“Sanat, doğanın kusurlarını değil, güzelliğini ortaya çıkarmalıdır.”
Rönesans denildiğinde akla gelen üç büyük isim vardır: Leonardo da Vinci, Michelangelo ve Raphael. Bu üçlü arasında Raphael belki de en zarif olanıydı. Leonardo’nun bilimsel merakını, Michelangelo’nun güçlü figürlerini ve kendi kusursuz kompozisyon anlayışını bir araya getirerek sanat tarihinde benzersiz bir yer edindi.
Henüz 37 yaşında hayata veda etmesine rağmen ardında bıraktığı eserler, yüzyıllar boyunca Avrupa sanat akademilerinde mükemmel kompozisyonun örneği olarak okutuldu. Özellikle Atina Okulu, Sistina Madonnası ve Başkalaşım tabloları bugün Rönesans’ın en büyük başyapıtları arasında gösterilmektedir.
Tam adı Raffaello Sanzio da Urbino olan Raphael, 6 Nisan 1483’te İtalya’nın Urbino kentinde doğdu.Babası Giovanni Santi, Urbino Dükü’nün saray ressamıydı. Bu nedenle Raphael daha çocuk yaşta sanatın içinde büyüdü.
Babasının atölyesinde resim yapmayı öğrendi, boya hazırladı ve perspektif çalışmalarını izledi.Fakat çocukluğu pek mutlu geçmedi.Sekiz yaşında annesini, on bir yaşında ise babasını kaybetti.Henüz çocuk yaşta yetim kalmasına rağmen olağanüstü yeteneği sayesinde sanat eğitimini sürdürmeyi başardı.
Raphael, genç yaşta dönemin en önemli ressamlarından Pietro Perugino‘nun atölyesine girdi.Perugino’nun dengeli kompozisyonları ve huzur veren figürleri Raphael’i derinden etkiledi.Kısa süre içinde hocasının üslubunu tamamen öğrenmişti.Öyle ki bazı erken dönem tabloları uzun yıllar Perugino’nun eserleri sanıldı.Ancak Raphael’in gelişimi burada durmadı.Henüz yirmili yaşlarının başındayken kendi sanat anlayışını oluşturmaya başlamıştı.
1504 yılında Floransa’ya taşındığında şehir adeta sanatın merkeziydi.Burada iki büyük ustanın çalışmalarını yakından inceleme fırsatı buldu. Leonardo da Vinci ve Michelangelo Buonarroti.
Leonardo’dan; ışık kullanımını, sfumato tekniğini, doğal yüz ifadelerini öğrendi.
Michelangelo’dan ise; güçlü anatomi, hareket, kas yapısı ve anıtsal figür anlayışını aldı.
Fakat hiçbirini taklit etmedi. Onların güçlü yönlerini kendi zarif anlatımıyla birleştirerek tamamen kendine özgü bir üslup geliştirdi.
1508 yılında Papa II. Julius, Raphael’i Roma’ya davet etti. Henüz 25 yaşındaydı. Görevi Vatikan Sarayı’nın özel çalışma odalarını süslemekti. Raphael’in yaptığı freskler Papa’yı öylesine etkiledi ki daha önce başka ressamlar tarafından yapılmış bazı duvar resimleri söktürülerek aynı odalar yeniden Raphael’e emanet edildi. Bugün bu odalar Raphael Odaları (Stanze di Raffaello) adıyla Vatikan Müzeleri’nin en çok ziyaret edilen bölümleri arasında yer almaktadır.
Raphael’in en ünlü eseri kuşkusuz Atina Okulu freskidir. Bu eser yalnızca sanat tarihinin değil, düşünce tarihinin de en önemli tablolarından biri kabul edilir. Raphael, Antik Yunan’ın en büyük filozoflarını aynı mimari yapı içerisinde buluşturmuştur. Merkezde yürüyen iki kişi vardır.
Biri gökyüzünü işaret eden Platon, diğeri ise yere doğru eli açık yürüyen Aristoteles. Raphael burada ilginç bir ayrıntıya da yer verir. Platon’un yüzünü Leonardo da Vinci’den, Herakleitos’un yüzünü ise Michelangelo’dan esinlenerek resmetmiştir.
Kendisini de sağ tarafta genç bir ressam olarak tabloya eklemiştir. Perspektif kusursuzdur. Mimari dengesi olağanüstüdür. Bu nedenle birçok sanat tarihçisi Atina Okulu’nu Rönesans’ın en mükemmel kompozisyonu olarak tanımlar.
Raphael denildiğinde akla gelen bir diğer konu ise Madonna resimleridir. Yaşamı boyunca onlarca farklı Meryem ve Çocuk İsa tablosu yaptı. Bu eserlerde annelik sevgisini, şefkati, huzuru ve insan sıcaklığını olağanüstü doğal bir şekilde resmetti. Leonardo’nun gizemi, Michelangelo’nun gücü varsa, Raphael’in tablolarında da huzur vardır.Belki de bu yüzden yüzyıllar boyunca en çok kopyalanan ressamlardan biri olmuştur.
Raphael’in en ünlü Madonna resmidir. Alt kısmındaki iki düşünceli meleğin figürleri, sanat tarihinin en çok çoğaltılan görselleri arasında yer alır. Zarafet, annelik sevgisi ve ilahi huzurun en güzel anlatımlarından biridir.
Raphael’in son ve tamamlayamadığı eseridir. İsa’nın ilahi kimliğinin ortaya çıkışını anlatan tablo, sanatçının ölümünden sonra atölyesi tarafından tamamlanmıştır. Birçok sanat tarihçisi tarafından Raphael’in en güçlü dini kompozisyonu olarak değerlendirilir.
Raphael’in gençlik döneminin ilk başyapıtıdır. Kusursuz perspektifi ve simetrik mimari düzeniyle sanatçının hocası Perugino’yu geride bıraktığını gösteren eser olarak kabul edilir.
Meryem, Çocuk İsa ve Vaftizci Yahya’nın birlikte tasvir edildiği bu eser, Raphael’in en sevilen Madonna tablolarından biridir. Saka kuşu, İsa’nın gelecekteki çilesini simgeleyen önemli bir Hristiyan sembolüdür.
Leonardo da Vinci’nin ışık ve gölge anlayışından etkilendiği ilk eserlerden biridir. Sade kompozisyonu ve huzur veren atmosferi sayesinde Raphael’in en zarif Madonna resimleri arasında gösterilir.
Portre sanatının en önemli örneklerinden biri kabul edilir. Raphael, Papa II. Julius’u alışılmış resmî duruş yerine derin düşüncelere dalmış, yaşlı ve insani yönleriyle resmederek portre sanatında yeni bir anlayış geliştirmiştir.
Rönesans portreciliğinin zirve eserlerinden biridir. Raphael, diplomat ve yazar Baldassare Castiglione’nin karakterini ve zarafetini son derece doğal bir ifadeyle yansıtmıştır. Bu eser daha sonra Titian, Rubens ve Rembrandt gibi pek çok sanatçıyı etkilemiştir.
Raphael’in en gizemli portresidir. Modelin, sanatçının büyük aşkı olduğuna inanılan Margherita Luti olduğu düşünülmektedir. Portredeki bilezik üzerinde Raphael’in imzası bulunur ve eser, sanatçının özel hayatıyla ilişkilendirilen en önemli tablolarından biridir.
Vatikan Sarayı’ndaki Raphael Odaları’nın en önemli fresklerinden biridir. Ortada Apollon’un yer aldığı kompozisyonda Homeros, Dante, Vergilius ve Sappho gibi tarihin büyük şairleri bir araya getirilmiştir. Şiir ve sanatın yüceliğini anlatan Rönesans’ın en önemli alegorik eserlerinden biridir.
Raphael yalnızca ressam değildi. 1514 yılında Donato Bramante‘nin ölümünün ardından Aziz Petrus Bazilikası’nın baş mimarı olarak görevlendirildi. Bazilikanın planları üzerinde çalıştı. Roma’nın antik yapılarını belgeleyen ilk kişilerden biri oldu. Eski Roma eserlerinin korunması gerektiğini savunan ilk sanatçılar arasında yer aldı. Her ne kadar bazilikanın bugünkü kubbesi daha sonra Michelangelo tarafından yeniden tasarlansa da Raphael’in mimarlık çalışmaları Rönesans mimarisinin gelişmesinde önemli rol oynadı.
Raphael’in hayatı ne yazık ki çok kısa sürdü. 6 Nisan 1520’de, tam 37. yaş gününde Roma’da hayatını kaybetti. Ölüm nedeni tam olarak bilinmese de yüksek ateş nedeniyle öldüğü düşünülmektedir. Tüm Roma onun için yas tuttu. Papa bile cenazesine katıldı. Vasiyeti üzerine Roma’nın en önemli yapılarından biri olan Pantheon‘a gömüldü. Bugün hâlâ mezarı ziyaret edilebilmektedir.
Leonardo bilimi, Michelangelo gücü, Raphael ise kusursuz dengeyi temsil eder. Kompozisyonları, renkleri, perspektifi, figürlerin doğallığı ve insan psikolojisini yansıtmadaki başarısı sayesinde yaklaşık üç yüz yıl boyunca Avrupa sanat akademilerinde örnek alınmıştır.
Bugün hâlâ “ideal güzelliğin ressamı” denildiğinde akla gelen ilk isimlerden biridir.
Raphael (Raffaello Sanzio da Urbino), 1483-1520 yılları arasında yaşamış İtalyan ressam ve mimardır. Leonardo da Vinci ve Michelangelo ile birlikte Yüksek Rönesans’ın üç büyük ustasından biri kabul edilir. Zarif kompozisyonları, kusursuz perspektifi ve Madonna resimleriyle sanat tarihine damgasını vurmuştur.
Raphael, insan figürlerini doğal güzellik içinde resmetmesi, dengeli kompozisyonları ve özellikle Atina Okulu, Sistina Madonnası ve Başkalaşım gibi başyapıtlarıyla tanınır. Eserleri yüzyıllar boyunca Avrupa sanat akademilerinde örnek olarak okutulmuştur.
Raphael’in en ünlü eseri, Vatikan Sarayı’ndaki Atina Okulu (The School of Athens) freskidir. Antik Yunan filozoflarını aynı kompozisyonda buluşturan eser, Rönesans’ın en kusursuz perspektif ve kompozisyon örneklerinden biri olarak kabul edilir.
Raphael, yaşamı boyunca çok sayıda Madonna ve Çocuk İsa tablosu yapmıştır. Bu eserlerde annelik sevgisini, huzuru ve zarafeti doğal bir şekilde yansıttığı için “Madonna’ların Ressamı” olarak anılmaktadır.
Raphael, Floransa’da bulunduğu yıllarda Leonardo da Vinci ve Michelangelo’nun eserlerini yakından incelemiştir. Leonardo’nun ışık kullanımından, Michelangelo’nun anatomi bilgisinden etkilenmiş; ancak zamanla kendine özgü, daha zarif ve dengeli bir üslup geliştirmiştir.
Raphael Odaları, Vatikan Sarayı’nda Papa II. Julius için Raphael ve öğrencileri tarafından dekore edilen dört odadan oluşur. İçlerinde yer alan Atina Okulu, Parnassus ve Disputa freskleri Rönesans sanatının en önemli eserleri arasında kabul edilir.
Raphael’in en önemli eserleri arasında Atina Okulu, Sistina Madonnası, Başkalaşım, Meryem’in Evliliği, Saka Kuşlu Madonna, La Fornarina ve Baldassare Castiglione Portresi yer almaktadır.
Evet. 1514 yılında Donato Bramante’nin ölümünün ardından Raphael, Aziz Petrus Bazilikası’nın baş mimarı olarak görevlendirildi. Bazilikanın planları üzerinde çalıştı ve Roma’daki antik yapıların korunmasına yönelik önemli projeler hazırladı. Günümüzde görülen kubbe ise daha sonra Michelangelo’nun tasarımına göre tamamlanmıştır.
Raphael, 6 Nisan 1520’de henüz 37 yaşındayken hayatını kaybetti. Ölüm nedeni kesin olarak bilinmemekle birlikte yüksek ateş veya zatürre benzeri bir hastalık geçirdiği düşünülmektedir. Erken ölümü, sanat dünyasında büyük üzüntü yaratmıştır.
Raphael’in mezarı, Roma’daki Pantheon‘da bulunmaktadır. Vasiyeti üzerine bu antik yapıya defnedilmiş ve mezarı günümüzde de ziyaret edilebilmektedir.
La Fornarina, Raphael’in en ünlü portrelerinden biridir. Tablodaki kadının, sanatçının büyük aşkı olduğu düşünülen Margherita Luti olduğu kabul edilir. Bu nedenle eser, sanat tarihinin en romantik portrelerinden biri olarak görülmektedir.
Raphael’in hayatını ve sanatını öğrenmek isteyenler için Giorgio Vasari’nin Sanatçıların Yaşam Öyküleri (Lives of the Most Excellent Painters, Sculptors and Architects) adlı eseri temel kaynaklardan biridir. Ayrıca modern sanat tarihi kitaplarında Raphael’e ayrılmış kapsamlı bölümler de bulunmaktadır.
