Türk resminin hikayesi yaklaşık yüz elli yıl önce, askeri okullarda ders olarak okutulan perspektif ve manzara çiziminden başlıyor. Asker ressamlar ormanları, Boğaz’ı ve İstanbul’un sokaklarını resmetti; ardından Paris’te okuyup dönen kuşaklar ışığı ve rengi, Cumhuriyet’in sanatçıları ise Anadolu’yu ve insanını tuvale taşıdı. Bu sayfada sitede hayatını anlattığım otuz üç Türk sanatçıyı, üç dönemde tek bir yerde topladım.
En ünlü Türk ressamlar kimlerdir?
Türk resminin en bilinen isimleri arasında Osman Hamdi Bey, İbrahim Çallı, Fikret Mualla, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Fahrelnissa Zeid ve Abidin Dino sayılır. 19. yüzyılda Şeker Ahmed Paşa, Halil Paşa ve Hoca Ali Rıza gibi asker ressamlar Batı tarzı resmin temellerini attı; 1914 Kuşağı izlenimci bir dil getirdi; Cumhuriyet döneminde d Grubu ve Yeniler Grubu modern ve toplumcu arayışları başlattı. Aşağıda bu otuz üç ustayı dönem dönem anlattım.
Sayfa kısa: önce otuz üç sanatçıyı bir tabloda görebilir, ardından her ustayı birkaç cümleyle, en bilinen eseri ve o eserin bulunduğu müzeyle birlikte okuyabilirsiniz. Her ismin altında o ressamın hayatını ve en önemli eserlerini ayrıntılı anlattığım yazıya bağlantı var.
Türk ressamlar listesi
| Ressam | Yaşamı | En bilinen eseri |
|---|---|---|
| Osman Hamdi Bey | 1842–1910 (y. 68 yaşında) | Kaplumbağa Terbiyecisi |
| Şeker Ahmed Paşa | 1841–1907 (y. 66 yaşında) | Ormanda Oduncu |
| Halil Paşa | 1857–1939 (y. 82 yaşında) | Bostancı Deniz Hamamı |
| Hoca Ali Rıza | 1858–1930 (y. 72 yaşında) | Küçük Çamlıca Tepesi |
| İbrahim Çallı | 1882–1960 (y. 78 yaşında) | Zeybekler |
| Nazmi Ziya Güran | 1881–1937 (y. 56 yaşında) | Şezlongda Pembeli Kadın |
| Hikmet Onat | 1882–1977 (y. 95 yaşında) | Fıstık Ağaçları |
| Feyhaman Duran | 1886–1970 (y. 84 yaşında) | Celaleddin Arif Bey Portresi |
| Namık İsmail | 1890–1935 (y. 45 yaşında) | Harman |
| Mihri Müşfik | 1885/1886–1954 | Letta Asım Baloya Giderken |
| Cemal Tollu | 1899–1968 (y. 69 yaşında) | Pamuk Toplayanlar |
| Fahrelnissa Zeid | 1901–1991 (y. 90 yaşında) | Cehennemim |
| Fikret Mualla | 1903–1967 (y. 64 yaşında) | Amerikan Bar |
| Aliye Berger | 1903–1974 (y. 71 yaşında) | Carl Berger |
| Hale Asaf | 1905–1938 (33 yaşında) | Bursa’dan |
| Zeki Faik İzer | 1905–1988 (y. 83 yaşında) | İnkılap Yolunda |
| Turgut Zaim | 1906–1974 (y. 68 yaşında) | Yaylada Yörükler |
| Füreya Koral | 1910–1997 (87 yaşında) | Ayaspaşa panosu |
| Bedri Rahmi Eyüboğlu | 1911–1975 (y. 64 yaşında) | Kahvehane |
| Abidin Dino | 1913–1993 (y. 80 yaşında) | Uzun Yürüyüş |
| Nuri İyem | 1915–2005 (y. 90 yaşında) | Köylü Kadınlar |
| Cihat Burak | 1915–1994 (y. 79 yaşında) | Askerlik Hatırası |
| Avni Arbaş | 1919–2003 (y. 84 yaşında) | Tekne |
| İbrahim Balaban | 1921–2019 (y. 98 yaşında) | Göç |
| Neşet Günal | 1923–2002 (y. 79 yaşında) | Toprak Adam |
| Nejad Devrim | 1923–1995 (y. 72 yaşında) | Ayasofya |
| Orhan Peker | 1926/1927–1978 | Balıkçı Çocuk ve Kediler |
| Adnan Çoker | 1927–2022 (y. 95 yaşında) | Sınırlı Vücut |
| Burhan Doğançay | 1929–2013 (y. 84 yaşında) | Kurdeleler dizisi |
| Ömer Uluç | 1931–2010 (y. 79 yaşında) | Yarasa Kız |
| Erol Akyavaş | 1932–1999 (y. 67 yaşında) | Hallac-ı Mansur |
| Devrim Erbil | 1937– | İstanbul resimleri |
| Süleyman Saim Tekcan | 1940–2026 (86 yaşında) | Atlılar ve Atlar |
Öncüler ve asker ressamlar (19. yüzyıl)
Osmanlı’da Batı tarzı resim, askeri okullardaki resim derslerinden doğdu. Bu kuşağın ressamlarının çoğu subaydı; Paris’te eğitim alıp döndüler, manzarayı ve natürmortu Osmanlı resmine taşıdılar. Osman Hamdi Bey ise figürlü resmi ve müzeciliği aynı anda kurdu.

Osman Hamdi Bey (1842–1910)
Paris’e hukuk okumaya gidip ressam olarak döndü. İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin kurucusu sayılır, Sayda kazılarında İskender Lahdi’ni gün ışığına çıkardı ve bugünkü Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nin temeli olan Sanayi-i Nefise Mektebi’ni açtı.
En bilinen eseri: Kaplumbağa Terbiyecisi, 1906, Pera Müzesi, İstanbul · Osman Hamdi Bey yazısını oku →

Şeker Ahmed Paşa (1841–1907)
Asıl adı Ahmed Ali’ydi; askeri okullarda yetişti, Paris’te Gerome ve Boulanger’in atölyelerinde çalıştı. Ormanları, ağaçların arasından süzülen ışığı ve natürmortlarıyla Osmanlı resminin ilk büyük manzara ustalarından biri oldu.
En bilinen eseri: Ormanda Oduncu, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi · Şeker Ahmed Paşa yazısını oku →

Halil Paşa (1857–1939)
Beylerbeyi’nde doğdu, Paris’te Gerome ve Courtois’nın atölyelerinde okudu. Akademik portrelerle başladı, zamanla Boğaziçi’nin ışığını izlenimci bir dille resmeden açık hava manzaralarına yöneldi.
En bilinen eseri: Bostancı Deniz Hamamı, 1913, Sakıp Sabancı Müzesi, İstanbul · Halil Paşa yazısını oku →

Hoca Ali Rıza (1858–1930)
Üsküdar’da doğdu, askeri okullarda yetişti ve hayatı boyunca resim hocalığı yaptı. Açık havada, doğanın karşısında çalışmaya inandı; İstanbul’un sokaklarını ve tepelerini binlerce desen ve resimle belgeledi.
En bilinen eseri: Küçük Çamlıca Tepesi Çilehane/Musalla Mescidi, Ankara Resim ve Heykel Müzesi · Hoca Ali Rıza yazısını oku →
1914 Kuşağı
Paris’ten dönen genç ressamlar akademik kuralların yerine ışığı, rengi ve hızlı fırça darbesini koydu. Bu kuşak, öncüsünün adıyla Çallı Kuşağı olarak da anılır.

İbrahim Çallı (1882–1960)
Denizli’nin Çal ilçesinde doğdu, Paris’te Fernand Cormon’un atölyesinde çalıştı. Uzun yıllar akademide hocalık yaptı; Mevlevi semalarından Kurtuluş Savaşı’nın efelerine kadar geniş bir konu yelpazesinde çalıştı.
En bilinen eseri: Zeybekler, Ankara Resim ve Heykel Müzesi · İbrahim Çallı yazısını oku →

Nazmi Ziya Güran (1881–1937)
Kuşağın en yaşlısı ve izlenimciliğe en sadık kalanıydı; ilk derslerini Hoca Ali Rıza’dan aldı, Paris’te Cormon’un atölyesinde çalıştı. İstanbul’un sisli sabahlarını, bostanlarını ve meydanlarını titreşen bir ışıkla resmetti.
En bilinen eseri: Şezlongda Pembeli Kadın, 1917, Sakıp Sabancı Müzesi, İstanbul · Nazmi Ziya Güran yazısını oku →

Hikmet Onat (1882–1977)
Bahriye Mektebi’nden teğmen olarak çıktı, sonra resme geçip Paris’te Cormon’un atölyesinde çalıştı. Savaş yıllarında Şişli Atölyesi’nde savaş resimleri yaptı; ardından Boğaz kıyılarını, kayıkları ve imzası sayılan fıstık çamlarını resmetti.
En bilinen eseri: Fıstık Ağaçları, 1959, Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi, İstanbul · Hikmet Onat yazısını oku →

Feyhaman Duran (1886–1970)
Kuşağın portre ustası sayılır; Paris’te Academie Julian’da okudu, uzun yıllar akademide hocalık yaptı. Portrelerinin yanında natürmort ve hatla da uğraştı; Süleymaniye’deki evi bugün İstanbul Üniversitesi’nin kültür ve sanat evi.
En bilinen eseri: Celaleddin Arif Bey Portresi, 1919, Sakıp Sabancı Müzesi, İstanbul · Feyhaman Duran yazısını oku →

Namık İsmail (1890–1935)
Samsun’da doğdu; Paris’te Cormon’un, Berlin’de Lovis Corinth’in yanında çalıştı. İzlenimci ışığı dışavurumcu bir sertlikle birleştirdi; 1927’den ölümüne kadar Sanayi-i Nefise Mektebi’nin müdürlüğünü yaptı.
En bilinen eseri: Harman, 1923, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi · Namık İsmail yazısını oku →

Mihri Müşfik (1885/1886–1954)
Türkiye’nin ilk kadın ressamlarından biri ve kızlar için açılan İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nin ilk kadın müdürü. Roma ve Paris’te çalıştı, Tevfik Fikret’ten Thomas Edison’a pek çok ünlünün portresini yaptı; 1927’de New York’a yerleşti.
En bilinen eseri: Letta Asım Baloya Giderken, yaklaşık 1911–1912, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi · Mihri Müşfik yazısını oku →
Cumhuriyet’in modernleri (20. yüzyıl)
Cumhuriyet’in ilk on yıllarında genç sanatçılar kendi yollarını aradı: d Grubu modern resmi, Yeniler Grubu toplumcu bir bakışı savundu. Kimi Paris’te yaşadı, kimi Anadolu’nun motiflerini ve insanını resmin merkezine koydu. Şakir Paşa ailesinden Aliye Berger gravürü, yeğeni Füreya Koral ise seramiği modern sanatın bir parçası yaptı.

Cemal Tollu (1899–1968)
d Grubu’nun kurucularından; Paris’te Lhote ve Leger’in yanında çalıştı. Kübizmi Anadolu insanı ve Hitit kabartmalarıyla buluşturan anıtsal köy kompozisyonlarıyla tanınır.
En bilinen eseri: Pamuk Toplayanlar, 1956, Ankara Resim ve Heykel Müzesi · Cemal Tollu yazısını oku →

Fahrelnissa Zeid (1901–1991)
Büyükada’da doğdu; İstanbul, Berlin, Bağdat, Londra, Paris ve Amman’da yaşadı. Avrupa soyut resmini Bizans, İslam ve İran sanatıyla birleştiren büyük, renkli kompozisyonları 2017’de Tate Modern’de bir retrospektifle sergilendi.
En bilinen eseri: Cehennemim, 1951, İstanbul Modern · Fahrelnissa Zeid yazısını oku →

Fikret Mualla (1903–1967)
İstanbul’da doğdu, Münih ve Berlin’de okudu, hayatının büyük bölümünü Paris’te geçirdi. Çoğunlukla kağıt üzerine guajla, hızlı çizgi ve canlı renklerle Paris’in kafelerini, barlarını ve sokaklarını resmetti.
En bilinen eseri: Amerikan Bar, 1951, Ankara Resim ve Heykel Müzesi · Fikret Mualla yazısını oku →

Aliye Berger (1903–1974)
Şakir Paşa ailesinin en küçük kızı, Fahrelnissa Zeid’in kardeşi; Türkiye’nin ilk kadın gravür sanatçısı olarak anılır. Gravüre kırk yaşından sonra Londra’da başladı; 1954’te Yapı Kredi Bankası’nın resim yarışmasında Güneşin Doğuşu ile birinci olunca adı geniş çevrelerce duyuldu.
En bilinen eseri: Carl Berger, 1949, İstanbul Modern · Aliye Berger yazısını oku →

Hale Asaf (1905–1938)
Teyzesi Mihri Müşfik’ten ilk derslerini aldı, Berlin’de ve Paris’te Andre Lhote’un yanında çalıştı. Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliği’nin tek kadın kurucusuydu; Bursa manzaraları ve içe dönük portreleriyle tanınır.
En bilinen eseri: Bursa’dan, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi · Hale Asaf yazısını oku →

Zeki Faik İzer (1905–1988)
d Grubu’nun kurucularından, Güzel Sanatlar Akademisi’nin yöneticisi. Cumhuriyet’in onuncu yılı için yaptığı İnkılap Yolunda ile tanınır; 1960’larda lirik soyutlamaya geçti.
En bilinen eseri: İnkılap Yolunda, 1933, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi · Zeki Faik İzer yazısını oku →

Turgut Zaim (1906–1974)
Çallı’nın atölyesinden yetişti, 1932’de Ankara’ya yerleşti. Yörükleri ve Anadolu köylülerini minyatürü hatırlatan masalsı bir dille resmetti.
En bilinen eseri: Yaylada Yörükler, 1963, Ankara Resim ve Heykel Müzesi · Turgut Zaim yazısını oku →

Füreya Koral (1910–1997)
Türkiye’nin ilk modern seramik sanatçısı kabul edilir; verem tedavisi için gittiği İsviçre’de sanata yöneldi ve 1951’de Paris’te ilk sergisini açtı. Otellerin, çarşıların ve bankaların duvarlarına yaptığı dev panolarla seramiği mimariyle buluşturdu.
En bilinen eseri: İş Bankası Ayaspaşa Şubesi panosu, Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi, İstanbul · Füreya Koral yazısını oku →

Bedri Rahmi Eyüboğlu (1911–1975)
Görele’de doğdu, Paris’te Andre Lhote’un atölyesinde çalıştı ve d Grubu’nun ressamlarından oldu. Halk sanatı motiflerini modern resimle birleştirdi; yağlıboyadan mozaiğe, seramikten şiire kadar birçok alanda üretti.
En bilinen eseri: Kahvehane, 1973, İstanbul Modern · Bedri Rahmi Eyüboğlu yazısını oku →

Abidin Dino (1913–1993)
Akademik resim eğitimi almadı ama d Grubu’nun ve Yeniler Grubu’nun kurucuları arasında yer aldı. Resmin yanında karikatür, illüstrasyon, seramik ve sinemayla uğraştı; hayatının son kırk yılını Paris’te geçirdi.
En bilinen eseri: Uzun Yürüyüş, Sakıp Sabancı Müzesi, İstanbul · Abidin Dino yazısını oku →

Nuri İyem (1915–2005)
Akademide Leopold Levy’nin atölyesinde okudu ve Yeniler Grubu’nun öncülerinden oldu. Toplumcu gerçekçi resimlerle başladı; 1960’lardan sonra iri, konuşan gözleriyle tanınan Anadolu kadını yüzleri onun imzası haline geldi.
En bilinen eseri: Köylü Kadınlar, İstanbul Modern · Nuri İyem yazısını oku →

Cihat Burak (1915–1994)
Mimar, ressam ve öykü yazarı. Masalsı, ironik ve kara mizahla dolu resimlerinde İstanbul hayatını, kedilerini ve askerlik anılarını anlattı.
En bilinen eseri: Askerlik Hatırası, 1956, İstanbul Modern · Cihat Burak yazısını oku →

Avni Arbaş (1919–2003)
Yeniler Grubu’nun kurucularından; 1946’da gittiği Paris’te otuz yıl yaşadı. Kuvayi Milliye atları, tekneler ve balıkçılarla, figürle soyut arasında duran bir dil kurdu.
En bilinen eseri: Tekne, 1955, İstanbul Modern · Avni Arbaş yazısını oku →

İbrahim Balaban (1921–2019)
Resme Bursa Cezaevi’nde Nazım Hikmet’in öğrencisi olarak başladı, hiç resim okulu görmedi. Karasabanı, göçü ve gurbeti anlatan köylü gerçekçiliğinin önde gelen adı oldu.
En bilinen eseri: Göç, 1977, Ankara Resim ve Heykel Müzesi · İbrahim Balaban yazısını oku →

Neşet Günal (1923–2002)
Orta Anadolu köylüsünü anıtsal figürlerle resmeden Nevşehirli ressam. Paris’te Leger’nin atölyesinde çalıştı, otuz yıl akademide hocalık yaptı; Toprak Adam ve Korkuluk dizileriyle tanınır.
En bilinen eseri: Toprak Adam, 1974, İstanbul Modern · Neşet Günal yazısını oku →

Nejad Devrim (1923–1995)
Fahrelnissa Zeid’in oğlu; 1946’da Paris’e gidip Yeni Paris Okulu’nun soyut ressamları arasına katıldı. Bizans mozaiklerinin renkli parçalarını soyut tuvallerine taşıdı.
En bilinen eseri: Ayasofya (St. Sophie), 1947 · Nejad Devrim yazısını oku →

Orhan Peker (1926/1927–1978)
Bedri Rahmi’nin öğrencisi, Onlar Grubu’nun kurucularından. Kedileri, atları ve sıradan insanları geniş renk lekeleriyle, neşeli görünen ama hüzünlü bir dille resmetti.
En bilinen eseri: Balıkçı Çocuk ve Kediler, 1976, İstanbul Modern · Orhan Peker yazısını oku →

Adnan Çoker (1927–2022)
Türkiye’nin ilk soyut resim sergilerinden birini açtı, Mavi Grup’u kurdu. Siyah fonda ışıkla parlayan kubbe ve kemer biçimleriyle Osmanlı mimarisini minimalist bir dile çevirdi.
En bilinen eseri: Sınırlı Vücut, 1967, İstanbul Modern · Adnan Çoker yazısını oku →

Burhan Doğançay (1929–2013)
Elli yıl boyunca kent duvarlarını resmetti; New York’ta yırtık afişlerle kaplı bir duvarı görünce kendini sanata verdi. Gölgeli Kurdeleler dizisiyle uluslararası ün kazandı.
En bilinen eseri: Kurdele 47, 1981, LACMA, Los Angeles · Burhan Doğançay yazısını oku →

Ömer Uluç (1931–2010)
Tavanarası Ressamları’ndan; Londra, Paris, New York ve Lagos’ta yaşadı. Sarmal fırça darbelerinden doğan cinleri, hayvanları ve anne-bebek figürleriyle tanınır.
En bilinen eseri: Yarasa Kız, 1990, İstanbul Modern · Ömer Uluç yazısını oku →

Erol Akyavaş (1932–1999)
İslam düşüncesini ve tasavvufu modern resmin diliyle yorumlayan ressam ve mimar. 1961’de MoMA koleksiyonuna giren ilk Türk sanatçı oldu; Kerbela ve Hallac-ı Mansur dizileriyle tanınır.
En bilinen eseri: Hallac-ı Mansur, 1987, İstanbul Modern · Erol Akyavaş yazısını oku →

Devrim Erbil (1937–)
Bedri Rahmi’nin öğrencisi, Mavi Grup’un kurucularından ve Devlet Sanatçısı. İstanbul’u kuşbakışı, binlerce ince çizgiden örülmüş titreşen bir doku olarak resmediyor.
En bilinen eseri: Ayasofya İkili Bakış, 2016 · Devrim Erbil yazısını oku →

Süleyman Saim Tekcan (1940–2026)
Trabzon’da doğdu, Gazi Eğitim Enstitüsü’nde okudu ve Türkiye’de özgün baskının öncüsü oldu; litografi, serigrafi ve gravür atölyeleri kurdu. Hat sanatının izlerini taşıyan at figürleriyle tanındı, 2004’te İstanbul Grafik Sanatlar Müzesi’ni (IMOGA) kurdu.
En bilinen eseri: Atlılar ve Atlar 1, 1990, IMOGA İstanbul Grafik Sanatlar Müzesi · Süleyman Saim Tekcan yazısını oku →
Benim gözümden: Türk ressamlar bence az biliniyor. Hep “Müslümanlıkta resim günahtır” diye konuşuluyor. Oysa son halife Abdülmecid Efendi bile resim yapıyordu. Bu listedeki pek çok ressam da asker ve devlet adamıydı. Örneklere bakınca o önyargının ne kadar eksik olduğu görülüyor.
Sık sorulan sorular
Türk resminin ilk ressamları kimlerdir?
Batı tarzı Türk resminin ilk kuşağı, askeri okullarda yetişen “asker ressamlar”dır. Şeker Ahmed Paşa, Halil Paşa, Süleyman Seyyid ve Hoca Ali Rıza bu kuşağın önde gelenleridir; aynı dönemde Osman Hamdi Bey figürlü resmin öncüsü oldu.
1914 Kuşağı nedir?
1910’larda Avrupa’dan dönen ve izlenimci etkili bir resim dilini benimseyen ressamlara verilen ad. Kuşağın öncüsü İbrahim Çallı olduğu için Çallı Kuşağı diye de anılır.
d Grubu nedir?
1933’te kurulan ve Türk resmine kübizm ve konstrüktivizm gibi modern akımları getirmeyi amaçlayan sanatçı topluluğu. Bedri Rahmi Eyüboğlu, Fahrelnissa Zeid ve Abidin Dino grubun sergilerinde yer aldı.
Türk ressamların eserlerini nerede görebilirim?
En zengin koleksiyonlar Ankara Resim ve Heykel Müzesi, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi, İstanbul Modern ve Sakıp Sabancı Müzesi’nde. Kaplumbağa Terbiyecisi ise Pera Müzesi’nde sergileniyor.
Tüm sanatçılar için Ressamlar sayfasına, dönemlerin genel çerçevesi için Sanat Tarihi Dönemleri rehberine bakabilirsiniz.
