Dünyanın En Ünlü 30 Tablosu ve Hikayeleri

Dünyanın en ünlü tabloları, hiç müzeye gitmemiş birinin bile gözünün önüne getirebildiği resimler: eriyen saatler, gökyüzünde dönen yıldızlar, ellerini yanaklarına bastırıp çığlık atan bir figür. Bu yazıda en ünlü tabloları ve ressamlarını, her birinin kısa hikayesiyle ve bugün hangi müzede durduğuyla sıraladım. Sıralama bir oylama sonucu değil; eserin ne kadar tanındığına, ne kadar kopyalandığına ve sanat tarihindeki ağırlığına göre yaptığım bir seçki. Listeye “tablo” denince akla gelen ama aslında duvar resmi olan Son Akşam Yemeği, Atina Okulu ve Adem’in Yaratılışı ile bir ahşap baskı olan Büyük Dalga’yı da aldım; çünkü en ünlü tablolar sorulduğunda bu eserler hep sayılıyor. Yazının sonunda en ünlü Türk tablolarını da bulacaksınız.

En ünlü tablolar listesi: hızlı bakış

Dünyanın en ünlü 30 tablosu ve hikayeleri

1. Mona Lisa – Leonardo da Vinci (1503–1519)

Mona Lisa, Floransalı tüccar Francesco del Giocondo’nun eşi Lisa Gherardini’nin portresi; Louvre da eseri bu adla kaydediyor. Leonardo tabloya 1503 civarında başladı ve yıllarca üzerinde çalıştı. Asıl dünya şöhreti ise 1911’de geldi: Vincenzo Peruggia tabloyu Louvre’dan çaldı ve eser ancak 1914’te müzeye döndü. Bugün Louvre’un Denon kanadındaki Salle des Etats’da, kurşun geçirmez bir camın arkasında duruyor.

2. Yıldızlı Gece – Vincent van Gogh (1889)

Van Gogh, Yıldızlı Gece’yi Haziran 1889’da, kendi isteğiyle yattığı Saint-Remy’deki akıl hastanesindeyken boyadı. Odasının penceresinden görünen manzaraya hayal ettiği bir köyü ve alev gibi yükselen bir serviyi ekledi. Yaşarken neredeyse hiç tablo satamayan ressamın bu eseri bugün dünyanın en çok çoğaltılan resimlerinden biri. Tablo 1941’den beri New York’taki Modern Sanat Müzesi’nde (MoMA).

3. Son Akşam Yemeği – Leonardo da Vinci (1495–1498)

İsa’nın havarilerine “İçinizden biri bana ihanet edecek” dediği an. Son Akşam Yemeği, Milano’daki Santa Maria delle Grazie manastırının yemekhane duvarında. Leonardo gerçek fresk tekniği yerine kuru sıva üzerine tempera ve yağlı boya kullandı; bu deney resmin daha ressam hayattayken bozulmaya başlamasına yol açtı. Eseri görmek için önceden rezervasyon yaptırmak ve kısa bir ziyaret süresine razı olmak gerekiyor.

4. Çığlık – Edvard Munch (1893)

Kızıl bir gün batımında, Oslo fiyordunun üzerindeki yolda ellerini başına bastırmış bir figür. Munch, Çığlık’ın birden fazla versiyonunu yaptı; en bilinen boyalı versiyon 1893 tarihli ve Oslo’daki Ulusal Müze’de. Diğer versiyonlar MUNCH Müzesi’nde korunuyor. Tablonun 1994’te ve bir başka versiyonun 2004’te çalınıp sonradan bulunması da şöhretine şöhret kattı.

5. İnci Küpeli Kız – Johannes Vermeer (yaklaşık 1665)

Koyu bir fonun önünde omzunun üzerinden bize dönen, ağzı hafif aralık bir genç kız. İnci Küpeli Kız aslında bir portre değil; Hollandalıların “tronie” dediği, hayali bir kıyafetle canlandırılmış bir yüz çalışması. Modelin kim olduğu bilinmiyor ve bu belirsizlik romanlara, filmlere ilham verdi. Vermeer’in tablosu Lahey’deki Mauritshuis’te.

6. Guernica – Pablo Picasso (1937)

Bask kasabası Guernica’nın Nisan 1937’de Alman ve İtalyan uçaklarınca bombalanmasına Picasso’nun verdiği cevap. Siyah, beyaz ve gri tonlardaki dev tuval, aynı yıl Paris Dünya Sergisi’ndeki İspanya pavyonu için boyandı. Picasso eserin İspanya’ya ancak demokrasi geri geldiğinde dönmesini istedi; tablo 1981’de Madrid’e geldi. Bugün Reina Sofia Müzesi’nde. Sembollerini Guernica yazımızda anlattık.

7. Venüs’ün Doğuşu – Sandro Botticelli (yaklaşık 1484–1486)

Denizden doğan aşk tanrıçası, bir deniz kabuğunun üzerinde rüzgarlarla kıyıya itiliyor. Botticelli’nin Venüs’ün Doğuşu, antik mitolojiye duyulan yeni ilginin ve Rönesans’ın simgelerinden biri haline geldi. Tablo bugün Floransa’daki Uffizi Galerisi’nde.

8. Adem’in Yaratılışı – Michelangelo (yaklaşık 1511–1512)

Birbirine değmek üzere olan iki parmak: biri Tanrı’nın, öteki yeni yaratılmış Adem’in. Michelangelo, bu sahneyi 1508–1512 arasında boyadığı Sistine Şapeli tavanının bir parçası olarak yaptı. Adem’in Yaratılışı bir tuval değil fresk; görmek için Vatikan Müzeleri’nin yolunu tutmak ve başınızı kaldırmak gerekiyor.

9. Öpücük – Gustav Klimt (1907–1908)

Altın varakla kaplı giysiler içinde, çiçekli bir yamacın kenarında sarılan bir çift. Klimt’in “altın dönemi”nin doruk noktası sayılan Öpücük, 1908’de ilk kez gösterildiği Viyana Kunstschau sergisi daha sürerken Avusturya devleti tarafından satın alındı. Kare biçimli tuval bugün Viyana’daki Yukarı Belvedere sarayında sergileniyor.

10. Belleğin Azmi – Salvador Dalí (1931)

Bir dala, bir masanın kenarına ve tuhaf bir yaratığın üzerine yayılmış eriyen saatler. Dalí’nin Belleğin Azmi tablosu sürrealizmin en tanınan görüntüsü oldu. Şaşırtan şey boyutu: tuval yalnızca 24 × 33 cm. MoMA’nın koleksiyonunda, New York’ta.

11. Gece Nöbeti – Rembrandt (1642)

Yüzbaşı Frans Banninck Cocq’un milis bölüğü, sıradan bir grup portresi yerine harekete geçmiş bir kalabalık olarak. “Gece” adı sonradan takıldı: kararan vernik, gündüz sahnesini geceye benzetiyordu. Rembrandt’ın dev tablosu Amsterdam’daki Rijksmuseum’un baş köşesinde. Hikayesini Gece Nöbeti yazımızda okuyabilirsiniz.

12. Las Meninas – Diego Velazquez (1656)

Ortada küçük Prenses Margarita ve nedimeleri, solda tuvalinin başında ressamın kendisi, arka duvardaki aynada ise Kral IV. Felipe ile Kraliçe Mariana. Las Meninas, kimin kime baktığı sorusuyla yüzyıllardır ressamları ve düşünürleri meşgul ediyor. Velazquez’in başyapıtı Madrid’deki Prado Müzesi’nde.

13. Kanagawa’da Büyük Dalga – Katsushika Hokusai (yaklaşık 1830–1832)

Kayıkların üzerine çökmek üzere olan dev bir dalga ve uzakta küçücük kalan Fuji Dağı. Hokusai’nin “Fuji’nin Otuz Altı Görünümü” dizisindeki bu eser bir tablo değil, ahşap baskı; binlerce kopya basıldığı için tek bir müzede değil, New York’taki Metropolitan Müzesi’nden Boston Güzel Sanatlar Müzesi’ne ve Londra’daki Victoria and Albert Müzesi’ne pek çok koleksiyonda bulunuyor. Ayrıntılar Kanagawa’da Büyük Dalga yazımızda.

14. Atina Okulu – Raffaello (1509–1511)

Görkemli bir mimarinin altında toplanmış antik filozoflar; ortada parmağını göğe kaldıran Platon ve elini yere doğru uzatan Aristoteles. Raffaello bu freski Papa II. Julius’un kütüphanesi olarak kullanılan Stanza della Segnatura için yaptı. Platon’un yüzünde Leonardo’nun portresinin saklı olduğu anlatılır. Atina Okulu bugün Vatikan Müzeleri’ndeki Raffaello Odaları’nda.

15. Amerikan Gotiği – Grant Wood (1930)

Elinde yaba tutan bir çiftçi ve yanında kızı, sivri kemerli penceresi olan beyaz bir kır evinin önünde. Modeller ressamın kız kardeşi Nan Wood Graham ile diş hekimi Byron McKeeby’ydi ve ikisi hiç birlikte poz vermedi. Sayısız parodiye konu olan Amerikan Gotiği, 1930’dan beri Art Institute of Chicago’da.

16. Nilüferler – Claude Monet (1890’ların sonu–1926)

Monet, Giverny’deki bahçesinde kendi yaptırdığı havuzu hayatının son otuz yılında yüzlerce kez boyadı. Serinin en etkileyici bölümü, ressamın Birinci Dünya Savaşı’nın bitişini anmak için Fransız devletine bağışladığı dev panolar; bunlar Paris’teki Orangerie Müzesi’nin iki oval salonunu çepeçevre sarıyor. Seriden tablolar dünyanın pek çok müzesine dağılmış durumda; hikayesi Nilüferler yazımızda.

17. Dünyevi Zevkler Bahçesi – Hieronymus Bosch (yaklaşık 1490–1500)

Solda cennet, ortada çıplak insanlarla, dev meyvelerle ve tuhaf yaratıklarla dolu bir bahçe, sağda karanlık bir cehennem. Bosch’un üç panelli bu eseri yüzyıllardır yorumlanmayı bekleyen bir bilmece gibi. Dünyevi Zevkler Bahçesi Madrid’deki Prado Müzesi’nde.

18. Arnolfini Portresi – Jan van Eyck (1434)

Bir odada el ele duran zengin bir çift ve arkalarındaki dışbükey aynada yansıyan iki küçük figür. Aynanın üzerindeki “Jan van Eyck buradaydı, 1434” yazısı tabloyu sanat tarihinin en çok tartışılan bilmecelerinden biri yaptı. Van Eyck’in Arnolfini Portresi Londra’daki National Gallery’de.

19. Halkı Yönlendiren Özgürlük – Eugène Delacroix (1830)

Bir elinde Fransız bayrağı, öteki elinde tüfekle barikatların üzerinden halkı ileri çağıran bir kadın. Delacroix, Temmuz 1830 Devrimi’ni birkaç ay sonra bu tabloya dönüştürdü ve eser 1831 Salonu’nda sergilendi. Halkı Yönlendiren Özgürlük bugün Louvre’da, Denon kanadındaki romantizm salonunda.

20. 3 Mayıs 1808 – Francisco Goya (1814)

Fener ışığında, kollarını açmış beyaz gömlekli bir adam ve ona tüfeklerini doğrultmuş yüzsüz bir asker sırası. Goya, Madrid halkının Fransız işgaline karşı ayaklanmasının ertesi günü yaşanan kurşuna dizmeleri 1814’te resmetti. Savaşın kahramanlık değil vahşet olarak gösterildiği ilk büyük tablolardan biri sayılan 3 Mayıs 1808, Prado Müzesi’nde.

21. Ayçiçekleri – Vincent van Gogh (1888)

Van Gogh, Ağustos 1888’de Arles’da, Paul Gauguin’in gelişini beklerken onun kalacağı odayı süslemek için vazoda ayçiçekleri boyadı. National Gallery’ye göre vazolu ayçiçeklerinden yedi tane var ve beşi bugün müzelerde. En bilinenlerinden biri Londra’daki National Gallery’de; diğerleri Van Gogh Müzesi gibi koleksiyonlarda. Hikayesi Ayçiçekleri yazımızda.

22. Karda Avcılar – Pieter Bruegel (1565)

Yorgun avcılar bitkin köpekleriyle karlı tepeden köye dönüyor; aşağıda insanlar donmuş göllerde kayıyor. Bruegel’in Antwerpenli zengin bir tüccar için boyadığı mevsimler dizisinin kış tablosu olan Karda Avcılar, Viyana’daki Kunsthistorisches Museum’da.

23. La Grande Jatte’ta Bir Pazar Günü – Georges Seurat (1884–1886)

Paris yakınlarındaki Seine adasında güneşlenen, gezinen, balık tutan kalabalık. Seurat, tabloyu iki yıl boyunca saf renkli küçük noktalarla, gözün renkleri kendisinin karıştıracağı hesabıyla boyadı ve böylece noktacılığın simge eserini yarattı. La Grande Jatte bugün Art Institute of Chicago’da.

24. Medusa’nın Salı – Théodore Géricault (1818–1819)

1816’da Batı Afrika kıyısında karaya oturan Fransız fırkateyni Meduse’den kaçanlar, günlerce sürüklendikleri bir salın üzerinde. Géricault, gerçek bir felaketi destan boyutunda resmederek 1819 Salonu’nu sarstı. Yaklaşık 4,9 × 7,2 metrelik tablo, Louvre’un Denon kanadında, Delacroix’nın Özgürlük’üyle aynı salonda.

25. İki Frida – Frida Kahlo (1939)

El ele oturan iki Frida; kalpleri açıkta ve tek bir damarla birbirine bağlı. Frida Kahlo tabloyu Diego Rivera’dan ayrıldığı 1939’da boyadı ve eser ilk kez 1940’ta Mexico City’deki Uluslararası Sürrealizm Sergisi’nde gösterildi. İki Frida bugün Mexico City’deki Modern Sanat Müzesi’nde.

26. Salıncak – Jean-Honoré Fragonard (yaklaşık 1767–1768)

Pembe elbiseli bir genç kadın salıncakta havalanıyor, ayakkabısı uçuyor; çalıların arasındaki sevgilisi eteklerinin altına bakıyor. Ekim 1767 tarihli bir günlüğe göre bir saray beyefendisi metresini bir piskoposun ittiği bir salıncakta resmettirmek istemiş, iş sonunda Fragonard’a kalmış. Rokokonun en neşeli ve en yaramaz tablosu olan Salıncak, Londra’daki Wallace Collection’da.

27. Siyah Kare – Kazimir Maleviç (1915)

Beyaz bir zemin üzerinde siyah bir kare, o kadar. Maleviç bu tabloyu Aralık 1915’te Petrograd’daki “0,10” sergisinde, Rus evlerinde ikonaların asıldığı üst köşeye yerleştirerek gösterdi; resmin sıfır noktası ilan edilen eser soyut sanatın simgelerinden biri oldu. Siyah Kare’nin 1915 tarihli ilk versiyonu Moskova’daki Tretyakov Galerisi’nde.

28. Campbell Çorba Kutuları – Andy Warhol (1962)

Her biri farklı bir çorba çeşidini gösteren 32 küçük tuval. Warhol bunları 1962’de Los Angeles’taki Ferus Gallery’de, market rafındaki ürünler gibi bir rafa dizerek sergiledi. Baskıya benzeseler de MoMA’ya göre elle boyandılar. Pop Art’ın manifestosu sayılan dizi bugün MoMA’da; akımın hikayesi Pop Art nedir? yazımızda.

29. Ophelia – John Everett Millais (1851–1852)

Shakespeare’in Hamlet’indeki Ophelia, çiçeklerle dolu bir derede şarkı söyleyerek suya gömülüyor. Millais’nin her yaprağı tek tek işlenmiş bu tablosu Ön-Rafaelci hareketin en bilinen eseri. Model Elizabeth Siddal’ın, ressamın atölyesinde su dolu bir küvette saatlerce poz verdiği anlatılır. Tablo Londra’daki Tate koleksiyonunda.

30. Savaşan Temeraire – J. M. W. Turner (1839)

1805 Trafalgar Savaşı’nda çarpışmış yelkenli savaş gemisi Temeraire, buharlı bir römorkörün peşinde son yolculuğuna, sökülmeye götürülüyor. Turner’ın batan güneşin altındaki bu vedası, yelken çağının bitişinin simgesi olarak görülüyor ve İngiltere’nin 20 sterlinlik banknotunda yer alıyor. Savaşan Temeraire Londra’daki National Gallery’de.

En ünlü Türk tabloları

Türk resminin de herkesin tanıdığı tabloları var. Aşağıdaki eserler, Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet yıllarına uzanan bir seçki. Ressamların hayatları için Türk ressamlar ve eserleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Kaplumbağa Terbiyecisi – Osman Hamdi Bey (1906)

En ünlü Türk tablosu. Sırtında nakkare, elinde ney tutan yaşlı bir adam, yerdeki kaplumbağaları eğitmeye çalışıyor. Osman Hamdi Bey eseri 1906’da boyadı, ertesi yıl ikinci bir versiyonunu yaptı. Tablo çoğunlukla Osmanlı’daki yavaş ilerleyen reformlara dair bir alegori olarak okunuyor. 1906 versiyonu Pera Müzesi’nde; ayrıntılar Kaplumbağa Terbiyecisi yazımızda.

Mihrap – Osman Hamdi Bey (1901)

Çinili bir mihrabın önünde, Kuran konulan rahlenin üzerinde oturan sarı giysili bir kadın; ayaklarının dibinde kitaplar saçılmış. Ressamın en çok tartışılan eseri 1903’te Londra’daki Royal Academy sergisinde “La Genese” adıyla gösterildi. Özel koleksiyonda kayıtlı olan tablonun bugün nerede olduğu kamuoyunca bilinmiyor; hikayesi Mihrap yazımızda.

Ormanda Oduncu – Şeker Ahmed Paşa

Dev ağaçların arasında küçücük kalan bir oduncu ve yük hayvanı. Tarihi kesin olarak bilinmeyen bu büyük tuval, İngiliz eleştirmen John Berger’in “Şeker Ahmed ve Orman” yazısıyla uluslararası ilgi gördü. Şeker Ahmed Paşa’nın Ormanda Oduncu tablosu İstanbul Resim ve Heykel Müzesi’nde.

Madame X – Halil Paşa (1889)

Lacivert bir fonun önünde, eldivenli ellerini kucağında birleştirmiş genç bir kadın. Sakıp Sabancı Müzesi’ne göre eser 1889 Paris Dünya Sergisi’nde bronz madalya kazandı. Halil Paşa’nın bu portresi Sakıp Sabancı Müzesi’nde.

Zeybekler – İbrahim Çallı

Kurtuluş Savaşı’na hazırlanan Ege efeleri ve onları uğurlayan kadınlar. Ortadaki beyaz atın, Atatürk’ün eleştirisi üzerine yeniden boyandığı anlatılır. İbrahim Çallı’nın en bilinen eseri olan Zeybekler, Ankara Resim ve Heykel Müzesi’nde.

Üçüncü Mevki Yolcuları – Fahrelnissa Zeid (1943)

Üçüncü mevkide yolculuk eden sıradan insanlar, bir dokuma gibi bütün yüzeyi dolduran figürlerle. Fahrelnissa Zeid’in d Grubu yıllarından kalan bu tablo, onun soyuta geçmeden önceki döneminin en önemli eseri. Tablo İstanbul Modern’in koleksiyonunda.

Bir tabloyu “en ünlü” yapan ne?

Listeye bakınca bazı ortak noktalar göze çarpıyor. İlki hikaye: Mona Lisa’nın çalınması, Çığlık’ın soygunları, Guernica’nın sürgünü eserleri gazete manşetlerine taşıdı. Bu hikayelerin ayrıntılarını çalınan ünlü tablolar yazımızda topladık. İkincisi tek bakışta akılda kalan bir görüntü: eriyen saatler ya da büyük dalga, küçültülüp bir kupaya, bir tişörte basıldığında bile tanınıyor. Üçüncüsü de erişim: listedeki tabloların neredeyse hepsi müzelerde, herkesin görebileceği bir yerde. Özel koleksiyonlarda saklanan rekortmen eserler ise çok daha az tanınıyor; o tarafı merak ediyorsanız dünyanın en pahalı tabloları yazımıza göz atın.

Bu eserlerin çoğunu tek bir şehirde görmek de mümkün. Paris’te Louvre, Madrid’de Prado, Londra’da National Gallery ve New York’ta MoMA, listenin önemli bir bölümünü barındırıyor. Daha fazla eser için ünlü tablolar ve heykeller, ressamlar için ünlü ressamlar ve eserleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kısaca

Dünyanın en ünlü tabloları listesinin başında Leonardo da Vinci’nin Mona Lisa’sı var; onu Van Gogh’un Yıldızlı Gece’si, Son Akşam Yemeği, Munch’un Çığlık’ı ve Vermeer’in İnci Küpeli Kız’ı izliyor. Bu eserlerin büyük kısmı Louvre, Prado, National Gallery, MoMA ve Vatikan Müzeleri gibi herkesin ziyaret edebileceği müzelerde. Türk resminde ise en ünlü tablo, Pera Müzesi’ndeki Kaplumbağa Terbiyecisi. Bir sonraki müze gezinizde bu listeden birkaç eseri kendi gözlerinizle görmek, kitaplardaki küçük reprodüksiyonlarla aradaki farkı anlamanın en iyi yolu.