“Renk, resmin ruhudur.”
Rönesans denildiğinde akla çoğunlukla Leonardo da Vinci, Michelangelo ve Raphael gelir. Ancak sanat tarihçilerine göre Tiziano Vecellio (Titian), renk kullanımında bu üç ustayı bile etkileyen bir ressamdı.
Venedik Resim Okulu’nun en büyük temsilcisi olan Titian, yaklaşık 70 yıl boyunca Avrupa’nın krallarına, papalarına ve imparatorlarına resimler yaptı. İmparator V. Karl, Papa III. Paulus ve İspanya Kralı II. Felipe gibi dönemin en güçlü isimlerinin ressamı oldu. Portreleri, mitolojik tabloları ve dini eserleriyle yalnızca Rönesans’ı değil; Rubens, Velazquez, Rembrandt ve Empresyonistler dâhil birçok sanatçıyı derinden etkiledi.
Tam adı Tiziano Vecellio olan sanatçı, yaklaşık 1488-1490 yılları arasında İtalya’nın Pieve di Cadore kasabasında doğdu.Çocuk yaşta Venedik’e gönderildi. Burada dönemin önemli mozaik ustalarının yanında çalıştıktan sonra Gentile Bellini’nin, ardından da kardeşi Giovanni Bellini‘nin atölyesine girdi.Bellini’nin atölyesi, o dönemin en önemli sanat okuluydu.Burada renk, ışık ve yağlı boya tekniklerini öğrendi.
Genç yaşta Venedik’in yükselen yıldızı Giorgione ile tanıştı.İki sanatçı uzun süre birlikte çalıştı.Hatta bazı tabloların hangisinin Giorgione’ye, hangisinin Titian’a ait olduğu bugün bile tartışılmaktadır.1510 yılında Giorgione’nin vebadan ölmesi üzerine yarım kalan bazı eserlerini Titian tamamladı.Bu olay onun kariyerindeki en önemli dönüm noktalarından biri oldu.
1516 yılında Giovanni Bellini’nin ölümü üzerine Titian, Venedik Cumhuriyeti’nin resmî ressamı ilan edildi.Artık yalnızca Venedik’in değil, Avrupa’nın en çok aranan sanatçılarından biriydi.Atölyesi sürekli sipariş alıyor,krallar sıraya giriyor,koleksiyoncular tablolarını satın almak için yıllarca bekliyordu.
Leonardo çizgiyle,
Michelangelo anatomiyle,
Raphael kompozisyonla öne çıkmıştı.
Titian ise renkle resim yaptı.Kat kat sürdüğü yağlı boyalar sayesinde figürlerine olağanüstü bir canlılık kazandırdı.Özellikle kırmızı tonlarını kullanmadaki ustalığı nedeniyle bugün bile birçok sanat tarihçisi onun renk anlayışını ulaşılması güç bir seviye olarak kabul eder.Venedik Resim Okulu’nun “renkçi” anlayışı büyük ölçüde Titian sayesinde gelişmiştir.
Titian yalnızca dini resimler yapmadı.Avrupa’nın en güçlü hükümdarlarının portrelerini de resmetti.Özellikle Kutsal Roma İmparatoru V. Karl’ın Atlı Portresi, tarihin en etkileyici hükümdar portrelerinden biri kabul edilir.İmparator Titian’a büyük hayranlık duyuyor,onu “imparatorların ressamı” olarak tanımlıyordu.
Titian’ın ilk büyük başyapıtıdır. Canlı kırmızı tonları ve dramatik kompozisyonuyla Venedik Rönesansı’nın en önemli sunak resimlerinden biri kabul edilir.
Mitolojik resmin en önemli örneklerinden biridir. Bacchus’un Ariadne’ye ilk görüşte âşık olduğu anı olağanüstü renklerle tasvir eder.
Rönesans’ın en ünlü çıplak kadın figürlerinden biridir. Daha sonra Manet’nin Olympia tablosuna ilham vermiştir.
Avrupa hükümdar portreciliğinin en önemli eserlerinden biridir. Gücü ve otoriteyi etkileyici biçimde yansıtır.
Yunan mitolojisindeki Danaë efsanesini konu alan eser, Titian’ın mitolojik resim anlayışının en başarılı örneklerinden biridir.
Titian’ın II. Felipe için yaptığı “Poesie” serisinin en önemli tablolarındandır. Hareket, renk ve dramatik anlatımıyla dikkat çeker.
Zeus’un boğa kılığına girerek Europa’yı kaçırmasını anlatan eser, Batı sanatındaki en etkileyici mitolojik kompozisyonlardan biridir.
Titian’ın son eseridir. Veba sırasında kendi mezarı için yaptığı düşünülen tablo, sanatçının ölümünün ardından öğrencisi Palma il Giovane tarafından tamamlanmıştır.
Titian, mitolojik konuları daha önce görülmemiş bir doğallıkla resmetti. Venüs, Diana, Bacchus, Europa, Perseus gibi mitolojik karakterleri canlı renkler ve güçlü duygularla yorumladı. Özellikle II. Felipe için yaptığı mitolojik eserler (“Poesie” serisi), Batı sanatının en önemli mitolojik tabloları arasında yer almaktadır.
Titian yaklaşık doksan yıl yaşadı. Bu, Rönesans sanatçıları için oldukça uzun bir ömürdü.Hayatının son döneminde fırça darbeleri giderek serbestleşti.Bu nedenle bazı sanat tarihçileri onun geç dönem eserlerini Empresyonizm’in öncüsü olarak görmektedir.1576 yılında Venedik’te çıkan büyük veba salgınında hayatını kaybetti.Vebadan ölen kişilerin aksine, sanatına duyulan büyük saygı nedeniyle Santa Maria Gloriosa dei Frari Bazilikası‘na gömülmesine izin verildi.
Leonardo bilimin, Michelangelo gücün, Raphael kusursuz kompozisyonun, Titian ise rengin ustası olarak kabul edilir. Yağlı boyayı kullanış biçimi, ışık anlayışı ve portrelerindeki psikolojik derinlik sayesinde Avrupa resim sanatını kökten değiştirmiştir. Rubens, Velazquez, Rembrandt, Goya, Manet ve hatta Monet gibi pek çok büyük sanatçı onun renk anlayışından etkilenmiştir.
Titian (Tiziano Vecellio), Venedik Rönesansı’nın en büyük ressamı olarak kabul edilen İtalyan sanatçıdır. Renk kullanımı, portreleri ve mitolojik tablolarıyla Batı sanatını derinden etkilemiştir.
Titian, yağlı boya tekniğini geliştirmesi, olağanüstü renk kullanımı ve Avrupa krallarının ressamı olması sayesinde Rönesans’ın en önemli sanatçılarından biri kabul edilir.
En ünlü eserleri arasında Meryem’in Göğe Yükselişi, Urbino Venüsü, Bacchus ve Ariadne, İmparator V. Karl’ın Atlı Portresi ve Pietà yer alır.
Titian, Yüksek Rönesans ve Venedik Rönesansı‘nın en büyük temsilcisidir.
Çünkü yağlı boyayı katmanlar hâlinde kullanarak ışık, gölge ve renk geçişlerinde olağanüstü bir başarı elde etmiş; Rubens, Velázquez, Rembrandt ve Empresyonistler üzerinde büyük etki bırakmıştır.
Titian, Venedik’teki Santa Maria Gloriosa dei Frari Bazilikası‘na defnedilmiştir. Bu bazilika aynı zamanda sanatçının ünlü Meryem’in Göğe Yükselişi eserine de ev sahipliği yapmaktadır.
1488-1576 • (VENEDİK)
Tiziano – Bakus ve Ariadne – 1520 – 185 x 205 cm
16. yüzyılın başında Venedik, Avrupa’daki en varlıklı ve güçlü şehir devletiymiş. Bu dönemin en önde gelen Venedikli sanatçısı Tiziano’ymuş. Sanatçının yaşarken kazandığı saygınlık 400 yılı aşkın süredir devam etmekte.
20 yıldan biraz fazla bir süre, Floransa Cosimo de’ Medici ve onun İspanyol eşi Eleonora di Toledo tarafından yönetilmiş. Dindar bir kadın olan Eleonora, cinsel olarak değerlendirilen sanatı hiçbir şekilde desteklememiş. Oysa Venedik’te yetişmiş olan genç Tiziano, bu kısıtlamaların hiçbirini tanımıyormuş.
16. yüzyılın başında Tiziano, sadece yenilikçi resim yöntemlerini geliştiren bir sanatçıymış.
Tiziano, İtalyan Alplerinde doğmuş ve yaklaşık on yaşından sonra ağabeyiyle birlikte eğitim almak üzere Venedik’e gönderilmiş. Kısa süre sonra Gentile ve Giovanni Bellini‘nin resim atölyesine geçmiş ve daha sonra Giorgione’nin atölyesine ressamın yardımcısı olarak katılmış.
Giorgione ve Tiziano yakın arkadaş olmuşlar ve bu arkadaşlık Giorgione’nin 30’larının başındaki zamansız ölümüne kadar devam etmiş. Sonraki yıl, Tiziano Padova’da üç fresk siparişi almış. Daha sonraki siparişler Ferrara, Mancua ve Urbino sarayları olarak birbirini izlemiş ve ünü uluslararası bir boyutta yayılmış.
Tiziano
1516’da Giovanni Bellini ölünce Tiziano, Venedik Cumhuriyeti’nin resmi ressamı olmuş. İlk kamusal siparişi Sanca Maria Gloriosa dei Frari kilisesi için Bakire Meryem ‘in Göğe Yükselişiymiş. Renk konusundaki sıra dışı ustalığıyla bu resim onu yaşayan en büyük Venedikli sanatçı olarak konumlandırdırmış.
Bundan sonra aralarında Fransa Kralı l. François, İspanya Kralı II. Philip, Kutsal Roma İmparatoru V. Charles ve Papa III. Paul’ün bulundüğü pek çok sanat koruyucusun emrinde çalışmış.
Hayatının kalan döneminde Tiziano, çok yönlü ve hayal gücünü ortaya koyan resimler üretmeyi sürdürmüş.
Eserleri dramatik ifadeleri, alışılmadık dinamizmde ve renkleriyle dikkat çekmiş.
Tiziano aynı zamanda resim tekniklerine tuvalin daha uygun olduğunu anlamış. Pek çok Rönesans sanatçısına göre daha özgün fırça vuruşları kullanarak ve bazen boyayı parmaklarıyla yumuşatarak, zengin ve ışıltılı renkleri kendinden emin bir şekilde ııygıılamış.
Onun geleneksel konuları, bazen asimetrik kompozisyonlarla sıklıkla birbiriyle etkileşim içindeki figürlerle yorumlaması tamamıyla yeni bir durummuş
Venedikli çağdaşlarını ve aralarında Poussin, Rubens, van Dyck, Velazquez ve Delacroix’nın bulunduğu pek çok sonraki dönem ressamlarını derinden etkilemiş.
Beş yüz yıldan fazla bir süre en büyük renkçi olarak sınıflandırılınış.
Söylentilere göre, kendisi italyan olmasina ragmen en buyuk koleksiyonlari İtalya‘da degilmiş. Titian’i bir halk kahramani ilan eden ispanya’daymış eserlerinin çoğu. İspanya’da Velazquez ve Picasso’dan sonra en buyuk sanatci olarak gorulurmüş.
Tiziano’nun en ünlü eselerinden biri Bakus ve Ariadne tablosu, mitolojiye göre hikaye şöyle.
Theseus Girit’e Minotauros’la çarpışmaya geldiğinde Ariadne’yi görmüş ve görür görmez ona tutulmuş. Minotauros’un mağarasında kaybolmaması için eline bir yumak iplik verilmiş. Canavarı öldürdükten sonra çıkış yolunu ona bu iplik göstermiş. Sonra da Ariadne’yi kaçırıp Naksos adasına varmışlar. Ama Theseus kızı o adada bırakıp gitmiş, bir gece kız uyurken gizlice kaçmış.
Ariadne uyanıp bakmış ki adada yalnız ama üzülmeye vakit kalmadan Dionyssos gelmiş kızın güzelliğine vurulup onu alıp Olympos’a götürmüş.Düğün hediyesi olarak Ariadne’ye Hephaistos’un yaptığı altın bir taç vermiş sonra da taç gökte bir yıldız olmuş.
BAŞLICA ESERLERİ
Bakire Meryem’in Göğe Yükselişi SANTA MARİA GLORIOSA DEİ VENEDİK, İTALYA
Urbino Venüsü GALI.ERIA DFGLI UFFIZI, FI.ORANSA. İTALYA
İmparator V. Charles Muhlberg’de 1548, NIUSEO DEL PRADO, MADRİD, ISPANYA
Diana ve Actaeon 1556-9, NATİONAL GAIIERY OF SCOTIAND, EDİNBURG, BİRLEŞİK KRALLIK
Meryem’e Müjde 1559-64, SAN SALVADOR VENEDİK, İTALYA
