Yoko Ono Sergisi: İçses ve İçyapı Sakıp Sabancı Müzesi’nde (Tarihler, Bilet, Öne Çıkan Yapıtlar)

Yoko Ono adını çoğumuz önce John Lennon’la birlikte duyduk. Oysa Ono, Lennon’la tanışmadan yıllar önce New York’un deneysel sanat çevresinde, izleyiciye “şunu hayal et” diyen kısa talimatlarla sanatın ne olabileceğini sorgulayan bir sanatçıydı. Yoko Ono sergisi İçses ve İçyapı, bu yetmiş yılı aşan üretimi İstanbul’a getiriyor ve ziyaretçiyi yalnızca bakmaya değil; merdivene çıkmaya, ağaca dilek asmaya, haritaya damga basmaya çağırıyor.

Bu yazıdaki bilgiler 9 Ekim 2026 tarihine aittir; saat ve fiyatlar değişebilir, gitmeden önce müzenin sergi sayfasından kontrol edin.

Yoko Ono: İçses ve İçyapı sergisi nedir?

Sergi, Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi (SSM) ile İspanya’nın León kentindeki çağdaş sanat müzesi MUSAC’ın (Museo de Arte Contemporáneo de Castilla y León) ortak işi. Akbank’ın desteğiyle düzenlenen sergi, Yoko Ono’nun stüdyosu Studio One ile birlikte geliştirildi. Müze, bunun Ono’nun Türkiye’de bugüne kadar açılan en kapsamlı sergisi olduğunu belirtiyor.

Sergide 67 yapıt var: erken dönem talimat parçaları ve kavramsal işlerden performans belgelerine, filmlerden büyük enstalasyonlara ve izleyicinin katılımıyla tamamlanan yapıtlara kadar. Bu bir gezici sergi değil; önce 8 Kasım 2025–17 Mayıs 2026 arasında León’da MUSAC’ta gösterildi, ardından SSM’nin mekanlarına göre yeniden kurularak İstanbul’a geldi. Küratörler Studio One’dan Jon Hendricks ve Connor Monahan, MUSAC Direktörü Álvaro Rodríguez Fominaya ve SSM Müdürü Ahu Antmen.

Sergi adını Ono’nun 1964’te ortaya attığı iki kavramdan alıyor: içses ve içyapı. Ono bu kavramları ilk kez 20 Temmuz 1964’te Kyoto’daki Yamaichi Salonu’nda yaptığı bir konser ve sergide kullanmıştı. Yapıtlar kronolojik bir sırayla dizilmemiş; farklı yıllardan ve tekniklerden işler yan yana konarak birbiriyle konuşturuluyor. Sergi Galeri -2 ve Galeri -3’ü, müze bahçesini ve Atlı Köşk’teki Kitap Sanatları ve Hat Koleksiyonu galerisini kaplıyor. Türkçe-İngilizce bir katalog ve çocuk atölyeleri de sergiye eşlik ediyor.

Yoko Ono kimdir?

Yoko Ono 1933’te Tokyo’da doğdu. Müzenin basın bültenine göre Tokyo’daki Gakushuin Üniversitesi’nin felsefe bölümüne kabul edilen ilk kadın oldu; 1953’te New York’a taşınıp Sarah Lawrence College’da okudu. 1960’ta Aşağı Manhattan’daki Chambers Street’te bir çatı katı kiraladı ve besteci La Monte Young’la birlikte burada konser ve performanslar düzenledi.

İlk kişisel sergisini 1961’de George Maciunas’ın AG Gallery’sinde açtı. Burada gösterdiği “talimat resimleri”, izleyicinin tamamlaması gereken işlerdi; en bilineni Üzerine Basılacak Resim. New York’taki Museum of Modern Art’ın (MoMA) 2015 sergisi için yaptığı açıklamaya göre Ono, Maciunas’ın kurduğu Fluxus hareketinin oluşumunda etkin biçimde yer aldı ve sonra Fluxus etkinliklerinde performans yaptı. Fluxus, sanatı galerinin ciddiyetinden çıkarıp gündelik eyleme, oyuna ve olaya yaklaştıran bir çevreydi; bu yönüyle Marcel Duchamp’ın açtığı kapıdan geçen sanatçıları akla getirir.

1964, Ono için dönüm noktası oldu. O yıl kendi imkanlarıyla Greyfurt (Grapefruit) adlı kitabını yayımladı. Kitapta 1953–1964 arasında yazdığı talimatlar var: bazıları gerçekten yapılabilir, bazıları yalnızca zihinde tamamlanabilir. Aynı yıl Kyoto’da ilk kez Kesme Parçası’nı (Cut Piece) sergiledi. Bu performansta Ono sahnede diz çökerek oturuyor, önüne bir makas bırakıyor ve izleyicileri tek tek gelip giysisinden parça kesmeye çağırıyordu. Bugün performans sanatının ve feminist sanatın kilometre taşlarından biri sayılıyor.

1966’da Londra’ya giden Ono, Indica Gallery’deki sergisinde John Lennon’la tanıştı. Çift 1969’da Amsterdam ve Montreal’de Barış İçin Yatakta eylemlerini yaptı ve “SAVAŞ BİTTİ! Bitmesini istiyorsan” kampanyasını başlattı. Ono’nun kavramsal sanatı böylece barış aktivizmiyle birleşti. Sonraki yıllarda müzik ve film de üretti; 2009’da Venedik Bienali’nde Altın Aslan Yaşam Boyu Başarı Ödülü’nü aldı. Son on yılda MoMA (2015), Tate Modern (2024) ve Berlin’deki Neue Nationalgalerie (2025) gibi kurumlar ona büyük sergiler ayırdı.

Yoko Ono sergisinde neler var? Öne çıkan yapıtlar

Aşağıdaki yapıtlar müzenin basın bülteninde ve sergi sayfasındaki eser seçkisinde yer alıyor. Çoğu katılımcı işler; yani yapıtın anlamı, ziyaretçinin yaptığı şeyle tamamlanıyor.

1. Gökyüzü Merdivenleri (1968)

Ahşap merdivenler, müze bahçesinin çimenlerine Boğaz manzarasının önünde dağılmış duruyor; yapıt sergi boyunca açık havada görülebiliyor. Ono’nun erken döneminden çıkan bu yapıt, talimat ile nesne arasındaki sınırın nasıl inceldiğini gösteriyor: merdiven bir nesne, ama asıl iş gökyüzüne doğru hayal edilen tırmanış.

2. Şaşırt (1971) ve Daire Çizme Resmi (1964)

Şaşırt, içinde dolaşarak deneyimlenen şeffaf bir labirent. Cam duvarlar yolu hem gösteriyor hem saklıyor; ziyaretçi yönünü yürüyerek buluyor. Aynı bölümde gösterilen Daire Çizme Resmi ise 1964 tarihli talimatlardan doğan, Ono’nun en erken işlerinden biri.

3. Kendinden Geçiş (1990)

Kendinden Geçiş (En Trance), ziyaretçiyi yapıtın içinden geçerek sergide kendi yolunu seçmeye davet ediyor. İngilizce adındaki kelime oyunu (“entrance” giriş, “trance” kendinden geçme) yapıtın fikrini de özetliyor: bir eşikten geçmek, bir karar vermek.

4. Harita Düşleme Parçası (2003)

Bahçedeki bu duvarda dünya haritaları yan yana asılı. Ziyaretçiler haritaların üzerine IMAGINE PEACE (Barışı Hayal Et) damgası basabiliyor. Sergi ilerledikçe damgalar çoğalıyor ve haritalar ortak bir barış dileğine dönüşüyor.

5. Dilek Ağacı (1996)

Ono’nun katılım isteyen işlerinin en sade örneklerinden biri. Ziyaretçiler dileklerini küçük kağıtlara yazıp ağacın dallarına bağlıyor; dilekler sergi boyunca birikiyor. SSM’de ağaç, bahçedeki taş basamakların üzerine yerleştirilmiş.

6. Yükseliş (2013)

Yükseliş, şiddet deneyimi yaşamış kadınları yalnızca gözlerini gösteren bir fotoğraf ve yazılı bir tanıklıkla yapıta katılmaya çağırıyor. Müze, dünyanın her yerinden kadınların katkılarını posta ya da e-posta ile kabul ediyor ve gelen iletiler sergideki enstalasyonun parçası oluyor.

7. Kesme Parçası belgeleri ve filmler

Kesme Parçası sergide iki performansın belgeleriyle temsil ediliyor: 1965 New York ve 2003 Paris. Aralarındaki neredeyse kırk yıl, aynı eylemin zamanla nasıl farklı anlamlar kazandığını görmeyi sağlıyor. Yanında Ono’nun filmleri de var: Film No. 5 (Gülümse) (1968), “TECAVÜZ” (1968) ve Özgürlük (1970).

8. Bahçe enstalasyonları ve Atlı Köşk

Bahçe, yaz ve sonbahar boyunca serginin ana mekanlarından biri. Görünmez Bayraklar (2015) ve Görünmez İnsanlar (2009/2017) burada açık havada duruyor; çevrelerinde “Barışı Hayal Et”, “Uç”, “Düşle”, “Evet” gibi talimat billboardları var. Müze girişinde Türkçe ve İngilizce EYLEM ZAMANI (2012) pankartları asılı. Galerilerde ise Cırcır Böcekleri, Temizlik Parçası (1996), Benim Annem Güzel (2004), Onarma Parçası (1966) ve Nehir Yatağı (1996) gibi işler yer alıyor. Atlı Köşk’teki Kitap Sanatları ve Hat Koleksiyonu galerisinde ise Ono’nun Dört Rüzgar (1991/1992) adlı kaligrafi serisi sergileniyor.

Yoko Ono sergisine nasıl gidilir? Ziyaret bilgileri

Sakıp Sabancı Müzesi’nin adresi Emirgan, Sakıp Sabancı Caddesi No:42, 34467 Sarıyer/İstanbul. Müze salı–pazar 10.00–18.00 arası açık, pazartesi kapalı; Ramazan ve Kurban Bayramı’nın ilk günleriyle 1 Ocak’ta da kapanıyor. Müzenin ziyaret sayfasındaki 9 Ekim 2026 tarihli fiyatlar şöyle: tam 450 TL; 18 yaş üstü öğrenciler, öğretmenler ve 65 yaş üstü için indirimli 330 TL; 12–18 yaş öğrenciler için 225 TL. Salı günleri herkese, her gün ise 12 yaş ve altı çocuklara, engelli ziyaretçilere ve bir refakatçisine giriş ücretsiz. Online bilet yalnızca alındığı gün için geçerli.

Ulaşımda en kolay yol sahil hattı: en yakın durak Emirgan-Çınaraltı ve buradan Kabataş, Taksim ve 4. Levent yönlerine giden otobüsler geçiyor (22, 22RE, 25E, 40, 40T, 42T, EL1, EL2, 59RH). Emirgan iskelesinden Boğaz’ın iki yakasına vapur seferleri var. Müze otoparkı 30 araçla sınırlı; dolduğunda sahil yolundaki İspark alanları kullanılabiliyor.

Sergiyi gezerken müzenin kalıcı koleksiyonuna da zaman ayırın; neye bakacağınızı Sakıp Sabancı Müzesi rehberimizde anlattık. Aynı gün şehirde başka sergi arıyorsanız Ekim 2026’da görülecek sergiler listesine, çağdaş sanat için İstanbul Modern ve Pera Müzesi yazılarına göz atabilirsiniz. İstanbul’da gezi planı yapacaksanız Bir Dakikada Geziyorum’un İstanbul rehberi işinize yarar.

Yoko Ono sergisi hakkında sık sorulan sorular

Çağdaş sanat bilginizi sınamak isterseniz çağdaş sanat testimizi çözebilirsiniz.

Kısaca Yoko Ono sergisi