Hat sanatı nedir? Hat sanatı, Arap harflerini belirli ölçü ve oranlara bağlı kalarak güzel yazma sanatıdır; Osmanlıcada hüsn-i hat, yani “güzel yazı” denir. Kamış kalem, is mürekkebi ve aharlı kağıtla yapılır. Kurallarını 10. yüzyılda İbn Mukle, 13. yüzyılda Yakut el-Mustasımi koydu; İstanbul’un fethinden sonra Şeyh Hamdullah, Hafız Osman ve Mustafa Rakım ile Osmanlı hat sanatı…
Ormanda Oduncu tablosu kimin, nerede? Ormanda Oduncu, Türk resminin öncülerinden Şeker Ahmed Paşa’nın (1841–1907) üzerine en çok yazılan tablolarından biri. Dev ağaçların arasında, uzakta küçücük kalan bir oduncu ile katırını gösteren 139,5 × 177 cm’lik bu tuvalin tarihi bilinmiyor. Tablo bugün İstanbul’daki Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi İstanbul Resim ve Heykel Müzesi’nin koleksiyonunda. Ormanda Oduncu,…
İlk Türk kadın ressam kimdir? Bu soruya en sık verilen cevap Mihri Müşfik (Mihri Rasim, 1885/1886–1954). Roma ve Paris’te resim eğitimi aldı, 1914’te kızlar için açılan ilk güzel sanatlar okulu İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nin kurulmasına öncülük etti ve okulun ilk kadın müdürü oldu. Ancak “ilk” tek bir isme sığmıyor: aynı yıllarda Osman Hamdi Bey’in öğrencisi…
Füreya Koral kimdir? Füreya Koral (1910–1997), Türkiye’nin ilk modern seramik sanatçısı kabul edilen ve seramiği mimariyle buluşturan öncü isim. Verem tedavisi için gittiği İsviçre’de sanata yöneldi, 1947’de Lozan’da seramik çalışmaya başladı ve 1951’de Paris’te ilk sergisini açtı. Otellerin, çarşıların, bankaların duvarlarına dev seramik panolar yaptı. Teyzeleri Fahrelnissa Zeid ile Aliye Berger, dayısı ise Halikarnas Balıkçısı…
Şakir Paşa ailesi kimdir? Şakir Paşa ailesi, Osmanlı askeri ve diplomatı Mehmed Şakir Paşa ile eşi İsmet Hanım’ın çocukları ve torunlarından oluşan, Türk sanatına çok sayıda öncü isim vermiş bir İstanbul ailesi. Çocuklarından Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir Kabaağaçlı) yazar, Fahrelnissa Zeid ressam, Aliye Berger gravürcü oldu; torunlarından Füreya Koral seramiğin, Nejad Devrim soyut resmin öncüleri…
Osmanlı minyatür sanatı nedir? Osmanlı minyatür sanatı, el yazması kitapları ve albümleri süsleyen, sulu boya ve altınla yapılmış küçük resimlerin genel adı. Osmanlılar bu resimlere “tasvir”, yapanlara “nakkaş” ya da “musavvir” derdi. 15. yüzyılın ortasında Edirne ve İstanbul’da gelişti, 16. yüzyılda saray nakkaşhanesinde Matrakçı Nasuh ve Nakkaş Osman ile zirveye ulaştı, 18. yüzyılda Levni ile…
Aliye Berger kimdir? Aliye Berger (1903–1974), Türkiye’nin ilk kadın gravür sanatçısı olarak anılan ressam ve baskıresim sanatçısı. Şakir Paşa ailesinin en küçük kızı; ressam Fahrelnissa Zeid’in ve Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın kardeşi. Gravüre kırk yaşlarından sonra Londra’da başladı. 1954’te Yapı Kredi Bankası’nın resim yarışmasında “Güneşin Doğuşu” ile birinci olunca adı geniş çevrelerce duyuldu. Gravürlerinin…
Osmanlı’da resim yasak mıydı? Hayır, Osmanlı’da resmi ortadan kaldıran genel bir yasak yoktu. İnsan ve hayvan tasvirine dini çekinceler nedeniyle figürlü resim camiye ve kamusal alana girmedi; ama sarayın nakkaşhanesinde yüzyıllar boyunca kitaplar için minyatürler yapıldı, padişahların portreleri çizildi. 19. yüzyılda askeri okullarda resim dersleri verildi ve 1883’te açılan Sanayi-i Nefise Mektebi ile tuval resmi…
Bedri Rahmi Eyüboğlu kimdir? Bedri Rahmi Eyüboğlu (1911–1975), Görele’de doğan ressam, şair ve yazar. Akademide İbrahim Çallı’nın öğrencisi oldu, Paris’te André Lhote’un atölyesinde çalıştı, döndükten sonra ömrünün sonuna kadar akademide hocalık yaptı. Anadolu’nun halk sanatını, motiflerini ve renklerini modern resimle buluşturdu; tuvalin yanında mozaik, duvar resmi, seramik ve baskı da yaptı. Eserleri bugün Ankara Resim…
Fahrelnissa Zeid kimdir? Fahrelnissa Zeid (1901–1991), Büyükada’da doğan ve Türk resminde soyut sanatın ilk temsilcilerinden biri olan ressam. İstanbul’da ve Paris’te eğitim aldı, d Grubu ile sergiler açtı, Irak’ın Londra Büyükelçisi Prens Zeid ile evlenerek Londra ve Paris’te yaşadı. Beş metreyi aşan, kaleydoskopu andıran renkli soyut tuvalleriyle tanınır. Tate Modern 2017’de ona büyük bir retrospektif…