David Hockney: Havuzların, Işığın ve Renklerin Ressamı

“Atölyede değilken yaşımı hissediyorum. Ama atölyedeyken kendimi 30 yaşında hissediyorum.” — David Hockney, 2023’te AARP’ye verdiği söyleşiden

David Hockney’nin resimlerine bakınca ilk hissedilen şey ışıktır. Masmavi bir havuzun yüzeyinde kıvrılan beyaz çizgiler, pembe bir evin önünde patlayan bir su sıçraması, Londra’da bir oturma odasına pencereden süzülen gün ışığı. Ama bu neşeli yüzeyin altında, resmin nasıl yapıldığını, gözün nasıl gördüğünü ve fotoğrafın resme ne kattığını yetmiş yıl boyunca durmadan sorgulayan bir sanatçı vardır.

Hockney, eşcinselliğin İngiltere’de hala suç sayıldığı yıllarda aşkı açıkça resmetti, otuzlu yaşlarında dünyanın en tanınan ressamlarından biri oldu ve seksenli yaşlarında iPad ile çizdiği manzaralarla müzeleri doldurdu. Bu yazıda David Hockney’nin hayatını, sanat anlayışını, en önemli 10 eserini ve eserlerini nerede görebileceğinizi anlatıyorum.

David Hockney kimdir?

Bradford’da bir çocukluk

David Hockney 9 Temmuz 1937’de İngiltere’nin kuzeyindeki yün sanayi kenti Bradford’da, Kenneth ve Laura Hockney’nin beş çocuğundan dördüncüsü olarak doğdu. 1953–1957 arasında Bradford Sanat Okulu’nda, canlı modelden çizime dayanan geleneksel bir eğitim aldı; 1957’de Leeds’teki bir sergide babasının portresini gösterip sattı. Askerlik yerine vicdani retçi olarak iki yıl hastanede hasta bakıcılık yaptı.

Royal College of Art ve ilk ün

1959’da Londra’daki Royal College of Art’a girdi. Okulda R.B. Kitaj, Derek Boshier, Allen Jones ve Patrick Caulfield gibi isimlerle tanıştı; okula konuk olarak gelen sanatçılar arasında Francis Bacon ve Richard Hamilton da vardı. 1960’ta Tate’teki büyük Picasso sergisini gördü, Walt Whitman’ın şiirlerini okuyarak “aşk resimleri” yaptı. Henüz öğrenciyken galerici John Kasmin onu sanatçıları arasına aldı. 1961’deki ilk New York gezisinde MoMA’nın baskı küratörü iki baskısını satın aldı. 1962’de okuldan altın madalyayla mezun oldu; Kasmin’in galerisinde 1963’te açılan ilk kişisel sergisinin tüm eserleri satıldı.

1964: Los Angeles ve havuzlar

Hockney Ocak 1964’te Los Angeles’a ilk kez gitti ve kenti hemen benimsedi. Aynı yıl akrilik boyaya geçti, Polaroid fotoğraflar çekmeye başladı ve ilk havuz resimlerini yaptı. 1966’da UCLA’da ders verirken genç ressam Peter Schlesinger ile tanıştı; Schlesinger sevgilisi ve en sevdiği modeli oldu. 1960’ların sonunda yaptığı büyük çift portreler ve su yansımaları üzerine denemeler, onu Pop Art kuşağının en tanınan İngiliz isimlerinden biri yaptı. 1970’te Londra’daki Whitechapel Galerisi ilk retrospektifini açtı.

Ayrılık, opera ve fotoğraf kolajları

1971’de Schlesinger ile ilişkisi bitti. Yönetmen Jack Hazan’ın bu dönemi anlatan belgesel tadındaki filmi A Bigger Splash 1974’te gösterime girdi. 1975’te Glyndebourne için Stravinsky’nin Rake’s Progress operasının dekor ve kostümlerini tasarladı; ardından Sihirli Flüt, New York Metropolitan Operası’ndaki üçlü gösteri ve 1987’de Los Angeles’ta sahnelenen Tristan ve Isolde geldi. 1978’de Los Angeles’ı kalıcı yurdu yaptı. 1982’de Paris’teki Pompidou Merkezi’nin bir fotoğraf sergisi önerisiyle Polaroid fotoğraflardan “joiner” adını verdiği kolajlar üretmeye başladı. Amacı, Kübizm’den aldığı dersle, tek bakış noktalı perspektif yerine “pek çok odak noktası ve pek çok an” gösterebilmekti.

Yorkshire’a dönüş ve dev manzaralar

1990’ların sonunda Hockney ölmek üzere olan dostu Jonathan Silver’ı ziyaret etmek için Yorkshire Wolds tepelerinde arabayla gidip gelirken çocukluğunun manzaralarını yeniden keşfetti. 1998’de Büyük Kanyon’u altmış küçük tuvalden oluşan dev bir resimle boyadı. 2001’de eski ustaların ayna ve mercek gibi optik aletler kullandığını savunan Secret Knowledge (Gizli Bilgi) kitabını yayımladı. 2000’lerde Doğu Yorkshire’daki Bridlington’da uzun süreler geçirdi ve açık havada, birden çok tuvali yan yana ekleyerek çalıştı. 50 tuvalden oluşan Warter Yakınlarında Daha Büyük Ağaçlar 2007’de Royal Academy’nin bir duvarını tek başına kapladı; Hockney eseri 2008’de Tate’e bağışladı.

iPad, Normandiya ve son yıllar

2010’ların başında Hockney iPad’i en sevdiği çizim aleti yaptı. 2017’de 80. yaş gününü kutlayan büyük retrospektifi Tate Britain’da açıldı; sergi Paris’teki Pompidou Merkezi’ne ve New York’taki Metropolitan Müzesi’ne gitti. 2018’de Westminster Abbey için Kraliçe II. Elizabeth’in uzun saltanatını kutlayan bir vitray pencere tasarladı. 2019’da Fransa’nın Normandiya bölgesine taşındı; pandemi yıllarında oradaki bahçesini ve mevsimleri iPad’de resmetti. Nisan 2025’te Paris’teki Fondation Louis Vuitton’da büyük bir sergisi açıldı. Son yıllarını Londra’da geçiren Hockney, Serpentine North’ta 12 Mart 2026’da açılan A Year in Normandie sergisinden kısa süre sonra, 11 Haziran 2026’da Londra’daki evinde 88 yaşında öldü.

David Hockney’nin sanat anlayışı

Su, ışık ve havuzlar

Hockney’nin en tanınan konusu sudur. Hareket eden, saydam ve sürekli değişen bir şeyi düz bir tuvale nasıl sığdırabileceğini yıllarca araştırdı. Havuz yüzeyindeki ışığı kıvrımlı beyaz ve pembe çizgilerle, sıçramayı ince fırça darbeleriyle, yansımaları düz renk alanlarıyla gösterdi. 1964’te geçtiği akrilik boya, Kaliforniya ışığının sert ve parlak renklerini yakalamasına yardım etti.

Dostlar, çiftler ve aşk

Hockney insanı “gördüğümüz en ilginç ve bu yüzden çizmesi en zor şey” olarak tanımladı. Dostlarını, sevgililerini, ailesini ve koleksiyoncuları, çoğu zaman bir çift olarak ve kendi evlerinde resmetti. Eşcinsel aşkı, bunun İngiltere’de suç olduğu yıllarda resme taşıması onu bu alanda bir öncü yaptı. Liverpool Müzeleri’nin aktardığı sözüyle bu resimler kısmen “o güne kadar propagandası yapılmamış bir konunun, eşcinselliğin propagandasıydı”.

Fotoğraf, perspektif ve yeni aletler

Hockney fotoğrafı hem yardımcı hem de rakip olarak gördü. Resimlerini çoğu zaman kendi çektiği fotoğraflardan kurdu; sonra tek bir objektifin dünyayı tek bir noktadan dondurmasına itiraz ederek yüzlerce fotoğraftan kolajlar yaptı. Fotokopi makinesiyle baskı yaptı, faksla resim gönderdi, 1990’da bilgisayarda ilk çizimini yaptı ve sonunda iPhone ile iPad’e geçti.

Ustalarla sürekli bir konuşma

Pop Art ile birlikte anılsa da Hockney kendini hiçbir akıma bağlamadı. Picasso’yu, Matisse’i, Van Gogh’u, Çin rulo resimlerini ve Vermeer’i örnek aldı. 1999’da Ingres’in portrelerini incelerken camera lucida adlı optik alete ilgi duydu ve bu merak Gizli Bilgi kitabına dönüştü. 1979’da Tate’i soyut sanatı kayırmakla eleştirdi; figürü ve gözün gerçek deneyimini resmin merkezinde tutmayı savundu.

David Hockney’nin en önemli 10 eseri

1. Birbirine Sarılan Biz İki Oğlan – We Two Boys Together Clinging (1961)

Nerede: Arts Council Collection, Southbank Centre, Londra

Yağlıboya, 121,9 x 152,4 cm. Hockney’nin Royal College of Art’taki ikinci yılının sonunda, eşcinselliğin İngiltere’de hala suç olduğu bir dönemde yaptığı resim. Duvar yazılarıyla dolu bir tuvalet duvarının önünde iki figür birbirine sarılıp öpüşüyor. Başlık, Amerikalı şair Walt Whitman’ın aynı adlı şiirinden geliyor; şiirin iki dizesi resmin sağ tarafına karalanmış.

Bu eserde neye bakmalı? Yazılara ve rakamlara. Arts Council Collection’a göre resim, “İki Oğlan Bütün Gece Uçuruma Tutundu” başlıklı bir gazete haberine de gönderme yapar ve Hockney bunu idolü şarkıcı Cliff Richard’a bir ima olarak okumuştu. Çocuksu, kaba çizgiler Fransız ressam Jean Dubuffet’den esinlenir ve sanatçının kimliğini de bir tür sahte anonimlikle gizler.

2. Nick’in Havuzundan Çıkan Peter – Peter Getting Out of Nick’s Pool (1966)

Nerede: Walker Art Gallery, Liverpool

Tuval üzerine akrilik. Hollywood’da, Sunset Bulvarı’nın hemen kuzeyindeki bir apartmanın ortak havuzu. Burası Hockney’nin dostu, galerici Nick Wilder’ın eviydi ve ressam 1966 yazından 1967 başına kadar orada yaşadı. Havuzdan çıkan çıplak genç, Hockney’nin sevgilisi Peter Schlesinger. Hockney figürü, Peter’ın bir arabanın kaputuna yaslandığı bir Polaroid fotoğraftan kopyaladı.

Bu eserde neye bakmalı? Resmin çevresindeki boş, astarsız tuval şeridine. Kare biçim Polaroid fotoğrafı hatırlatır; Hockney’nin sözüyle kenar boşluğu “resmin daha çok bir resim gibi görünmesi” içindi. Eser 1967’de Liverpool’daki Walker Art Gallery’de düzenlenen John Moores Sergisi’nde birincilik ödülünü kazandı.

3. Daha Büyük Bir Sıçrama – A Bigger Splash (1967)

Nerede: Tate Britain, Londra

Tuval üzerine akrilik, 242,5 x 243,9 cm. Mavi bir gökyüzü, iki uzun palmiye, cam cepheli alçak, pembe bir ev, boş bir yönetmen sandalyesi ve bir atlama tahtası. Tahtanın ucunda, birinin az önce suya atladığını gösteren beyaz bir su sıçraması patlıyor; ama atlayan kişi hiç görünmüyor. Hockney resmi 1967 baharında, Berkeley’deki Kaliforniya Üniversitesi’nde ders verdiği dönemde, suyu resmetmenin yeni yollarını ararken yaptı.

Bu eserde neye bakmalı? Sıçrama ile geri kalan her şey arasındaki farka. Ev, gökyüzü ve havuz rulo ile sürülmüş gibi pürüzsüz, düz renk alanlarıdır; yalnızca sıçrama küçük fırçalarla, tek tek çizgilerle işlenmiştir. Saniyelik bir an, tamamen durgun bir dünyanın ortasında donup kalır. Resmin çevresinde de Nick’in havuzundaki gibi boş bir tuval şeridi bırakılmıştır. Eser bugün Tate Britain’da sergileniyor; Tate Modern’deki diğer ünlü eserleri merak ediyorsanız Tate Modern rehberime bakabilirsiniz.

4. Amerikalı Koleksiyonerler (Fred ve Marcia Weisman) – American Collectors (Fred and Marcia Weisman) (1968)

Nerede: Art Institute of Chicago, Chicago

Tuval üzerine akrilik, 213,4 x 304,8 cm. Çağdaş sanat koleksiyoncuları Fred ve Marcia Weisman, Los Angeles’taki evlerinin heykel bahçesinde. Art Institute of Chicago’ya göre bu resim, Hockney’nin 1960’larda dostlarını ve tanıdıklarını resmettiği çift portrelerin en ikonik örneklerinden biri. Hockney 1968’de Santa Monica’da yaşarken bu portre üzerinde, Christopher Isherwood ile Don Bachardy’nin çift portresiyle aynı dönemde çalıştı.

Bu eserde neye bakmalı? Çiftin duruşlarına. Müzeye göre ikisi de çevrelerindeki heykeller kadar kaskatı ve hareketsizdir; birbirlerinden uzakta dururlar. Adamın dik duruşu sağdaki totem direğinde, kadının duruşu ise arkasındaki Henry Moore heykelinde yankılanır. Parlak ışık sahneyi düzleştirir; çift ne birbirinin ne de sanat eserlerinin farkındaymış gibi görünür.

5. Bay ve Bayan Clark ve Percy – Mr and Mrs Clark and Percy (1970–71)

Nerede: Tate, Londra

Tuval üzerine akrilik, yaklaşık 213 x 305 cm. Hockney’nin yakın dostları, moda tasarımcısı Ossie Clark ve tekstil tasarımcısı Celia Birtwell, Londra’daki evlerinin oturma odasında. Ortada açık balkon kapısı, sağda bir sandalyede oturan Ossie ve kucağındaki beyaz kedi, solda ayakta duran Celia. Hockney 1969’da çiftin nikahında sağdıçlık yaptı, hemen ardından hazırlık çizimlerine başladı ve resmi yaklaşık bir yılda bitirdi. Kendi sözüyle bu, natüralizme en çok yaklaştığı resimdi.

Bu eserde neye bakmalı? Işığa ve boşluğa. Pencereden gelen ışık figürleri neredeyse karşı ışıkta bırakır; çiftin arasındaki açık kapı ikisini birbirinden ayırır. Resim 1971’de Londra’daki National Portrait Gallery’de gösterildi. 2005’te BBC radyosu ile National Gallery’nin düzenlediği “İngiltere’nin en büyük tablosu” oylamasında beşinci oldu; ilk ondaki tek yaşayan ressamın eseriydi.

6. Bir Sanatçının Portresi (İki Figürlü Havuz) – Portrait of an Artist (Pool with Two Figures) (1972)

Nerede: Özel koleksiyon

Tuval üzerine akrilik, 213,5 x 305 cm. Yeşil tepelerin önünde bir havuz; kenarda pembe ceketli bir genç adam, suyun altında yüzen birine bakıyor. Kenardaki figür Peter Schlesinger, yüzen ise John St Clair. Christie’s’e göre Hockney resmin ilk versiyonunu aylarca uğraştıktan sonra yok etti; Nisan 1972’de New York’taki André Emmerich Galerisi’nde açılacak sergiye dört hafta kala konuya geri döndü. Saint-Tropez yakınlarındaki Le Nid du Duc villasının havuzunu, Peter’ı ise Londra’daki Kensington Gardens’ta aynı pembe ceketle fotoğrafladı.

Bu eserde neye bakmalı? İki figür arasındaki mesafeye. Resim Schlesinger ile ayrılığın hemen ardından yapıldı; bakan ile bakılan arasında hiçbir temas yoktur. Hockney fotoğrafları atölye duvarına dizip iki hafta boyunca günde 18 saat çalıştı ve resmi nakliyeciler gelmeden bir gece önce bitirdi. Eser 15 Kasım 2018’de Christie’s New York’ta 90,3 milyon dolara satıldı ve o tarihte açık artırmada yaşayan bir sanatçının en pahalı eseri oldu. Rekorlar listesini dünyanın en pahalı tabloları yazımda bulabilirsiniz.

7. Annem ve Babam – My Parents (1977)

Nerede: Tate, Londra

Tuval üzerine yağlıboya, 182,9 x 182,9 cm. Hockney’nin annesi Laura ve babası Kenneth, iki katlanır sandalyede yan yana oturuyor. Anne dimdik oturmuş, doğrudan bize bakıyor; baba öne eğilmiş, elindeki kitaba dalmış. Aralarında, üstünde laleler ve bir ayna duran yeşil bir çekmeceli dolap var; alt raftaki kitaplardan birinin sırtında Fransız ressam Chardin’in adı okunuyor.

Bu eserde neye bakmalı? Anne ile babanın birbirine hiç bakmamasına. Hockney 1975’te ailesi onu ziyaret ettiğinde “Annem, Babam ve Ben” adlı bir resim için çizimler ve fotoğraflar yaptı, ama bu resmi yarıda bıraktı. Sonunda kendini resimden çıkardı; geriye, onlarca yıllık bir evliliğin sessiz yakınlığını ve mesafesini gösteren bu çift portre kaldı. Babası 1979’da öldü.

8. Mulholland Drive: Atölyeye Giden Yol – Mulholland Drive: The Road to the Studio (1980)

Nerede: Los Angeles County Museum of Art (LACMA), Los Angeles

Tuval üzerine akrilik, 218,4 x 617,2 cm. LACMA’ya göre Hockney’nin en büyük tuvali. Ressam bu dev resmi birkaç haftada, hafızasından boyadı. Resim, Hollywood Tepeleri’ndeki evinden Santa Monica Bulvarı’ndaki atölyesine her gün yaptığı yolculuğa dayanan, kişisel bir Los Angeles haritası gibidir.

Bu eserde neye bakmalı? Tepeden kıvrılarak geçen yola. Müzeye göre Mulholland Drive resmin üst kısmında soldan sağa kıvrılır ve izleyicinin gözünü sırt yolundaki hareket ve yükseklik duygusuyla birlikte taşır. Ağaçlar, evler, tenis kortları ve elektrik direkleri ayrıntılı çizilirken uzaktaki Studio City ve Burbank düz renk alanları ve basit ızgaralarla gösterilir.

9. Pearblossom Otoyolu, 11–18 Nisan 1986, #2 – Pearblossom Hwy., 11–18th April 1986, #2 (1986)

Nerede: J. Paul Getty Museum, Los Angeles

Renkli fotoğraf baskılarından kolaj, 181,6 x 271,8 cm. Kaliforniya çölünde, Joshua ağaçlarının arasından ufka uzanan bir yol; “STOP” ve “AHEAD” yazıları, sarı bir uyarı levhası, 138 numaralı yol tabelası ve yol kenarına atılmış kutular. Getty’ye göre kolaj, sıradan bir fotoğraf stüdyosunda banyo edilmiş 800’e yakın baskıdan oluşur ve Hockney’nin sekiz günlük çalışmasının ürünüdür. Hockney’nin 1982’de başlayan fotoğraf kolajı denemelerinin doruğu sayılır.

Bu eserde neye bakmalı? Bakış açılarına. Levhaları sanki tam karşısında durarak, yolu ise yürüyerek ve yukarıdan bakarak görürüz; tek bir fotoğrafın asla veremeyeceği bir mekan duygusu oluşur. Getty eseri 1997’de satın aldı. Koruma gerekçesiyle yaklaşık on yılda bir sergilenir; son olarak 1998, 2008 ve 2017’de gösterildi.

10. Kraliçe’nin Penceresi – The Queen’s Window (2018)

Nerede: Westminster Abbey, kuzey transept, Londra

Vitray pencere, 2018’de açıldı. Westminster Abbey, Kraliçe II. Elizabeth’in uzun saltanatını kutlamak için Hockney’den, daha önce düz camla kaplı olan bu pencere için bir tasarım istedi. Hockney daha önce hiç vitrayla çalışmamıştı; ama teklifin ertesi günü ilk taslağı gönderdi. Pencerede sarı, kırmızı, mavi, pembe, turuncu ve yeşil tonlarda, alıç çiçekleriyle dolu bir Yorkshire kır manzarası görülür.

Bu eserde neye bakmalı? Yanındaki geleneksel pencerelerle karşılaştırmaya. Hockney tasarımı iPad’de yaptı; Westminster Abbey’e göre iPad, bir vitray gibi arkadan aydınlatıldığı için ona doğal bir tasarım aleti gibi geldi. Hockney vitray da yapmış olan Matisse ve Chagall’dan esinlendi; pencereyi York’taki Barley Studio’nun ustaları geleneksel tekniklerle cama aktardı. Pencere Westminster Abbey’in olağan ziyareti sırasında görülebilir.

David Hockney’nin eserlerini nerede görebilirsiniz?

İlk adres Londra’daki Tate Britain. Daha Büyük Bir Sıçrama burada, 1960’ların renkli İngiliz resmine ayrılmış salonda sergileniyor; Tate koleksiyonunda Bay ve Bayan Clark ve Percy, Annem ve Babam, Tea Painting in an Illusionistic Style (1961) ve 50 tuvallik Warter Yakınlarında Daha Büyük Ağaçlar da var. Hangi eserlerin o an sergilendiğini Tate’in resmi sitesinden kontrol edin. Aynı kentte Westminster Abbey’deki Kraliçe’nin Penceresi’ni olağan bir ziyarette görebilirsiniz.

Hockney’nin doğduğu kent Bradford’da, Cartwright Hall’daki David Hockney Galerisi sanatçının uzun kariyerinden eserleri bir araya getiriyor; hemen yanı başındaki Saltaire’de Salts Mill de uzun yıllardır Hockney sergilerine ev sahipliği yapıyor. Liverpool’da Walker Art Gallery (Nick’in Havuzundan Çıkan Peter), ABD’de Chicago’da Art Institute of Chicago (Amerikalı Koleksiyonerler), Los Angeles’ta LACMA (Mulholland Drive) ve Getty Müzesi (Pearblossom Otoyolu) başlıca adresler. Kanberra’daki National Gallery of Australia’nın koleksiyonunda ise 60 tuvallik A Bigger Grand Canyon (1998) bulunuyor.

David Hockney hakkında merak edilenler

Kısaca David Hockney

David Hockney’nin resimlerinde dünya biraz daha parlak, biraz daha renkli ve biraz daha yakındır. Bir havuzun yüzeyinde titreyen ışık, bir oturma odasında sessizce bekleyen bir çift, çölün ortasında bir yol levhası. Hockney yetmiş yıl boyunca aynı soruyu sordu: Gerçekten nasıl görüyoruz? Cevabı her seferinde yeni bir aletle, yeni bir renkle ve bitmeyen bir merakla verdi.

Hockney’nin ilham aldığı ustaları tanımak için Picasso, Matisse ve Van Gogh yazılarıma, okul yıllarında tanıştığı Francis Bacon’a ve Pop Art’ın Amerikalı yüzü Andy Warhol’a bakabilirsiniz. Akımları bir arada görmek için Modern sanat nedir? yazısı ve en ünlü ressamlar listem iyi bir başlangıç olur.