Modern Sanat ÖncesiRessamlar

Modern Sanat Öncesi

Sanat tarihi, görsel sanatların tarihsel geçmişini inceler. Sanat tarihçisi, sanatçının içinde bulunduğu ortamın düşünce, sosyal ve ekonomik olmak üzere tarihsel geçmişinin ayrıntılarına hakim olmalıdır.

Ernst Gombrich tarafından yazılan Sanatın Öyküsü, Sanat tarihi ile ilgili bugüne kadar yayımlanmış sanat kitapları arasında en tanınmış olanı. Çok geniş bir dönemi anlatan kitap yıllardır vazgeçilmez bir başucu kitabıdır.

Bu kitabı yaklaşık 3 kere okumuş biri olarak bloğum için bu ismi uygun gördüm ????

Biraz sanat kavramı üzerinde konuşarak konuya başlamak istiyorum. Sanat nedir ? Sanat neden varolmuştur ?

Toplum, sanatçı için her zaman  itici bir güç olmuş.Sanat eseri eskitaş çağlarından bu güne, toplum ve sanatçının ortak malı olmuş. Eser, sanatçıdan çok toplum malı olarak kabul edilmiş. Bu yüzden sanat eseri, toplumsal yapıyı yansıttığı oranda, sanatçı kişiliğinide yansıtmaktadır.Devlet yapısının ve inançlarında sanat eserlerini etkilediğini biliyoruz.

Mısır mimarisinin neden Yunan mimarisinden farklı olduğunu, Hristiyan ve islam toplumlarının neden ayrı dünya görüşünü yansıtan sanat eserlerine ihtiyaç duyduğunu bu şekilde açıklayabiliriz.

Sanatın başlangıcı, M.Ö.10.000 yıllarda yapıldığı tahmin edilen mağara duvarlarındaki resimlere dayandırılmakta ve ilkel sanat başlığı altında toplamakta.

Bizim bugün sanat dediğimiz şeyin aslında Rönesansa itibari ile başlatılabiliriz. Aslında Rönesans döneminde de sanat bağımsız değildir fakat zanaatın bir dalı olarak yaşamıştır.

Rönesans’la birlikte sanat ve sanatçının statüsü değişmeye başlamış. Rönesans döneminde sanattaki ana konuyu sanatçı belirlemese bile üslubu belirleyen sanatçı olmuş. Hatta sanat eserinin kendisi kadar sanatçıların özel isimleri anılmaya başlanmış bu dönemde. Tabloların içinde sanatçıların portreleri belirmeye başlamış.

Aslında özetle 1350-1600 arasında Rönesans dediğimiz dönemde zanaatçıdan bugünkü modern güzel sanatlar sistemine doğru yaşanan sürecin başladığını söyleyebilirz.

18. yüzyılda aydınlanma olgusuyla birlikte; sanat, dinin önceki yüzyıllara oranla gücünün azalmasına ve sanatın ana kapsamını ve amacını değişime uğratmış.

Sanat artık dini dogmaları tanımlamak yerine özgür iradesiyle düşünen insanların yaratımının bir çıktısı olmuş.

Sanatın ancak zeki, özgür, yaratıcı ve ince zevk gibi unsurları, sanatın yüksek kültürün ihtiyaçlarını desteklediği gibi bir olgunun oluşmasına sebep olmuş. Bunun karşılığında sanat artık kendi piyasası oluşan sanat eserleri piyasanın ticari malları haline gelmiş gözükmektedir.

Modern Sanat, sanatın artık laik ve demokratik bir kurum olarak özgürlüğünü ilan etmesidir denilebilir.

Yıllara göre sanat akımlarına ve bu akımların en önde gelen temsilcilerini biraz anlatmaya çalıştım.

Yıllara göre sanat akımları menüsünden sanatçılarına ve eserlerine ulaşabilrsiniz.

Sanat tarihindeki akımları genellikle bir önceki akıma tepki olarak doğmuş. Bazen bilimsel gelişmeler ya da sosyol ve ekonomik gelişmlerde  yeni akımın oluşmasına ortam sağlamış. Her akımın öncü/geliştirici sanatçıları bulunmakta.

900- 1200 yılları arasında roman sanatı hakimdir.Eski bazilika planı esas alınırmış. Fransa’da Saint Etienne Kilisesi, Almanya’da Spayer Katedrali, İtalya’da Modena Katedrali, Pisa Katedrali bu sanatın önemli örneklerindendir. Roman sanatında heykel mimariyle birlikte verilirmiş.

GOTİK SANATI (12. yy)

?????????????????????????????????????????

Gotik mimaride duvarlar önemini yitirmiş sivri kemerler ve vitraylarla kilisenin içi dahada aydınlanmış. Fransa’da Notre Dame Katedrali, İngiltere’de Canterbury Katedrali, Almanyada Elizabeth Katedrali, İspanya’da Burgos Katedrali ve İtalya’da San Francesca Bazilikası Gotik Sanatın  örneklerinden bazılarıdır.

RÖNESANS SANATI (15. yy)

Avrupa’da Antik Yunan ve Roma’nın eserelerinin tekrar incelenmesi ile 15 yy  ilk yarısında gelişmiş Rönesans. Kelime anlamı ‘yeniden doğuş’. İtalya’da görülmeye başlanmış ve buradan Avrupa’nın birçok ülkesine yayılmış.

Ortaçağın skolaslastik düşünce sisteminden bunalan insanlar dini baskı olmadan yaşamak istemişler. Daha özgür bir dünya görüşü ile birlikte dinin sanat üzerindeki etkisi azalmış. Sanatçılar artık eserlere imzalarını atmaya, din dışında yapıtlar vermeye başlamışlar.

Rönesansın resim sanatına kazandırdığı en önemli özellik dini tasvirlerin yanında tabiata ait figürlerinde resme eklenmesi olmuş. Çeşitlenen konular yanında, sanatçılar iç dünyalarını, kendi düşlerini özgürce işlemeye başlamışlar. Tabi dinin etkisi tamamen kalkmamış. Bu dönemin önemli ressamları olarak Giotto, Leonardo da Vinci, Tiziano, Raffael, Bruegel, Albrecht Dürer, Michelangelo ve Ghiberti sayılabilir.

MANİYERİZM (16.yy)

Protestan Reformu ve veba gibi  olaylar bu dönemde, sanatçıların klasik çağın ve rönesansın özelliklerinden giderek uzaklaşmaya başlaşmasına sebep olmuş.

İtalyanca “stil” anlamına gelen maniera sözcüğünden gelen “Manyerizm” terimi bazen “zarif stil” olarak tanımlanır

Sanatçılar mekan derinliği kullanmışlar, figürleri havada duruyormuş gibi resmetmişler.  Bu özellikle resime ince ve zarif bir görünüm kazanmış. Rönesansta insan vücuduna verilen önem maniyerizmde önemini yitirmiş. El Greco bu akımın öncülerindendir.

Rönesans’ın perspektif algısından uzaklaşıp oran ve ölçü kavramlarını da deforme etmiş ve ışığı farklı biçimlerde kullanmışlar. Figürler, deformasyona uğramış  abartılı, orantısız bir görünüme kavuşmuş.

Rönesans’ın tam tersine üçgen ve dairesel kompozisyonlar yerine asimetrik, hareketli kompozisyonlar oluşturmaya başlamışlar.

BAROK SANATI (17.ve18.yy)

Düzgün olmayan inci anlamındaki Barok üslubun en belirgin özelliği son derece ayrıntılı, süslü ve gösterişli olmasıdır.

Braok sanatının doğmasında Roma kilisesinin reforumları ve Otuz Yıl Savaşları temel nedenler olmuş. Roma’da gelişmiş Avrupa’ya yayılmış. Barok resminde dini konular yanında mitolojik konularda işlenmeye başlamış.

Barok da Rönesans’a bir tepki olarak doğmuş. Rönesans’taki denge ve matematiksel oranlara karşılık  Barok’ta ışık oyunlarıyla, dairesel kompozisyonlarla hareketlilik sağlanmış. Rönesans’ta merkezi bir kompozisyon, sadelik, denge ve ölçü önemlidir. Barok tarz, karmaşık Manyerist tarzdan daha gerçekçi ve duygusaldır. Her şey gölge içinde kalarak kuvvetli spot ışığı kullanılır. Kompozisyonda figürleri yan yana aynı düzlemde yer almaz, çapraz biçimde yerleştirilir.

Ana temsilcileri BerniniRubensCaravaggioRembrandt ve Vermeer‘dir.

Rönesans mimarisinde görülen düz hatların yerini çeşitli kıvrılmalar, bükülmeler (c, s gibi) alır.

Barok heykelinin en önemli özelliği hareketlilik ve anlatım gücüdür. 

ROKOKO SANATI

19.yüzyılın başlarında Fransa’da ortaya çıkan Rokoko Aydınlanma çağı sırasında Barok’tan sonra gelişmiş.  Rokoko Barok’tan daha şaaşalı mimari eserler vermiş. 16. üzyıl sonlarına doğru Fransa’da rokoko denilen, sarayların ve soyluların yaşamını yansıtan bir resim sanatı ve dekorasyon türü olarak ortaya çıkmış. 1789 Fransız İhtilali barok saray saltanatını sona erdirerek, rokoko akımının başlamasına neden olmuş.

Fransa’da XV. Louis (1715-1774) döneminde soyluların çok değer verdiği bir akım olarak bilinmekte Rokoko.

Fransa’da soylu kesimin tarafından beğenilen Rokoko, pek çok ülkenin de bu sanata olan ilgisini artırmış. Eserlerde görsellik anlamdan daha önemliymiş.

Rokoko’nun zarif, eğlenceli, zeki, kolay anlaşılır, oldukça yapay, abartı zenginlik gösteren, cilalı ve süslü özellikleri bulunmaktadır. Barok sanatına göre  renkleri ve motifleri biraz daha yumusatılmış.

Rokoko, kendi başına bir tarz olmaktan çok geç dönem Barok sanatın bir uzantısı gibidir. Yüksek Rönesans ve Maniyerizm arasında ki ilişki gibi Barok ve Rokoko arasında ilginç paralellikler vardır.

Rokoko tarzının önde gelen ressamları şunlardır: Francois BoucherCanalettoJean-Baptiste ChardinJean-Honore Fragonard, Thomas Gainsborough, Francisco de Goya, Thomas Hudson, Jean-Marc Nattier, Joshua Reynolds, Paul Sandby, Jean Antoine Watteau.

NEO-KLASİSİZM

Barok sanatın aşırılığa kaçması, aşırı dekoratif öğelere kayması, yeniden ilkçağ unsurlarının ön plana çıkmasını tetiklemiş. Eski Yunan ve Roma tarzı tekrar canlandırılmış. Bu akım özellikle Barok Sanatı’nın aşırı süslemeciliğine duyulan bir tepki olarak gelişmiş. Perspektif ve derinlik olmayan net çizgiler kullanılmış Neo klasik resimde. Bu akımın en büyük ustası Jacques Louis David’dir. Neoklasisist resimlerde genelde tarihsel olaylar ve yunan mitolojisi konu olarak işlenmiş.

ROMANTİZM

Romantizm, yüzyıl sonlarında özellikle Neoklasizmin uyum, denge ve rasyonellik ilkelerine bir tepki olarak gelişmiş. Doğanın güzelliklerini takdir eden, insan kişiliğinin ve ruh hallerinin ve zihinsel potansiyellerinin daha fazla incelenmesini konu alıyor.

Desen önemini kaybediyor, renk ön plana çıkıyor.

Sanatçının ruhu, resmi kurallara bağlı kalmaktan daha önemli olmaya başlıyor bu dönemde. Bireysel yaratıcılığın ön plana çıktığı bu dönemde hayal gücü önemli hale gelmiş.

Sanatçının, iç dünyası, bireysel olarak kendini yorumlaması, kişiliğinin duygusal yanını en iyi biçimde anlatabilmesi çok önemli oluyor Romantizmde. Bu akımın en önemli sanatçıları Francisco GoyaTeodore GericaultEugene DelacroixJ.M.W. Turner, Casper David FriedrichJohn Constable ve William Blake tir.

RAFFAEL ÖNCESİ KARDEŞLİĞİ

Romantizm akımının ardılı olan Raphael-Öncesi Kardeşliği 1848 yılında kurulmuş. Grubun en önemli sanatçısı Dante Gabriel Rossetti ve yakın arkadaşları olan John Everett Millais ve William Holman Hunt.

Neoklasik sanatı ve Yüksek Rönesans Sanatını reddetmiş Raffael öncesi kardeşliği. Erken Rönesans, Bizans ve Gotik dönem ressamlarını tekrar gündeme getirmişler.

İncilden, mitolojiden ve edebiyattan imgeler kullanarak yeni bir tarz yaratmışlar.

Grup Raphael’in erotize edilmiş incil konularını eleştirmişler. Raphael-Öncesi akımı sanattaki ilk avangart hareket olarak kabul edilmiş fakat kendileri böyle nitelendirilmeyi kabul etmemişler. Fikirlerini tanıtmak için The Germ dergisini yayınlamışlar. Tartışmaları Pre-Raphaelite Journal’da yayınlanmış.

Raffaael-Öncesi Kardeşliği grubunu oluşturan yedi sanatçı şunlardır:

James Collinson (ressam), William Holman Hunt (ressam), John Everett Millais (ressam), Dante Gabriel Rossetti (ressam, şair), William Michael Rossetti (eleştirmen), Frederic George Stephens (eleştirmen) ve Thomas Woolner (heykeltraş, şair)

REALİZM

En önemli özelliği, gerçek olanı, tıpkı bir ayna gibi resmetmek olan Realizm akımı. Realist sanatçı Courbert “ Ben hiç melek resmi yapmadım, çünkü hiç melek görmedim” demiş akımı desteklemek için.

Bu akımda bir sanatçının dünyasını tasvir etmek yerine dünya gerçeklerini resmetmişler.

19.yy’ın 2.yarısında yaşan endüstriyel gelişmeler, sanatçıları gerçekçi çalışmalara itmiş.

MilletCourbet ve Whistler en önemli temsilcileri.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir