.

5. Sistine Şapeli tavanı (Michelangelo, 1508–1512). Vatikan Müzeleri’ne göre sözleşme 8 Mayıs 1508’de II. Julius ile imzalandı, tavan 31 Ekim 1512’de bitti. Yani dört yılı aşkın bir çalışma. Tavanın ortasında Yaratılış kitabından sahneler var. En ünlülerinden biri, iki parmağın neredeyse birbirine değdiği Adem’in Yaratılışı.

6. Atina Okulu (Raffaello, 1509–1511). Raffaello, Sistine’nin hemen yakınında, aynı yıllarda Stanza della Segnatura’yı boyuyordu. Vatikan Müzeleri’ne göre ortada Platon Timaios’u, Aristoteles Etik’i tutar. Kalabalığın içinde tanıdık yüzler de var: Herakleitos’un Michelangelo’nun portresi olduğu, sağ kenardaki siyah bereli figürün de Raffaello’nun kendisi olduğu belirtilir. Bugün Vatikan Müzeleri’nin Raffaello Odaları’nda.

Tiziano'nun Urbino Venüsü tablosu: yatağına uzanmış çıplak kadın, ayakucunda uyuyan köpek, arka planda sandığın başında iki hizmetçi
Tiziano, Urbino Venüsü, 1538. Uffizi Galerisi, Floransa.

7. Urbino Venüsü (Tiziano, 1538). Venedikli ressamların renge verdiği önemin doruk noktalarından biri. Tuval üzerine yağlı boya, Uffizi Galerisi, Floransa.

Jan van Eyck'in Arnolfini Portresi: el ele tutuşmuş bir çift, arkada dışbükey ayna ve avize
Jan van Eyck, Arnolfini Portresi, 1434. National Gallery, Londra.

8. Arnolfini Portresi (Jan van Eyck, 1434). Kuzey Rönesansı’nın simgesi. Meşe pano üzerine yağlı boya, 82,2 × 60 cm. Arka duvardaki “Johannes de Eyck fuit hic. 1434” (Jan van Eyck buradaydı) yazısıyla ünlü; ressam imzasını bir tanık gibi atmış. National Gallery, Londra.

Rönesans’tan sonra ne oldu?

Parmigianino'nun Uzun Boyunlu Meryem tablosu: kucağında uyuyan bebek İsa'yı tutan, boynu ve bedeni olağandışı uzun Meryem
Parmigianino, Uzun Boyunlu Meryem, 1534–1540. Uffizi Galerisi, Floransa.

Britannica’ya göre Rönesans, bütünlüklü bir dönem olarak 1527’de Roma’nın yağmalanmasıyla sona erdi. Hristiyan inancı ile klasik hümanizm arasındaki gerilim, 16. yüzyılın ikinci yarısında Maniyerizm’i doğurdu. National Gallery Maniyerizm’i İtalya’da doğup Avrupa’ya yayılan, kentli ve saraylı incelikte, bilerek üsluplaştırılmış bir sanat olarak tanımlar. Yani ressam doğayı olduğu gibi kopyalamak yerine kendi zevkine göre büker: Michelangelo’dan gelen idealize bedenler, doğada olmayan renkler, karmaşık ve zekice kurulmuş sahneler. Bronzino bu üslubun örnekleri arasında anılır. Parmigianino’nun 1534’te ısmarlanan ve 1540’ta ölümünde bitmemiş kalan Uzun Boyunlu Meryem’ine bakın: Uffizi’nin deyişiyle uzatılmış uzuvları ve zarif duruşlarıyla, klasik kurallara karşı çıkan Maniyerist üslubun tipik örneği.

Venedik bu krizden pek etkilenmedi. Britannica’ya göre Tiziano ve Correggio hem Venüs’ü hem Meryem’i hiç çelişki duymadan resmetmeyi sürdürdü. 17. yüzyılda sahneye Barok çıktı. National Gallery’nin tanımıyla Barok, izleyiciyi etkilemek için yapılmış gösterişli ve dramatik bir sanattır; çapraz kurulmuş sahneler ve göz yanıltan etkiler kullanır. Örnek olarak Flaman ressam Rubens ile Romalı heykeltıraş Bernini’yi verir. Rönesans’ın öncesini merak ederseniz, Ortaçağ’dan Rönesans’a uzanan yolu Gotik sanat yazısında bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Rönesans ne demek?

Fransızca “yeniden doğuş” demek. Yeniden doğan şey, antik Yunan ve Roma’nın sanatı ve düşüncesi. Fikrin İtalyanca karşılığı rinascita’yı 1550’de Giorgio Vasari kullandı; “Rönesans” kelimesi ise 1800’lerde yaygınlaştı.

Rönesans neden İtalya’da başladı?

Birkaç şey aynı anda bir araya geldi: zengin şehir devletleri, ticaretle güçlenip sanata para harcayan Medici gibi aileler, İtalya’da doğan hümanizm ve her köşede göz önünde duran Roma kalıntıları. 1453’ten sonra İtalya’ya gelen Bizanslı bilginler de Yunanca kaynakları yaydı.

Rönesans’ın üç büyük ustası kim?

Leonardo da Vinci, Michelangelo ve Raffaello. Britannica’ya göre Yüksek Rönesans bu üç ismin çevresinde döndü.

Rönesans ile Reform arasındaki fark ne?

Rönesans, antik çağın yeniden keşfedildiği kültürel ve sanatsal bir dönem. Reform ise 16. yüzyılda Batı kilisesinde yaşanan dini bir dönüşüm; Protestanlık bu dönüşümden doğdu. Britannica’ya göre Reform’un, Martin Luther’in 31 Ekim 1517’de Wittenberg’de Doksan Beş Tez’ini yayımlamasıyla başladığı kabul edilir. İkisi birbirine bağlı: Britannica, hümanistlerin düşünce dünyasına verdiği hareketin Reform’u tetiklemeye yardım ettiğini, ama Erasmus gibi pek çok hümanistin ondan uzak durduğunu yazar.

Rönesans ne zaman bitti?

Britannica’ya göre İtalya’da, bütünlüklü bir dönem olarak 1527’de Roma’nın yağmalanmasıyla sona erdi. Avrupa’nın geri kalanında ise 16. yüzyılın sonuna doğru Reform ve Karşı Reform’un gölgesinde kaldı.

Rönesans eserleri en çok nerede görülür?

Floransa’da Uffizi Galerisi, Bargello ve Accademia; Roma’da Vatikan Müzeleri; Paris’te Louvre; Londra’da National Gallery. Bazı eserleri ise ancak yapıldıkları yere giderek görebilirsiniz: Son Akşam Yemeği Milano’da, Scrovegni freskleri Padova’da hala yerinde duruyor.

Kısaca Rönesans

AnlamıYeniden doğuş (Fransızca); İtalyanca rinascita, Rinascimento
Zaman14. yüzyıldan 16. yüzyılın sonuna; sanatta asıl dönem 15. ve 16. yüzyıllar
Doğduğu yerİtalya, özellikle Floransa
ÖzellikleriHümanizm, doğrusal perspektif, antik çağa dönüş, gerçekçi beden, yağlı boya, sfumato
EvreleriErken Rönesans (15. yy), Yüksek Rönesans (yaklaşık 1490–1527), Venedik Rönesansı, Kuzey Rönesansı
UstalarıMasaccio, Donatello, Botticelli, Leonardo, Michelangelo, Raffaello, Tiziano, van Eyck, Dürer
SonrasıManiyerizm (16. yy), Barok (17. yy)

Kapak görseli: Raffaello, Atina Okulu, 1509–1511. Stanza della Segnatura, Vatikan Müzeleri, Vatikan.

Bu Ay Nereye?

İlknur Acar'dan aylık kültür ve gezi rehberi: o ay görülecek sergiler, gezi rotaları, tiyatro ve etkinlikler. Ayda bir e-posta; istediğin an tek tıkla ayrılabilirsin.

Benzer Gönderiler