Rönesans sanatçıları kusursuz dengeyi arıyordu.Tintoretto ise hareketi arıyordu.Onun tablolarında figürler durmaz, adeta sahnenin içinde koşar, döner ve yükselir. Işık bir anda karanlığı deler, izleyiciyi olayın tam ortasına taşır.Bu nedenle birçok sanat tarihçisi Tintoretto’yu yalnızca Maniyerizm’in değil, aynı zamanda Barok sanatın da öncülerinden biri olarak görür.
Bugün Tiziano ve Veronese ile birlikte Venedik Rönesansı’nın üç büyük ustasından biri kabul edilmektedir.
Asıl adı Jacopo Comin ya da Jacopo Robusti olan sanatçı, 1518 yılında Venedik’te doğdu. Babası kumaş boyacısı olduğu için kendisine “küçük boyacı” anlamına gelen Tintoretto lakabı verildi. 21 kardeşin en büyüğüydü ve çocukluğunu babasının boya dükkânında geçirdi. Belki de renklerle kurduğu güçlü ilişkinin temelleri burada atıldı.
Genç yaşta resme ilgi duymaya başladı ve kısa süre sonra dönemin en büyük ressamı Tiziano’nun atölyesine girdi. Ancak bu ortaklık çok uzun sürmedi.
Sanat tarihinin en ilginç hikâyelerinden biri Tintoretto ile Tiziano arasındaki ilişkidir.Kaynaklara göre Tintoretto, yaklaşık 15 yaşındayken Tiziano’nun atölyesine kabul edildi.Ancak yalnızca birkaç gün sonra atölyeden ayrıldı.Bazı anlatımlara göre Tiziano onun asi karakterinden hoşlanmamıştı.
Bazılarına göre ise genç Tintoretto’nun olağanüstü yeteneği ustasını rahatsız etmişti.Gerçek nedeni hiçbir zaman kesin olarak bilinmedi.Fakat bu ayrılık Tintoretto’nun kendi yolunu çizmesine neden oldu.
Kendi atölyesini kurduğunda duvarına şu ünlü cümleyi yazdığı söylenir:”Michelangelo’nun deseni, Tiziano’nun renkleri.” Bu cümle aslında bütün sanat anlayışını özetler.Michelangelo’nun güçlü figürleriyle Tiziano’nun renk ustalığını bir araya getirmeyi hedefliyordu.Her ne kadar bu sentez tam anlamıyla gerçekleşmemiş olsa da ortaya tamamen kendine özgü bir üslup çıktı.
Tintoretto’nun çalışma biçimi çağdaşlarından çok farklıydı.Titiz hazırlık çizimleri yapan sanatçıların aksine daha spontane çalışmayı severdi.Hayal gücüne büyük ölçüde güvenirdi.Bu nedenle eserlerinde güçlü bir hareket hissi vardır.Fırça darbeleri enerjik, kompozisyonları dinamik ve sahneleri son derece canlıdır.Bugün birçok sanat tarihçisi onun bu yaklaşımını modern sanatın erken habercilerinden biri olarak değerlendirir.
Tintoretto’nun ününü sağlayan eserlerden biri: Aziz Mark’ın Bir Köleyi Kurtarması (1548) Bu eser sanatçının büyük çıkışını temsil eder. Gökyüzünden hızla aşağı inen Aziz Mark figürü, olağanüstü perspektif oyunları ve hareket duygusuyla dönemin sanat dünyasında büyük yankı uyandırmıştır.Canlı renkler ve cesur kompozisyon sanatçının artık kendi tarzını oluşturduğunu göstermektedir.
16 yüzyılın ikinci yarısında Tintoretto artık Venedik’in en önemli sanatçılarından biri haline gelmişti. 1574 ve 1577 yıllarında Dükler Sarayı’nda çıkan büyük yangınların ardından sarayın yeniden dekore edilmesi görevi kendisine ve Veronese‘ye verildi.Bu görev onun kariyerindeki en prestijli siparişlerden biri oldu.
Dükler Sarayı için yaptığı:Cennet (Paradiso) sanat tarihinin en büyük yağlıboya tablolarından biri kabul edilir. Yüzlerce figürün yer aldığı bu dev kompozisyon, Tintoretto’nun hareket ve dramatik anlatım konusundaki ustalığını gözler önüne serer. Bugün hâlâ Venedik’teki Dükler Sarayı’nın en etkileyici eserlerinden biridir.
Tintoretto yalnızca hızlı çalışan bir ressam değildi. Aynı zamanda son derece yenilikçiydi. Kompozisyonlarını oluştururken Medici ailesinin mezarlarındaki heykellerden esinlenerek balmumu modeller hazırlardı.Bu modelleri iplerle asar, farklı açılardan ışıklandırır ve geceleri mum ışığında incelerdi.Böylece tablolarındaki olağanüstü ışık ve gölge etkilerini yaratabiliyordu.Bu yöntem daha sonra Barok ressamlar üzerinde büyük etki bırakacaktı.
Tintoretto’nun en ünlü eserlerinden biri: Son Akşam Yemeği (1592-1594) Leonardo da Vinci’nin ünlü yorumundan oldukça farklıdır. Masanın merkezde olduğu klasik düzen yerine Tintoretto masayı çapraz yerleştirir. İsa kompozisyonun merkezinde değil, derinlikte yer alır. Melekler, ışık huzmeleri ve hareketli figürler sahneyi adeta mistik bir vizyona dönüştürür. Bu eser, Maniyerizm’den Barok’a geçişin en önemli örneklerinden biri kabul edilir.
Tintoretto’nun kariyerinin zirvesi olarak kabul edilen proje ise: Scuola Grande di San Rocco için yaptığı dev resim dizisidir. 1564 yılında başlayan bu proje tam 23 yıl sürdü. İsa’nın yaşamını ve İncil’deki önemli olayları anlatan onlarca dev kompozisyondan oluşan bu seri, bugün dünyanın en büyük bütünlüklü resim programlarından biri kabul edilmektedir.
Sanat tarihçileri bu yapıyı çoğu zaman: “Tintoretto’nun Sistine Şapeli” olarak tanımlar.
Venedik’te bulunduğu dönemde El Greco‘nun Tintoretto’nun eserlerini gördüğü bilinmektedir.Birçok araştırmacı El Greco’nun dramatik ışık anlayışında ve hareketli kompozisyonlarında Tintoretto’nun etkilerini görmektedir.Bu nedenle Tintoretto yalnızca kendi dönemini değil, sonraki kuşakları da derinden etkilemiştir.
Tiziano renklerin ustasıydı.Michelangelo insan bedeninin ustasıydı. Tintoretto ise hareketin ustası oldu.Onun eserlerinde figürler sahnenin dışına taşacakmış gibi görünür. Işık, gölge ve perspektif olağanüstü bir enerjiyle birleşir. Bu nedenle bugün Tintoretto, Rönesans’ın son büyük ustalarından ve Barok sanatın en önemli öncülerinden biri olarak kabul edilmektedir.
