Osmanlı Minyatür Sanatı: Nakkaşhane, Matrakçı Nasuh, Nakkaş Osman ve Levni

Surname-i Hümayun'dan çift sayfa minyatür: At Meydanı'nda padişahın önünden geçen kumaşçılar esnafı, 1582 şenliği

Osmanlı minyatür sanatı nedir?

Osmanlı minyatür sanatı, el yazması kitapları ve albümleri süsleyen, sulu boya ve altınla yapılmış küçük resimlerin genel adı. Osmanlılar bu resimlere “tasvir”, yapanlara “nakkaş” ya da “musavvir” derdi. 15. yüzyılın ortasında Edirne ve İstanbul’da gelişti; 16. yüzyılda saray nakkaşhanesinde, yani sarayın resim atölyesinde, Matrakçı Nasuh ve Nakkaş Osman ile en parlak dönemini yaşadı; 18. yüzyılda Levni ile son büyük çıkışını yaptı. En önemli örnekleri bugün İstanbul’daki Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde.

Osmanlı minyatür sanatı, bir imparatorluğun kendini nasıl görmek istediğini anlatan bir resim dili. Seferler, elçi kabulleri, padişah portreleri, haftalarca süren düğün şenlikleri, 16. yüzyıl İstanbul’unun sokakları… Hepsi bu küçük sayfalarda bugüne ulaştı. Fotoğraf makinesinden yüzyıllar önce, bir şehrin ya da bir törenin neye benzediğini en iyi bu resimler kaydetti. Bir bakıma imparatorluğun aile albümü gibi.

Bu yazıda minyatürün ne olduğunu, saray atölyesini, bu resimleri nasıl tanıyacağınızı, en önemli nakkaşları ve el yazmalarını, son olarak da minyatürün yerini neden tuval resmine bıraktığını anlatıyoruz.

Osmanlı minyatürü nedir?

“Minyatür” kelimesi aslında Batı’dan geliyor. Orta Çağ Avrupa’sında el yazmalarının bölüm başlarındaki ilk harf, sülüğen denen kırmızı-turuncu bir boyayla (Latince minium) süslenirdi. Bu süslemeye miniatura dendi. Kelime zamanla “küçük” anlamındaki minor ile karıştı ve küçük resim anlamına gelmeye başladı. Osmanlı ve İslam dünyasında ise bu resimlere “tasvir”, resmi yapana “musavvir” ya da “nakkaş” denirdi.

Osmanlı minyatürlerinin çoğu duvara asılmak için değil, okunmak için yapıldı. Bir tarih kitabını, bir şiir divanını ya da bir şenlik kitabını düşünün: resim, metnin anlatamadığını gözünüzün önüne getirirdi. Tek yaprak halindeki resimler ise murakka denen albümlerde toplanırdı. Resim yapmanın Osmanlı’da nasıl karşılandığını merak ediyorsanız Osmanlı’da resim yasak mıydı? yazımıza da göz atabilirsiniz.

Osmanlı minyatür sanatı ne zaman doğdu ve nasıl gelişti?

İlk örnekler: Amasya, Edirne ve Fatih’in sarayı

Bilinen en erken örneklerden biri, şair Ahmedi’nin İskendername’sinin 1416’da Amasya’da hazırlanan resimli nüshası. Başkent Edirne’ye taşındıktan sonra resimli kitaplar çoğaldı. Bunlardan biri, 1455–1456’da Edirne’de hazırlandığı kaydedilen Dilsuzname adlı küçük bir aşk hikayesi kitabı; tarihi ve yeri belli olan nadir erken örneklerden. Fatih Sultan Mehmed döneminde Akkoyunlu ve Timurlu topraklarından hattatlar, yani güzel yazı ustaları, ve nakkaşlar geldi. Onlarla birlikte Yeni Saray’da, yani bugünkü Topkapı Sarayı’nda, bir saray atölyesinin temeli atıldı.

Fatih, Avrupa’daki portre geleneğini de merak ediyordu. 1479’da Venedik’ten gelen ressam Gentile Bellini İstanbul’da yaklaşık bir buçuk yıl kaldı ve sultanın yağlı boya portresini yaptı; bu portre bugün Londra’daki National Gallery koleksiyonunda. Osmanlı tarihçisi Mustafa Ali’ye göre Avrupalı ustalardan ders alan Sinan Bey ve öğrencisi Bursalı Şiblizade Ahmed de Fatih’in portrelerini yaptı. Topkapı’daki bir albümde duran ünlü “gül koklayan Fatih” portresinin Şiblizade Ahmed’in elinden çıkmış olabileceği öne sürülür. Padişah portresi geleneği böyle başladı ve 19. yüzyıla kadar sürdü.

Saray nakkaşhanesi ve ehl-i hıref

Osmanlı minyatürünün asıl evi saray nakkaşhanesiydi. Saray, ehl-i hıref denen ve maaşını saraydan alan büyük bir sanatçı topluluğu kurdu; bir tür devlet kadrosu düşünün. Kitap sanatçıları, yani musavvirler (ressamlar), müzehhipler (tezhip, yani altınlı süsleme ustaları) ve mücellitler (ciltçiler) bu teşkilatın bölümlerinde çalışır, üç ayda bir gündelik hesabıyla ücret alırdı. Ücretler ve terfiler defterlere yazıldığı için Osmanlı nakkaşları hakkında, İslam dünyasının pek az yerinde görülen ölçüde ayrıntılı belge var.

Minyatür: kavuklu üç sanatçı alçak masalarında yazı ve resim üzerinde çalışıyor; saray nakkaşhanesi
Nakkaşhanede çalışan saray sanatçıları, Şehname-i Mehmed III’ten, 1595-1603 dolayı. Topkapı Sarayı Müzesi, İstanbul. Görsel: Wikimedia Commons.

Nakkaşlar sarayın birinci avlusunda ve Bab-ı Hümayun’un dışında, At Meydanı’na bakan Arslanhane binasında çalışırdı; bu bina bugün ayakta değil. 1514’te Tebriz alındıktan sonra İstanbul’a getirilen sanatçılar atölyeye yeni bir soluk getirdi. Bunlardan biri olan Şahkulu, Kanuni döneminde nakkaşların Rum bölüğünün başına geçti. Uzun, tırtıllı ve kıvrılan yapraklarıyla tanınan “saz yolu” üslubunu o yarattı; bu üslup sonraki yüzyıllar boyunca Türk süslemesinin simgesi oldu.

Kanuni ve III. Murad: Osmanlı minyatürünün altın çağı

1520’lerden sonra kendine has bir Osmanlı saray üslubu ortaya çıktı. Kanuni Sultan Süleyman, şair Arifi’yi “şehnameci” olarak görevlendirdi. Şehnameci, hanedanın tarihini şiirle ve resimli olarak yazan saray tarihçisiydi. 1569’da bu göreve Seyyid Lokman getirildi. Onun metinleri ile Nakkaş Osman’ın resimleri buluşunca, III. Murad döneminde (1574–1595) Osmanlı minyatürünün en verimli yılları yaşandı.

17. ve 18. yüzyıl: albümler ve Lale Devri

17. yüzyılda Nakkaş Hasan ve Ahmed Nakşi gibi ustalar çalışmaya devam etti. Ama yüzyılın sonuna doğru resimli kitaplar hazineye pahalı gelmeye başladı ve saray desteği azaldı. Nakkaşlar da Batılı gezginlere ve elçilere satılan, kıyafet ve tip resimlerinden oluşan albümler hazırlamaya yöneldi; bugünün hatıra kartpostalları gibi. 18. yüzyılın başında, Lale Devri denen yıllarda, Levni minyatüre yeniden can verdi.

Osmanlı minyatürünün özellikleri

  • Perspektif yerine düzlem: Minyatürde ışık-gölgeyle derinlik yanılsaması yaratılmaz. Osmanlı nakkaşları gölgelendirme kullanmadığı için renkler berrak kalır ve sahnedeki her öğe ilk bakışta seçilir. Uzaktaki nesne küçülmez; sahne çoğu zaman yukarıdan bakılmış bir harita gibi dizilir.
  • Belgesel bakış: 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı minyatürü, Safevi resminin masalsı bahçelerinden ve süslü köşklerinden uzaklaştı. Savaşlar, elçi kabulleri, av sahneleri, düğünler ve törenler gerçekçi ve ağırbaşlı bir dille resmedildi. Bu yüzden minyatürler bugün mimarlık ve şehir tarihi için de değerli belgeler.
  • Sulu boya ve altın: Resimler sulu boyayla yapılır, çoğu zaman altın ve gümüş yaldızla zenginleştirilirdi. Açık ve canlı renkler ile altın gökyüzü ya da altın süslemeler sayfaya değerli bir nesne havası verir.
  • Aharlı kağıt: Minyatür ustaları ve hattatlar, yüzeyine yumurta akı ya da nişastadan yapılan ahar sürülmüş, ardından mühreyle parlatılmış kağıdı tercih ederdi. Ahar kağıdı nemden korur ve boyanın kağıda emilmesini önler.
  • Ekip işi: Bir el yazmasında metni şehnameci yazar, hattat temize çeker, nakkaş ve yardımcıları resimleri yapar, müzehhip süsler, mücellit ciltlerdi. Büyük kitaplarda birden fazla nakkaşın elini ayırt etmek mümkündür.
  • Çift sayfa kompozisyonlar: Kalabalık tören ve şenlik sahneleri sık sık karşılıklı iki sayfaya yayılır; kitap açıldığında tek bir büyük resim oluşur.

Osmanlı minyatür sanatının önemli nakkaşları

Matrakçı Nasuh (ö. 1564)

Bosnalı Matrakçı Nasuh tam bir çok yönlü insandı: tarihçi, matematikçi ve usta bir silahşor. “Matrakçı” lakabını, icat ettiği matrak oyunundan alır. Kanuni’nin 1534–1536’daki Irakeyn (İran-Irak) seferine katıldı ve ordunun İstanbul’dan Tebriz’e, oradan Bağdat’a uzanan yolda konakladığı yerleri gün gün resimledi. Bu resimlerde hiç insan yok. Matrakçı şehirleri, kaleleri, camileri, nehirleri ve bitkileri yukarıdan bakılmış bir harita gibi gösterir; bir kuşun gözünden bakar gibi olursunuz. Sanat tarihçileri onun bu “topografik”, yani yeryüzünü olduğu gibi gösteren resimlerle İslam manzara resminde çığır açtığını vurgular. En ünlü sayfalarından biri, Haliç tarafından bakılarak çizilmiş ve 1530’ların İstanbul’unu neredeyse bina bina gösteren İstanbul resmi.

Matrakçı Nasuh'un Beyan-ı Menazil'deki Halep şehri resmi: kale, surlar ve yapılar yukarıdan bakılmış bir harita gibi
Matrakçı Nasuh, Beyan-ı Menazil’den Halep, yaklaşık 1537. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, İstanbul.

Nakkaş Osman (16. yüzyılın ikinci yarısı)

Klasik Osmanlı minyatür üslubunu belirleyen usta olarak bilinir. Ne zaman doğup öldüğünü bilmiyoruz; ama 1569’dan 1590’ların ortasına kadar saray nakkaşhanesinin en büyük işlerini o yönetti. 1569’da tamamlanan ve Zigetvar seferini anlatan Nüzhetü’l-ahbar der Sefer-i Sigetvar’ın resimleri ona atfedilir. Seyyid Lokman ile birlikte 1579’da hazırladığı Şemailname’de ilk on iki Osmanlı padişahının portresini çizdi. Profilden, diz çökmüş ya da bağdaş kurmuş bu padişahlar, sonraki kuşakların örnek aldığı bir kalıp oldu. Ayasofya, Süleymaniye ve Topkapı Sarayı’nın avlularını gösteren resimleri de, İstanbul’un mimarlık tarihi için Matrakçı’dan sonraki en önemli görsel belgeler sayılır.

Levni (ö. 1732)

Asıl adı Abdülcelil Çelebi olan Levni Edirne’de doğdu, İstanbul’da nakkaşhanede tezhip ustası olarak yetişti. “Levni” lakabı “renk” anlamındaki levn kelimesinden gelir. II. Mustafa döneminde nakkaşbaşı, yani atölyenin başı oldu, III. Ahmed döneminde de bu görevi sürdürdü. Sert ve parlak renkler yerine mor, sarı, turuncu gibi yumuşak tonlar seçti, altın yaldızı azalttı. Yüz ifadelerine ve insanların doğal hareketlerine dikkat etti. Kalabalık sahnelerinde, klasik minyatürden farklı olarak, bir derinlik arayışı görülür. Tek figürlü albüm resimleri özellikle ünlüdür: bir albümdeki 46 resmin 43’ü onundur ve çoğunda şık giyimli kadınlar, müzisyenler ve köçekler, yani dans eden genç erkekler var.

Levni'nin tek figürlü albüm resmi: yastığa yaslanmış uyuyan genç kadın
Levni, Uyuyan Genç Kadın, Lale Devri (yaklaşık 1718–1730). Topkapı Sarayı Müzesi, İstanbul.

Bu üç ustanın yanında başka önemli adlar da var: 16. yüzyıl sonunda Nakkaş Osman ile birlikte çalışıp sonra kendi projelerini yöneten Nakkaş Hasan Paşa, 17. yüzyılın başında Ahmed Nakşi ve Levni’den sonra Abdullah Buhari. Daha sonraki dönemin Türk ressamlarını Türk ressamlar ve eserleri yazımızda bulabilirsiniz.

Osmanlı minyatürünün en önemli eserleri

1. Beyan-ı Menazil (1537)

Matrakçı Nasuh’un, Kanuni’nin Irakeyn seferini konak konak anlatan eseri. Yüzü aşkın resmi var ve bir kısmı karşılıklı iki sayfaya yayılıyor. Sayfaları çevirdikçe İstanbul’dan Tebriz’e, oradan Bağdat’a giden yolu şehir şehir izlersiniz. Bugün İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde (T. 5964).

2. Süleymanname (1558)

Arifi’nin Farsça şiirle yazdığı Osmanlı tarihinin beşinci ve son cildi; Kanuni’nin 1520–1558 arasındaki saltanatını anlatır. 1558 yazında tamamlanan kitapta beş nakkaşın yaptığı 69 minyatür var. Kanuni’nin tahta çıkışını ve Topkapı Sarayı’nın avlularını gösteren açılış resimlerinin, adı belgelerde geçmese de, genç Nakkaş Osman’ın elinden çıkmış olabileceği düşünülür. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Hazine 1517.

Süleymanname'den minyatür: tahttaki Kanuni Sultan Süleyman, Şah Tahmasb'ın elçisini kabul ediyor
Arifi, Süleymanname’den Kanuni’nin Safevi elçisini kabulü, 1558. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, İstanbul.

3. Şehname-i Selim Han (1581)

Seyyid Lokman’ın II. Selim dönemini anlatan şehnamesi; resimleri Nakkaş Osman ve ekibinin. Lokman ile Osman ikilisinin birlikte hazırladığı büyük padişah şehnamelerinin ilklerinden. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, III. Ahmed 3595.

4. Surname-i Hümayun (1582 şenliği)

III. Murad’ın oğlu Şehzade Mehmed’in (sonraki III. Mehmed) Mayıs 1582’de At Meydanı’nda yapılan sünnet şenliğinin kitabı. Şenlik elli günden uzun sürdü; padişah ve şehzade gösterileri İbrahim Paşa Sarayı’ndan izledi. İstanbul’un bütün esnafı, tezgahlarını taşıyan arabalarla padişahın önünden geçerek zanaatini gösterdi. Otuz metreyi aşan balmumu nahıllar, yani ağaç biçimli dev süsler meydana taşındı, geceleri havai fişekler atıldı. Nakkaş Osman ve yardımcıları bu sahneleri 1587’ye kadar, karşılıklı sayfalara yayılan yüzlerce resimle kaydetti. Metnin yazarının büyük olasılıkla İntizami olduğu kabul edilir. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Hazine 1344.

5. Zübdetü’t-tevarih (1583)

Zübdetü't-tevarih'ten gök haritası
Zübdetü’t-tevarih’ten gök haritası, burçlar ve ay menzilleri, 1583. Türk ve İslam Eserleri Müzesi, İstanbul.

Peygamberler tarihini de içeren bir İslam tarihi; 1583’te III. Murad’a sunuldu. 64,7 × 41,5 cm boyutlarıyla kucağa sığmayacak kadar büyük, görkemli bir kitap. Nakkaş Osman ve öğrencilerinin de aralarında bulunduğu on üç nakkaşın yaptığı kırk tam sayfa resim içerir. Bugün İstanbul’daki Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nde (envanter no. 1973).

6. Hünername (1584 ve 1588)

Seyyid Lokman’ın Türkçe yazdığı, padişahların “hünerlerini” anlatan iki ciltlik büyük eser. 1584’te tamamlanan birinci cilt Osman Gazi’den Yavuz Sultan Selim’e kadar olan dönemi 45 minyatürle anlatır. 1588’de tamamlanan ikinci cilt ise Kanuni dönemini 65 minyatürle. Resimler Nakkaş Osman ve ekibinin. Topkapı Sarayı’nın avlularını gösteren sayfalarına bakınca 16. yüzyıl sarayında dolaşır gibi olursunuz; saray mimarisi için bundan iyi kaynak azdır. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Hazine 1523 ve 1524.

Hünername'den çift sayfa minyatür: Topkapı Sarayı'nın üçüncü avlusu ve yapıları
Nakkaş Osman ve atölyesi, Hünername’den Topkapı Sarayı’nın üçüncü avlusu, 1584. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, İstanbul.

7. Şehinşahname (16. yüzyılın son çeyreği)

III. Murad’ın saltanatını anlatan, Lokman’ın Farsça şiirle yazdığı eser; Nakkaş Osman ve ekibi resimledi. İçinde ilginç bir sayfa var: 1579’da gökyüzünde görülen kuyruklu yıldızla birlikte, Galata tarafından çizilmiş bir İstanbul görünümü. İlk cildi İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde (F. 1404), bir diğer cildi Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde (Bağdat Köşkü 200).

8. Surname-i Vehbi (1720 şenliği)

Şair Vehbi’nin, III. Ahmed’in dört oğlunun 1720’deki sünnet şenliğini anlattığı eser. On beş gün ve gece süren şenlik Okmeydanı’nda ve Haliç’te yapıldı. Levni bu kitabı 137 resimle süsledi ve 1727’de padişaha sundu. Önceki surnamelerde hep aynı At Meydanı dekoru kullanılırdı. Levni ise şenliği sarayda, deniz kıyısında ve şehrin farklı yerlerinde gösterir: esnaf alayları, hokkabazlar, cambazlar, Haliç’te ip üzerinde yürüyen bir araba, ateş saçan yedi başlı bir ejderha… Sayfaları çevirdikçe şenliğin gürültüsünü duyar gibi olursunuz. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, III. Ahmed 3593.

Levni'nin Surname-i Vehbi'sinden çift sayfa minyatür: padişahın önünde çalan müzisyenler
Levni, Surname-i Vehbi’den padişahın önünde müzisyenler, 1720 şenliği (kitap 1727’de sunuldu). Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, İstanbul.

Bu eserlerin çoğu, Topkapı Sarayı’nın ilk yapılarından Ağalar Camii’ne yerleşmiş Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde korunuyor. İslam dünyasının en zengin minyatür koleksiyonu burada: minyatür içeren yaklaşık 600 kitap ve albüm. Ama el yazmaları ışıktan ve nemden zarar gördüğü için çoğu zaman vitrine çıkmaz. Sarayı gezerken neler görebileceğinizi Topkapı Sarayı’nda görülmesi gereken yerler yazımızda anlattık.

Minyatürden sonra ne oldu?

Değişim bir gecede olmadı. 17. yüzyılın sonlarında adı bilinmeyen nakkaşlar doğa sahnelerinde perspektif ve gölgelendirme denemeye başladı. Levni ve çağdaşı Nakkaş İbrahim, renk tonlarında ve perspektifte Batılı bir yaklaşımı geleneksel kitap resmine taşıdı. Abdullah Buhari’nin binalarda denediği perspektif ise ileride konak duvarlarını süsleyecek manzara resimlerinin ilk işaretiydi.

18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın başında kıyafet albümlerinde ve sefaretnamelerde, yani elçilerin gittikleri ülkeyi anlattığı raporlarda, üç boyutlu ve sulu boya ağırlıklı bir anlatıma geçildi. Bazı tek figürlü resimler kağıt üzerine tempera ya da yağlı boyayla yapıldı. TDV İslam Ansiklopedisi’ne göre bu gelişme geleneksel Osmanlı minyatürünün sonunu getirdi. Sarayda padişah portrelerini tuval üzerine yapan Refail ve Kostantin Kapıdağlı, kağıt üzerine de çalışan son sanatçılar arasında sayılır. 19. yüzyılda artık düzenli bir saray nakkaşhanesi kalmamıştı; resimli tarih kitapları yalnızca padişah portrelerinden ibaretti.

Minyatürün yerini tuval ve yağlı boya aldı. Harbiye’de yetişip 1860’ların başında Paris’e gönderilen Şeker Ahmed Paşa, 1873’te İstanbul’da ilk resim sergisini açtı. 1882’de Osman Hamdi Bey’in öncülüğünde Sanayi-i Nefise Mektebi, yani güzel sanatlar okulu kuruldu ve Türk resmi Batılı akademik eğitimle yeni bir yola girdi. Bu geçişi dünya sanatının genel akışı içinde görmek için sanat tarihi dönemleri rehberimize bakabilirsiniz.

Osmanlı minyatür sanatı hakkında sık sorulan sorular

Minyatür ile tezhip arasındaki fark nedir?

Minyatür (tasvir) insan, hayvan, şehir ya da bir olay gösteren resimdir. Tezhip ise kitap sayfalarını altın ve boyayla süsleyen bezeme sanatıdır; içinde figür olmaz. Osmanlı sarayında ikisi de aynı nakkaşhanede yapılırdı. Hatta bazı sanatçılar, örneğin Levni, tezhiple başlayıp ressam oldu.

En ünlü Osmanlı minyatür sanatçısı kimdir?

Üç isim öne çıkar: şehir resimleriyle Matrakçı Nasuh, klasik üslubu belirleyen Nakkaş Osman ve Lale Devri’nin ressamı Levni. 16. yüzyıl sonunun büyük resimli tarih kitaplarının neredeyse hepsinin başında Nakkaş Osman vardır.

Osmanlı minyatürlerinde neden perspektif yok?

Çünkü minyatürün derdi gözün gördüğünü taklit etmek değil, bir olayı ya da yeri en açık biçimde anlatmaktı. Nakkaşlar bu yüzden ışık-gölge kullanmadı, sahneyi yukarıdan bakılmış bir harita gibi düzenledi ve önemli kişileri belirgin gösterdi. 18. yüzyılda Levni ve çağdaşları perspektifi denemeye başladı.

Çift sayfa minyatür: atlı mehter takımı davul, kös ve zurna çalarak alay halinde ilerliyor
Levni, Surname-i Vehbi’den mehter takımı, 1720’ler. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, İstanbul. Görsel: Wikimedia Commons.
Surname nedir?

Sur, düğün ve şenlik demek. Surname de saraydaki sünnet ve evlilik şenliklerini anlatan kitaplara verilen ad. En ünlü resimli surnameler, 1582 şenliğini anlatan ve Nakkaş Osman’ın resimlediği Surname-i Hümayun ile 1720 şenliğini anlatan ve Levni’nin resimlediği Surname-i Vehbi.

Osmanlı minyatürleri nerede görülür?

En büyük koleksiyon İstanbul’daki Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde ve Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nde de önemli el yazmaları var. El yazmaları korunmak zorunda olduğu için sürekli sergilenmez; onları görmek için sergileri takip edebilir ya da tıpkıbasımlara, yani aslına bire bir benzeyen baskılara bakabilirsiniz.

Kısaca Osmanlı minyatür sanatı

Osmanlıcadaki adıTasvir; sanatçısı nakkaş ya da musavvir
Doğuşu15. yüzyıl: Amasya (1416), Edirne, Fatih’in İstanbul sarayı
AtölyeSaray nakkaşhanesi; sanatçılar ehl-i hıref teşkilatında maaşlı
Altın çağıKanuni ve III. Murad dönemleri (16. yüzyıl)
Önemli nakkaşlarMatrakçı Nasuh, Nakkaş Osman, Nakkaş Hasan, Levni, Abdullah Buhari
TeknikAharlı kağıt üzerine sulu boya ve altın; gölgesiz, düzlemsel anlatım
Başlıca eserlerBeyan-ı Menazil, Süleymanname, Hünername, Surname-i Hümayun, Şehinşahname, Surname-i Vehbi
Bugün nerede?Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi; İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi; Türk ve İslam Eserleri Müzesi
Sonu18. yüzyıl sonu ile 19. yüzyıl başında yerini Batı tarzı resme bıraktı

Kapak görseli: Nakkaş Osman ve atölyesi, Surname-i Hümayun’dan kumaşçılar esnafının geçişi, 1582 şenliği (yazma yaklaşık 1582–1587). Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, İstanbul.

Bu Ay Nereye?

İlknur Acar'dan aylık kültür ve gezi rehberi: o ay görülecek sergiler, gezi rotaları, tiyatro ve etkinlikler. Ayda bir e-posta; istediğin an tek tıkla ayrılabilirsin.

Benzer Gönderiler