Ophelia Tablosu (Millais): Hikayesi, Anlamı ve Nerede Görülür

Ophelia tablosu, John Everett Millais’nin henüz 22 yaşındayken boyadığı ve Ön-Rafaelci Kardeşlik’in en tanınmış eseri haline gelen resmi. Bir genç kadın, çiçeklerle dolu bir derede sırtüstü yüzüyor; elleri açık, dudakları aralık, gözleri boşluğa bakıyor. Tate, bu resmi koleksiyonundaki en sevilen Ön-Rafaelci eserlerden biri olarak tanıtıyor. Bu yazıda Ophelia’nın kim olduğunu, tablonun hikayesini, çiçeklerin ne anlama geldiğini, model Elizabeth Siddal’ın küvet hikayesini ve tabloyu Tate Britain’da nerede bulabileceğinizi anlatıyorum.

Ophelia tablosu hakkında kısa bilgi

Ophelia tablosu ne anlatıyor?

Tablo, Shakespeare’in Hamlet oyunundan bir ölüm sahnesini gösteriyor. Ophelia, sevdiği Hamlet nişanı bozunca ve ardından Hamlet babasını öldürünce aklını yitiriyor. Kırlarda dolaşıp çiçek topluyor, bir söğüdün dalına çelenk asmaya çalışırken dal kırılıyor ve dereye düşüyor. Elbisesi bir süre onu suyun üstünde tutuyor; Ophelia eski şarkılar mırıldanıyor, sonra ıslanıp ağırlaşan giysileri onu dibe çekiyor.

Millais tam bu anı seçmiş: Ophelia henüz batmamış, suyun yüzünde yüzüyor ve şarkı söylüyor. İlginç olan, bu sahnenin oyunda sahnede hiç oynanmaması. Tate’in belirttiği gibi olay, dördüncü perdenin yedinci sahnesinde Kraliçe Gertrude’un Ophelia’nın kardeşi Laertes’e anlattığı bir konuşmadan ibaret. Yani Millais, seyircinin yalnızca kulaktan dinlediği bir ölümü gözle görülür hale getirdi.

Tate’in galeri yazısı tabloya bir de toplumsal bir okuma ekliyor: müzeye göre Millais bu resimle, Viktorya döneminde zaman zaman para ve statü için evlilik ayarlanması geleneğini de eleştiriyordu. Ophelia, kendi isteğiyle değil başkalarının kararlarıyla hayatı altüst olan genç bir kadın olarak resmediliyor.

Ophelia kimdir? Hamlet’teki trajik genç kadın

Ophelia, Shakespeare’in Hamlet oyununda saray danışmanı Polonius’un kızı ve Laertes’in kız kardeşi. Danimarka prensi Hamlet’e aşık. Tate’in anlatımıyla Ophelia, babası Polonius sevgilisi Hamlet tarafından öldürülünce aklını yitiriyor ve hala çok gençken, keder ve delilik içinde ölüyor.

Shakespeare, Viktorya dönemi ressamlarının en sevdiği kaynaklardan biriydi ve Ophelia, Royal Academy sergilerinde sık sık karşılaşılan bir konuydu. Tate, Arthur Hughes’un da aynı yıl kendi Ophelia ölüm sahnesini sergilediğini hatırlatıyor. Yine de bugün akla ilk gelen Ophelia, Millais’ninki.

Ophelia tablosunun hikayesi: Hogsmill Nehri’nde beş ay

Millais tabloyu iki ayrı yerde boyadı. Önce manzarayı yaptı: Temmuz 1851’de Surrey’deki Ewell yakınlarında, Hogsmill Nehri’nin kıyısına yerleşti ve dereyi, söğüdü, sazları açık havada yaprak yaprak resmetti. Tate’e göre bu iş aylarca, yaklaşık beş ay sürdü. Ophelia figürünü ise sonradan, Londra’daki Gower Street atölyesinde ekledi.

Bu sıra o dönem için alışılmadıktı. Ressamlar genelde dışarıda yalnızca eskiz yapar, büyük tabloyu atölyede bitirirdi; manzara da ikinci planda görülür, sona bırakılırdı. Millais ve Ön-Rafaelci arkadaşları ise manzarayı figür kadar önemli saydı ve tablolarını açık havada tamamladı.

Nehir kıyısındaki günler hiç de romantik geçmedi. Millais, Bayan Thomas Combe’a yazdığı mektupta Surrey sineklerinin çok iri ve insanı ısırmaya pek hevesli olduğundan, bir tarlada otları ezdiği için yargıç önüne çıkarılmakla tehdit edildiğinden, rüzgarın onu suya düşürüp Ophelia’nın yaşadıklarını ona bizzat yaşatmasından korktuğundan yakınıyor. Mektubun sonunda, böyle koşullarda tablo boyamanın bir katil için idamdan daha ağır bir ceza olacağını söyleyecek kadar ileri gidiyor.

Tate’in kayıtlarına göre Millais tuvali 7 Haziran 1851’de boya malzemesi satıcısı Charles Roberson’dan aldı. Tuvali önce kurşun beyazı, ardından daha parlak bir çinko beyazı tabakayla hazırladı. Renkleri olabildiğince az karıştırdı ve boyayı tek kat halinde sürdü; tablonun ışıl ışıl görünmesinin bir nedeni bu parlak beyaz zemin. Tate’in kızılötesi incelemesi, Millais’nin kompozisyonda çok az değişiklik yaptığını, yalnızca söğüdün yerini biraz kaydırdığını gösteriyor.

Model Elizabeth Siddal ve küvet hikayesi

Ophelia’ya yüzünü veren kadın, o sırada on dokuz yaşında olan Elizabeth Siddal’dı (Tate’in bazı metinlerinde adı Siddall diye yazılıyor). Tate’e göre Siddal’ı bir şapka dükkanında çalışırken Millais’nin arkadaşı Walter Deverell keşfetti. Siddal yalnızca bir model değil, kendisi de bir ressam ve şairdi; Ön-Rafaelcilerin çok sevdiği bu genç kadın 1860’ta Dante Gabriel Rossetti ile evlendi.

Tablonun en çok anlatılan hikayesi de onunla ilgili. Millais, suda yüzen bir bedeni inandırıcı biçimde resmedebilmek için Siddal’ı atölyesinde, içi su dolu bir küvete yatırdı. Tate’in özetine göre Siddal dört ay boyunca bu küvette poz verdi; suyu ılık tutmak için küvetin altına lambalar yerleştirilmişti. Anlatılana göre bir gün lambalar söndü, resmine dalmış olan Millais bunu fark etmedi ve Siddal soğuk suda üşüyerek ağır biçimde hastalandı. Babası, doktor masraflarını ödemeyi kabul edene kadar Millais’yi mahkemeye vermekle tehdit etti. Tate’e göre mesele çözüldü ve Siddal kısa sürede iyileşti.

Siddal’ın üzerindeki elbisenin de bir hikayesi var. Millais, Mart 1852’de Thomas Combe’a yazdığı mektupta, gümüş işlemelerle bezeli eski ve kirli bir kadın elbisesini dört sterline aldığını ve onu Ophelia için boyayacağını anlatıyor. Tate’in galeri yazısı bu elbiseyi bir gelinlik olarak tanımlıyor.

Siddal’ın hayatı da kısa ve hüzünlü oldu. Tate’in kayıtlarına göre 11 Şubat 1862’de, aşırı dozda laudanum alarak hayatını kaybetti. Rossetti, ünlü Beata Beatrix tablosunda onu Dante’nin sevgilisi Beatrice olarak resmederek eşinin anısını yaşattı; bu tablo da bugün Tate Britain’da.

Ön-Rafaelci Kardeşlik ve Ophelia

Ön-Rafaelci Kardeşlik, 1848’de Londra’da kurulan, genç sanatçılardan oluşan gizli bir topluluktu. Başlıca üyeleri William Holman Hunt, John Everett Millais ve Dante Gabriel Rossetti’ydi. Tate’e göre adları, Royal Academy’nin Rafael’i örnek gösteren ideal güzellik anlayışına karşı çıkışlarından geliyordu.

John Ruskin’in “doğaya git” çağrısından etkilenen bu sanatçılar, ciddi konuları en yüksek gerçekçilikle işlemeye inanıyordu. İlk dönemde dini konuları seçtiler, ama edebiyattan ve şiirden, özellikle aşk ve ölümle ilgili sahnelerden de beslendiler. Ophelia bu anlayışın neredeyse ders kitabı örneği: Shakespeare’den alınmış bir aşk ve ölüm konusu, doğadan birebir boyanmış bir manzara içinde.

Ophelia tablosunda neye bakmalı?

Tablonun büyük kısmı bitki ve çiçeklerden oluşuyor. Tate’e göre bunların çoğu ya oyunda adı geçtiği ya da simgesel anlamı olduğu için seçildi. Millais bu çiçekleri Ewell’de nehir kıyısında yabani halde gördü; manzarayı beş ay boyunca boyadığı için farklı mevsimlerde açan çiçekler tabloda yan yana duruyor.

Neye bakmalı? Söğüt, ısırgan ve papatyalar

Ophelia’nın üzerine eğilen salkım söğüt terk edilmiş aşkı simgeliyor. Söğüdün dallarına dolanan ısırganlar acıyı, Ophelia’nın sağ elinin yakınında yüzen papatyalar ise masumiyeti temsil ediyor. Ophelia oyunda papatyadan söz ediyor.

Neye bakmalı? Gelincik ve menekşe kolye

Elbisenin üstünde yüzen kırmızı gelincik, tablodaki ölümün simgesi. Ophelia’nın boynundaki menekşe dizisi sadakati, iffeti ya da genç yaşta ölümü anlatıyor; Tate’e göre bu anlamların her biri burada geçerli olabilir. Oyunda Ophelia, babası öldüğünde menekşelerin solduğunu söyler.

Neye bakmalı? Güller, hercai menekşeler ve unutmabeniler

Ophelia’nın yanağının ve elbisesinin yanında yüzen pembe güller ile kıyıdaki beyaz yaban gülleri, Laertes’in kardeşine “Mayıs gülü” demesine gönderme olabilir. Elbisenin ortasındaki hercai menekşeler düşünceyi ve karşılıksız aşkı, kıyıdaki ve ön plandaki açık mavi unutmabeniler ise adlarından da anlaşılacağı gibi hatırlanmayı anlatıyor.

Neye bakmalı? Sağ üst köşe ve kederin çiçekleri

Sağ üst köşede, çerçevenin kenarına yakın mor çiçekler (İngilizce purple loosestrife), oyundaki “uzun morlar”a gönderme yapıyor. Onların solundaki çayır kraliçesi çiçekleri Ophelia’nın ölümünün anlamsızlığını, hercai menekşelerin yanında yüzen kanavcı otu (pheasant’s eye) ve sağ alt köşede elbiseyle su arasında yüzen fritillaria çiçeği (İngilizce fritillary) ise Ophelia’nın kederini simgeliyor. Tate’in konu kayıtlarında tablodaki bir kızılgerdan kuşu da yer alıyor; dallara dikkatle bakın.

Neye bakmalı? Botanik bir ders kitabı kadar ayrıntılı

Millais çiçekleri tek tek, gerçek bitkilerden boyadı; açmış çiçeklerin yanında kurumuş ve kırılmış yaprakları da gösterdi. Oğlu John Guille Millais’nin anlattığına göre öğrencilerini kıra götüremeyen bir botanik hocası, onları Ophelia tablosundaki çiçekleri incelemeye götürmüştü. Tate, fotoğrafın 1839’da icat edildiğini ve Millais’nin tablosunun o yıllarda fotoğrafın yakalayabildiğinden daha ayrıntılı olduğunu hatırlatıyor.

Tablonun yolculuğu: Royal Academy’den Tate’e

Tate’in kayıtlarına göre tablo daha bitmeden, 10 Aralık 1851’de sanat taciri Henry Farrer tarafından 300 gineye satın alındı. Ophelia 1852’de Royal Academy’de sergilendi. The Morning Chronicle gazetesi o yıl Millais’nin yeteneğinin “kuşkusuz bir dehaya” dönüştüğünü yazdı ve tabloyu şaşırtıcı derecede özgün buldu. Tablo 1855’te Paris’teki Dünya Sergisi’nde de gösterildi.

Ophelia sonraki yıllarda birkaç koleksiyoncu arasında el değiştirdi. Sir Henry Tate Eylül 1892’de satın aldı ve 1894’te Tate Gallery’nin ilk bağışının parçası olarak ulusa hediye etti. Tate o yıllarda ayrı bir binada olsa da National Gallery’ye bağlıydı; tablonun arkasındaki etiketler de onun bir zamanlar National Gallery’nin malı sayıldığını gösteriyor.

Ophelia tablosu nerede görülür?

Ophelia, Londra’nın Millbank semtindeki Tate Britain’da sergileniyor. Tate’in koleksiyon kaydına göre tablo, “Historic and Modern British Art” sergisinin “Beauty and Protest 1845–1905” başlıklı 10 numaralı salonunda. Aynı salonlarda Millais’nin ve Rossetti’nin başka eserleriyle, Siddal’ın portresi Beata Beatrix ile de karşılaşabilirsiniz. Tablo zaman zaman yurt dışındaki sergilere gönderildiği için gitmeden önce müzenin sitesinden “on display” bilgisini kontrol etmek iyi olur.

Tate Britain’a giriş ücretsiz ve koleksiyon salonları için bilet almak gerekmiyor; yalnızca geçici sergiler ücretli. Müze her gün 10.00–18.00 arası açık. Güncel saatler için Tate Britain’ın resmi sayfasına bakabilirsiniz. Tate Britain’ı, Thames’in karşı yakasındaki modern sanat müzesiyle karıştırmayın; orada neler görebileceğinizi Tate Modern’de görülmesi gereken 10 eser yazımda anlattım.

Eserin ressamı: John Everett Millais

John Everett Millais 1829’da Southampton’da doğdu. Harika çocuk sayılıyordu: 1840’ta Royal Academy okullarına o güne kadarki en genç öğrenci olarak kabul edildi. 1848’de Hunt ve Rossetti ile birlikte Ön-Rafaelci Kardeşlik’i kurdu. 1855’te John Ruskin’in eski eşi Effie ile evlendi. Sonraki yıllarda çocuk resimleri ve portreleriyle büyük bir halk başarısı kazandı. 1885’te baronet unvanı aldı, 1896’da Royal Academy başkanı seçildi ama kısa süre sonra Londra’da öldü. Hayatını ve öteki eserlerini John Everett Millais yazımda ayrıntılı anlattım.

Ophelia, dünyanın en ünlü 30 tablosu arasında da yer alıyor.

Sık sorulan sorular

Özet: Kısaca Ophelia tablosu

Ophelia, bir oyunda yalnızca anlatılan bir ölümü, çiçeklerin diliyle yeniden yazan bir tablo. Nehir kıyısında sineklerle boğuşan genç bir ressamın sabrı ile soğuk bir küvette saatlerce yatan bir modelin emeği, onu Tate’in en sevilen eserlerinden biri yaptı. Ön-Rafaelcilerin ikinci dönemi, Tate’e göre sembolizme de önemli katkı yaptı; Sembolizm bilginizi sınamak isterseniz Sembolizm ve Ekspresyonizm testime göz atabilirsiniz.