Davut Heykeli (Michelangelo): Hikayesi, Ölçüleri ve Nerede Görülür

Davut, Michelangelo’nun yirmi altı yaşında başlayıp yirmi dokuz yaşında tamamladığı mermer heykel. Floransa’nın simgesi ve Rönesans’ın en tanınan eserlerinden biri.

Davut benim için imkansız sayılan bir işin nasıl başarılabileceğinin simgesi: Kırk yıl kimsenin bir şey çıkaramadığı bir bloktan doğdu. Floransa’ya yolunuz düşerse meydandaki kopyayla yetinmeyin, Accademia’daki asıl heykelin çevresinde yavaşça dolaşın. Her açıdan başka bir Davut görünüyor.

Kullanılan mermer blok, kırk yıl önce başka bir heykeltıraş tarafından kabaca yontulmuş ve kullanılamaz sayılarak bir kenara bırakılmıştı. Michelangelo o bloktan beş metreyi aşan bir figür çıkardı. Bu yazıda heykelin hikayesini, neye bakmak gerektiğini ve nerede olduğunu anlatıyorum.

Davut heykeli hakkında kısaca

Heykelin hikayesi

Kimsenin yapamadığı blok

Floransa Katedrali için 1460’larda büyük bir mermer blok getirtilmişti. İki heykeltıraş üzerinde çalıştı, biri bloğa zarar verdi ve iş yarım kaldı. Blok kırk yıl boyunca bir avluda, hava şartlarına açık halde bekledi. Zayıf ve çatlaklı sayılıyordu.

1501’de yapılan değerlendirmede, yirmi altı yaşındaki Michelangelo işi almayı başardı. İki buçuk yıl çalıştı ve 1504’te heykeli tamamladı.

Nereye konacak?

Heykel bittiğinde, başlangıçta planlandığı gibi katedralin çatı hizasına çıkarılamayacağı anlaşıldı; hem çok ağırdı hem de kalitesi böyle bir yükseklikte görülmesine yazıktı. Floransa’nın önde gelen sanatçılarından oluşan bir kurul toplandı; aralarında Leonardo da Vinci ve Botticelli de vardı.

Sonunda heykelin, kent yönetiminin binası olan Palazzo Vecchio’nun önüne konmasına karar verildi. Taşıma işlemi dört gün sürdü ve heykel bir ahşap düzenek içinde, halatlarla çekilerek götürüldü.

Siyasi anlamı

Davut, İncil’de dev Golyat’ı yenen çobandır. Floransa Cumhuriyeti kendini de böyle görüyordu: güçlü komşuları ve Medici ailesinin baskısı karşısında direnen küçük ama kararlı bir kent. Heykelin belediye binasının önüne konması, bu siyasi okumayı açıkça ortaya koyuyor.

Müzeye taşınma

Yaklaşık üç yüz yetmiş yıl açık havada kaldıktan sonra, aşınma ve hasar nedeniyle 1873’te Galleria dell’Accademia’ya taşındı. Meydandaki heykel 1910’dan beri bir kopya. Bugün üçüncü bir kopya da Piazzale Michelangelo’da duruyor.

Michelangelo’dan yarım yüzyılı aşkın bir süre önce Floransa’da Donatello da bir Davut heykeli yapmıştı. Bronzdan dökülen bu heykel, Antik Çağ’dan bu yana yapılan ilk bağımsız çıplak erkek heykeli sayılır. Donatello Davut’u zaferden sonra, ayağını Golyat’ın kesik başına basmış halde gösterir; Michelangelo ise kahramanı taşı atmadan hemen önceki gergin anında yakalar. İki heykelin farklarını Donatello’nun Davut’u yazımda anlattım.

Yaklaşık yüz yirmi yıl sonra üçüncü bir Davut geldi. Roma’da genç Gian Lorenzo Bernini, 1623–1624’te Kardinal Scipione Borghese için yaptığı Davut’u tam taşı fırlattığı anda gösterdi: Dudaklarını ısırmış, gövdesi burulmuş, sapanı gerilmiş. Üç heykel birlikte düşünülünce Rönesans’tan Barok’a geçişin özeti gibi: Donatello zaferden sonrasını, Michelangelo öncesini, Bernini ise tam o anı yakaladı. Bernini’nin Davut’u bugün Roma’daki Galleria Borghese’de.

Davut heykelinde nelere bakmalı?

Eller ve baş

Eller ve baş, bedene göre belirgin biçimde büyük. Bu bir hata değil: heykel başlangıçta yüksek bir yere konacak şekilde tasarlandı ve aşağıdan bakıldığında oranlar doğru görünecekti. Göz hizasında sergilenince bu abartı fark ediliyor.

Savaştan önceki an

Çoğu Davut tasviri zaferden sonrasını gösterir: elinde Golyat’ın kesik başı. Michelangelo ise savaştan hemen önceki anı seçti. Sapan omzunda, taş sağ elinde, kaslar gergin, bakış uzakta. Henüz hiçbir şey olmamış; ama olmak üzere.

Damarlar ve kaslar

Sağ elin üzerindeki damarlar ve boyundaki kas gerginliği tek tek işlenmiş. Michelangelo anatomi çalışmak için kadavra incelemişti; bu bilgi heykelin her yerinde görülüyor.

Blok izleri

Heykelin arkasında ve bazı bölgelerinde, önceki heykeltıraşın yaptığı kabaca yontma izleri hala fark edilebiliyor. Michelangelo çok dar bir blokla çalışmak zorunda kaldı; figürün hafif yana dönük duruşu da bu kısıtlamayla ilgili.

Davut heykelini nerede görebilirsiniz?

Özgün heykel Floransa’daki Galleria dell’Accademia’da, özel olarak tasarlanmış bir kubbenin altında sergileniyor. Müze küçük ama kuyruk uzun olabiliyor; bilet önceden alınmalı. Aynı salonda Michelangelo’nun yarım bıraktığı Köleler heykelleri de var; bunlar mermerin içinden çıkan figürleriyle en az Davut kadar etkileyici.

Palazzo Vecchio önündeki ve Piazzale Michelangelo’daki heykeller kopyadır; ücretsiz görülebilir ve heykelin özgün konumunu hayal etmek için iyi bir fikir verir. Gitmeden önce güncel ziyaret bilgilerini müzenin resmi sitesinden kontrol edebilirsiniz: Galleria dell’Accademia.

Michelangelo hakkında filmler

Michelangelo’nun hayatı iki filme konu oldu. Charlton Heston’ın Michelangelo’yu oynadığı The Agony and the Ecstasy (1965), Sistine Şapeli tavanının boyanmasını ve Papa II. Julius ile çatışmasını anlatıyor. Konçalovski’nin Il Peccato (2019) filmi ise Michelangelo’yu Carrara’nın mermer ocaklarında, borçlar ve papalar arasında gösteriyor.

Davut heykeli hakkında merak edilenler

Özet

Michelangelo’nun hayatını ve diğer eserlerini ayrı yazımda anlattım. Sistine Şapeli, Pieta ve Musa heykeli yazılarıma da bakabilirsiniz. Rönesans ve Barok ressamlarını ne kadar tanıdığınızı merak ediyorsanız Rönesans ve Barok testim sizi bekliyor.