Parmigianino: Maniyerizmin Zarif ve Huzursuz Ustası

Parmigianino'nun Dışbükey Aynada Otoportresi: kavisli yüzeyde büyümüş el ve genç ressamın yüzü

Parmigianino kimdir?

Parmigianino (Francesco Mazzola, 1503–1540), Parma’da doğan İtalyan ressam ve Maniyerizmin, yani Rönesans dengesini bilerek bozan üslubun öncülerinden. Dışbükey bir aynadaki yansımasını boyadığı otoportresi ve Uzun Boyunlu Meryem tablosuyla tanınır; figürleri uzun, ince ve zariftir. Eserlerini en iyi Parma, Viyana ve Floransa’da görebilirsiniz. 37 yaşında, Parma yakınlarındaki Casalmaggiore’de öldü.

Parmigianino, Rönesans’ın kusursuz dengesini bilerek bozan ilk ressamlardan biri. Figürlerini uzattı, boyunları inceltti, mekanı daralttı. Ortaya hem soğuk hem de insanın gözünü alamadığı bir zarafet çıktı. Daha yirmi bir yaşındayken papaya, kavisli bir panele boyadığı otoportresini götürdü ve Roma’yı şaşırttı.

Kısacık ömrüne neler sığdı: Roma’nın yağmalanması, Bologna’da bir imparatorla aynı şehirde olmak ve Parma’da hapis kararıyla biten bir sözleşme kavgası. Bu yazıda önce Parmigianino’nun hayatını, sonra sanat anlayışını ve en önemli 10 eserini, son olarak da eserlerini nerede görebileceğinizi anlatıyorum.

Parmigianino kimdir?

Ressamlar ailesinde büyüyen çocuk

Asıl adı Francesco Mazzola. 11 Ocak 1503’te Parma’da, ressam Filippo Mazzola’nın oğlu olarak doğdu. Vasari’ye göre babası 1505’te vebadan ölünce onu amcaları Michele ve Pier Ilario büyüttü; onlar da ressamdı. Yani boyanın ve fırçanın içinde büyüdü. Lodovico Dolce 1557’de ondan “Francesco Parmigiano”, yani “Parmalı” diye söz eder. Bu ad 16. yüzyılın sonunda küçültme ekiyle Parmigianino’ya, “küçük Parmalı”ya dönüştü.

Yeteneği çok erken belli oldu. Vasari’ye göre ilk eseri İsa’nın Vaftizi sunağıydı ve bunu on altı yaşındayken, 1519’da yaptı; eser bugün Berlin’de. 1521’de Parma’da savaş çıkınca amcaları onu Viadana’ya gönderdi. Vasari ilk baskısında onu Correggio’nun öğrencisi diye yazar, ikinci baskıda bu bilgiyi siler; Dizionario Biografico degli Italiani de öğrencilik ihtimalini kabul etmez. Ama Roma’ya gitmeden önceki resimlerine baktığınızda Correggio’nun etkisini hemen görürsünüz.

Roma ve 1527 yağması

1524 yazında amcası Pier Ilario ile Roma’ya gitti. Vasari’ye göre kendini papa VII. Clemens’e üç resim hediye ederek tanıttı; bunlardan biri o ünlü dışbükey ayna otoportresiydi. Roma’da Raffaello ve Michelangelo’nun eserlerinin önünde saatler geçirdi, onlardan çizimler yaptı. Hem resmi hem tavırları o kadar zarifti ki çevresi onu “Raffaello’nun yeniden doğuşu” diye alkışladı.

1527’de imparatorluk askerleri Roma’yı yağmaladı. Parmigianino o sırada büyük bir sunak resmi üzerinde çalışıyordu. Anlatılana göre atölyesine giren askerler resmi görünce şaşkına döndü ve ona dokunmadı. Yine de korku büyüktü; amcasıyla birlikte Roma’dan ayrılıp Bologna’ya yerleşti.

Bologna yılları

Bologna’da boş durmadı: San Petronio Bazilikası için Aziz Rocco’yu, bir tıp profesörü için Aziz Pavlus’un Dönüşü’nü, bir rahibe manastırı için de büyük bir sunak resmi yaptı. Papa VII. Clemens ve imparator V. Karl 1529–1530’da taç giyme töreni için Bologna’ya geldiğinde, Roma’dan tanıdığı yazar Pietro Aretino ile yeniden karşılaştı. Vasari’ye göre bu sırada imparatorun büyük bir alegorik portresini, yani simgelerle dolu bir portresini de yaptı.

Parma’ya dönüş ve Steccata kavgası

1531’de Parma’ya döndü. 10 Mayıs’ta Santa Maria della Steccata Kilisesi’nin apsisini, yani mihrabın arkasındaki yarım daire bölümü, ve önündeki kemeri freskle süslemek için sözleşme imzaladı: on sekiz ay süre, 400 altın scudo. Ama iş bir türlü bitmedi. Süreler defalarca uzatıldı, iki taraf da birbirinden şikayet etti ve bunlar belgelere geçti. 1539’a gelindiğinde yalnızca kemerin süslemesi bitmişti. Kasım 1539’da hakkında tutuklama kararı çıktı, Aralık’ta da işten tamamen el çektirildi.

Vasari bu çöküşü ressamın simyaya, yani değersiz madenleri altına çevirme uğraşına duyduğu takıntıya bağlar. Ona göre Parmigianino resmi bırakmış, yoksullaşmış ve neredeyse aklını yitirmişti. Dizionario Biografico ise belgelerin bu hikayeyi kısmen çürüttüğünü söyler: gecikmelerde kilise yönetiminin malzeme ve iskele sorunlarının da payı vardı. Yine de çevresine bakınca simyayla ilgilendiği anlaşılıyor.

Parmigianino’nun son günleri: Casalmaggiore

Son aylarını Parma’nın kuzeyindeki Casalmaggiore’de geçirdi. Parma’daki son otoportresine baktığınızda Vasari’nin tarifini hatırlarsınız: “uzun ve dağınık sakallı, saçlı, neredeyse yabani bir adam.” 21 Ağustos 1540’ta hasta yatağında vasiyetini yazdırdı ve 24 Ağustos 1540’ta, 37 yaşında öldü. Neden öldüğü kesin bilinmiyor; Dizionario Biografico cıva zehirlenmesi ihtimalini anar. Vasari’ye göre son isteği, Casalmaggiore yakınlarındaki Servi Kilisesi’ne çıplak ve göğsünde servi ağacından bir haçla gömülmekti.

Parmigianino’nun sanat anlayışı

Parmigianino ve Maniyerizm: uzatılmış zarafet

National Gallery, Parmigianino’yu Maniyerizmin kurucularından ve en önemli temsilcilerinden biri olarak tanıtır. Raffaello ve Michelangelo’dan öğrendiklerini alıp kendi diline çevirdi: uzun boyunlar, ince parmaklar, tuhaf oranlar ve sıkışık mekanlar. Bunlar beceriksizlik değil, bilinçli bir tercihti. Amacı doğayı kopyalamak değil, doğanın ötesinde bir güzellik yaratmaktı.

Gravürle yayılan bir üslup

Parmigianino aynı zamanda çok üretken bir desen ustası ve gravürcüydü. Dizionario Biografico’ya göre asit gravürün (etching), yani metal levhayı asitle kazıyarak baskı yapma tekniğinin anlatım olanaklarını ilk geliştirenlerden biriydi; en az 15 baskının kesin olarak ona ait olduğu kabul ediliyor. National Gallery’ye göre bu baskılar elden ele dolaştı ve üslubunu İtalya’nın ve Avrupa’nın her yanına taşıdı. Floransa’da Bronzino’nun, İspanya’da El Greco’nun uzun figürlerine baktığınızda onun izini görürsünüz.

Ressam ve centilmen

Parmigianino kendini bir zanaatkar gibi değil, bir saray centilmeni gibi sundu. Otoportrelerinde fırça ya da palet göremezsiniz; zarif giysiler, melek yüzlü bir genç ve bir ustalık gösterisi görürsünüz. Steccata’nın kemerinde ise resmi mimari ve heykel öğeleriyle iç içe geçirdi. National Gallery’ye göre bu tasarım, aynı fikri yüz yıl sonra büyük ölçekte uygulayacak olan Bernini’yi önceden haber veriyordu.

Parmigianino’nun en önemli 10 eseri

1. Fontanellato freskleri: Diana ve Aktaion (yaklaşık 1523–1524)

Parmigianino'nun Fontanellato'daki Diana ve Aktaion freskleri: çardak biçimli tavan ve lunetlerde mitoloji sahneleri
Parmigianino, Diana ve Aktaion freskleri, yaklaşık 1523–1524. Rocca Sanvitale, Fontanellato.

Nerede: Rocca Sanvitale (kale), Fontanellato, Parma yakınları

Kont Galeazzo Sanvitale’nin kalesindeki küçük bir oda için yapılmış bir fresk dizisi. Hikaye şöyle: avcı Aktaion, yıkanan tanrıça Diana’yı görür; Diana onu geyiğe çevirir ve Aktaion kendi köpeklerine parçalatılır. Bu sahneler tavanın altındaki yarım ay biçimli alanlara yayılıyor. Elimizde hiçbir belge yok; tarih, üsluba ve kontun portresiyle bağlantıya bakılarak 1523–1524’e yerleştiriliyor.

Bu eserde neye bakmalı? Başınızı kaldırıp tavana bakın: bir çardak gibi kurulmuş. Parmigianino bu fikri Correggio’nun Parma’daki San Paolo Odası’ndan aldı. Ama Correggio tavanı gökyüzüne açarken o tam tersini yaptı, mekanı sıkışık ve yüzeysel bıraktı. Odanın neden yapıldığı hala tartışılıyor: bazı araştırmacılara göre kontun eşi Paola Gonzaga’ya bir saygı duruşu, bazılarına göre erken ölen bir çocuğun anısına yapılmış bir mekan.

2. Galeazzo Sanvitale’nin Portresi (1524)

Parmigianino'nun Galeazzo Sanvitale portresi: elinde madalya tutan siyah giysili kont, 1524
Parmigianino, Galeazzo Sanvitale’nin Portresi, 1524. Museo di Capodimonte, Napoli.

Nerede: Museo e Real Bosco di Capodimonte, Napoli

Fontanellato fresklerini yaptıran kontun ta kendisi. Parmigianino’nun resmi portre alanında bilinen ilk çalışması. Kont oturuyor ve bir elinde küçük bir madalya tutuyor.

Bu eserde neye bakmalı? Kontun nasıl oturduğuna. Dizionario Biografico’nun dikkat çektiği gibi, bize cepheden görünebilmek için gövdesini bükmek zorunda kalmış. Arkasındaki mekan da belirsiz. Portrenin bilinen kurallarına uyan ama onları usulca esneten genç bir ressamın işi bu.

3. Dışbükey Aynada Otoportre (yaklaşık 1524)

Parmigianino'nun Dışbükey Aynada Otoportresi: kavisli yüzeyde büyümüş el ve genç ressamın yüzü
Parmigianino, Dışbükey Aynada Otoportre, yaklaşık 1524. Kunsthistorisches Museum, Viyana.

Nerede: Kunsthistorisches Museum, Viyana

Parmigianino’nun en ünlü eseri. Düz bir ayna yerine berberlerin kullandığı türden dışbükey bir aynaya baktı. Sonra aynanın biçiminde kavisli bir ahşap yüzey hazırladı ve aynada gördüğü çarpık görüntüyü olduğu gibi boyadı. Vasari’ye göre bu, Roma’da papaya sunduğu üç resimden biriydi; papa da onu yazar Pietro Aretino’ya hediye etti.

Bu eserde neye bakmalı? Öndeki kocaman ele ve kıvrılan tavana. Aynaya en yakın olan el büyümüş, oda kenarlara doğru bükülüyor. Ortadaki yüz ise sakin ve kusursuz, sanki bu çarpıklıktan hiç etkilenmiyor. Dizionario Biografico bu resmi Maniyerizmin bildirgelerinden biri ve resim sanatının kendisi üzerine bir metafor olarak yorumlar.

4. Aziz Hieronymus’un Vizyonu (1526–1527)

Parmigianino'nun Aziz Hieronymus'un Vizyonu sunak resmi: yukarıda Meryem ve Çocuk İsa, önde işaret eden Vaftizci Yahya, altta uyuyan Aziz Hieronymus
Parmigianino, Meryem ve Çocuk İsa ile Azizler (Aziz Hieronymus’un Vizyonu), 1526–1527. National Gallery, Londra.

Nerede: National Gallery, Londra

Roma’da Maria Bufalini’nin 3 Ocak 1526’da sipariş ettiği dev bir sunak resmi (342,9 x 148,6 cm, ahşap üzerine yağlıboya). San Salvatore in Lauro Kilisesi’ndeki aile mezar şapeli için yapılıyordu, ama 1527 yağması yüzünden hiç yerine konmadı. Vasari’nin aktardığına göre askerler atölyeye girdiğinde Parmigianino tam bu resmin başındaydı; askerler resimden o kadar etkilendi ki onu rahat bıraktılar.

Bu eserde neye bakmalı? Vaftizci Yahya’nın upuzun işaret parmağına, sonra da arka planda yere uzanmış, uyuyan Aziz Hieronymus’a. Resim yukarıdan aşağı sıkıştırılmış gibi. Meryem ve Çocuk İsa fırtınalı bulutların önünde ışığın içinde oturuyor; Çocuk İsa ayağını bize doğru uzatıyor. National Gallery bu bozuk oranları ve mekandaki gerilimi Maniyerizmin tipik özellikleri olarak tanımlıyor.

5. Aziz Pavlus’un Dönüşü (yaklaşık 1527–1528)

Parmigianino'nun Aziz Pavlus'un Dönüşü tablosu: şaha kalkmış beyaz atın önünde yere düşen Pavlus
Parmigianino, Aziz Pavlus’un Dönüşü, yaklaşık 1527–1528. Kunsthistorisches Museum, Viyana.

Nerede: Kunsthistorisches Museum, Viyana

Bologna’da tıp profesörü Gian Andrea Bianchi için yapıldı. Şam yolunda gökten gelen bir ışıkla atından düşen Saul’u gösteriyor. Saul, bu andan sonra Aziz Pavlus olacak adam.

Bu eserde neye bakmalı? Ata. Şaha kalkmış beyaz at neredeyse bütün resmi kaplıyor; Pavlus bile onun yanında geri planda kalıyor. Dizionario Biografico’ya göre at, Roma’daki Quirinale tepesinde duran antik Dioskurlar heykellerinin atlarından esinlenmiş olabilir. Bir de şu var: siparişi veren Bianchi’nin de simyayla ilgilendiği biliniyor.

6. Gül’lü Meryem (1529–1530)

Parmigianino'nun Gül'lü Meryem tablosu: Meryem'in kucağında elinde gül ve küre tutan Çocuk İsa, 1529–1530
Parmigianino, Gül’lü Meryem, 1529–1530. Gemaldegalerie Alte Meister, Dresden.

Nerede: Gemaldegalerie Alte Meister, Dresden

Papa VII. Clemens ile imparator V. Karl 1529–1530 kışında Bologna’dayken Pietro Aretino bu resmi papaya hediye etmek için sipariş etti. Çocuk İsa, Meryem’in kucağına uzanmış; bir elinde gül, öbüründe bir küre tutuyor.

Bu eserde neye bakmalı? Dinsel bir konunun ne kadar duyusal anlatıldığına. Dizionario Biografico bu resim için “şehvetli” der. Çocuk İsa’nın rahat, gevşek duruşu ve Meryem’in ince giysisi, aynı yıllarda Bologna’da yapılan mitolojik resimleri hatırlatıyor.

7. Türk Kölesi, Schiava turca (1530’ların başı)

Parmigianino'nun Türk Kölesi (Schiava turca) portresi: kabarık başlıklı genç kadın, 1530'lar
Parmigianino, Türk Kölesi (Schiava turca), 1530’ların başı. Galleria Nazionale, Parma.

Nerede: Galleria Nazionale, Parma

Başında kabarık, sarık benzeri bir başlık olan genç bir kadının belden yukarı portresi. Adını bu başlığın Doğulu görünümünden alıyor; kadının köle olduğuna dair elimizde hiçbir bilgi yok. Dizionario Biografico eseri Parmigianino’nun Parma’ya döndüğü ilk yıllara yerleştirir. Bir görüşe göre model, 1526’da Vespasiano Colonna ile evlenen Giulia Gonzaga olabilir.

Bu eserde neye bakmalı? Başlığın üstündeki küçük madalyona ve kadının yan bakışına. Başlığın kıvrımları ve omuzlardaki kabarık kollar resme neredeyse soyut bir düzen veriyor. Adı bir Türk okur olarak insanın ilgisini hemen çekiyor; ama burada “Türk” sözcüğü bir kimliği değil, bir modayı anlatıyor.

8. Yayını Yontan Cupid (1530’ların ilk yarısı)

Parmigianino'nun Yayını Yontan Cupid tablosu: sırtı dönük Cupid omzunun üstünden bakarken yayını yontuyor
Parmigianino, Yayını Yontan Cupid, 1530’ların ilk yarısı. Kunsthistorisches Museum, Viyana.

Nerede: Kunsthistorisches Museum, Viyana

Cupid sırtını bize dönmüş, büyük bir bıçakla yayını yontuyor ve omzunun üstünden bize göz kırpar gibi bakıyor. Resim, Parmigianino’nun koruyucularından Francesco Baiardi’nin 1561 tarihli envanterinde, yani eşya listesinde kayıtlı.

Bu eserde neye bakmalı? Cupid’in bacaklarının arasına. Orada iki küçük Eros var; biri ağlıyor, öbürü gülüyor gibi. Dizionario Biografico’ya göre Parmigianino bu cüretli duruşla antik heykellere meydan okudu; sahne de klasik kaynaklara dayanan karmaşık bir alegori, yani simgelerle anlatılan bir hikaye.

9. Antea (yaklaşık 1535–1538)

Parmigianino'nun Antea portresi: kürk etol ve süslü elbiseli genç kadın
Parmigianino, Antea, yaklaşık 1535–1538. Museo di Capodimonte, Napoli.

Nerede: Museo e Real Bosco di Capodimonte, Napoli

Bize dosdoğru bakan, sağ omzunda kürk bir etol taşıyan genç bir kadın. Antea adı, Aretino ve Benvenuto Cellini’nin andığı ünlü bir Romalı kurtizandan geliyor. Dizionario Biografico ise giysilere ve aksesuarlara bakarak bunun genç bir gelinin portresi olduğunu, modelin Baiardi ailesinden Ottavia Camilla Baiardi olabileceğini söyler. Tarihi de kaynağa göre 1535 ile 1538 arasında değişiyor.

Bu eserde neye bakmalı? Oranlara. Kadının sağ kolu ve omzu yüzüne göre fazla iri. Bu da onu biraz tedirgin edici, neredeyse bir heykel gibi gösteriyor. Sonra yaklaşın ve kürkün tüylerine, eldivenlere, kolye zincirine bakın: Parmigianino’nun son yıllarındaki kusursuz işçiliği orada.

10. Uzun Boyunlu Meryem (1534–1540, yarım kaldı)

Parmigianino'nun Uzun Boyunlu Meryem tablosu: uzun boyunlu Meryem'in kucağında uyuyan Çocuk İsa, solda melekler, sağda sütunlar
Parmigianino, Uzun Boyunlu Meryem, 1534–1540. Uffizi Galerisi, Floransa.

Nerede: Uffizi Galerisi, Floransa

Elena Baiardi’nin Parma’daki Santa Maria dei Servi Kilisesi’ndeki aile şapeli için sipariş ettiği sunak resmi. 23 Aralık 1534 tarihli anlaşmada Parmigianino resmi ertesi Haziran’a kadar teslim edeceğine söz verdi. Ama öldüğünde resim hala atölyesindeydi ve sağ arka planı yarım kalmıştı. Şapele ancak 1542’de, ölümünden iki yıl sonra yerleştirildi.

Bu eserde neye bakmalı? Önce resme adını veren o uzun boyna. Sonra sağ arka plandaki sütunlara ve yanlarındaki minicik figüre. Bu bölüm yarım kaldı; figür de bulunduğu mesafeye göre inanılmaz derecede küçük. Dizionario Biografico’ya göre Meryem’in güzelliği, dönemin Petrarca tarzı aşk şiirlerinde övülen kadın güzelliğine göre tasarlandı. Parma’da bu şiir anlayışının temsilcilerinden biri de siparişi verenin babası Andrea Baiardi’ydi.

Parmigianino’nun eserlerini nerede görebilirsiniz?

İşe Parma’dan başlayın. Şehrin Galleria Nazionale’sinde Türk Kölesi ve son otoportresi var. Santa Maria della Steccata Kilisesi’nde başınızı kaldırınca yarım kalan büyük projenin kemerindeki altı kız figürünü görürsünüz. San Giovanni Evangelista Kilisesi’nde gençlik freskleri, Parma’ya yakın Fontanellato’da da Rocca Sanvitale’nin Diana ve Aktaion odası sizi bekliyor.

Parma dışında da adresler çok: Viyana’da Kunsthistorisches Museum (otoportre, Cupid, Aziz Pavlus), Floransa’da Uffizi (Uzun Boyunlu Meryem), Napoli’de Capodimonte (Antea, Galeazzo Sanvitale), Dresden’de Gemaldegalerie Alte Meister (Gül’lü Meryem) ve Londra’da National Gallery (Aziz Hieronymus’un Vizyonu). Bologna’ya yolunuz düşerse San Petronio Bazilikası’ndaki Aziz Rocco’ya ve Pinacoteca Nazionale’deki sunak resmine de uğrayın. Gitmeden önce güncel bilgileri resmi sitelerden kontrol edebilirsiniz: Uffizi Galerisi, Kunsthistorisches Museum.

🧭 Eserlerini yerinde görmek isterseniz: Bir Dakikada Geziyorum’daki Viyana gezi rehberi şehirde görülecek yerleri ve rota önerilerini anlatıyor.

Parmigianino hakkında merak edilenler

Parmigianino neden “Parmigianino” diye anılıyor?

Asıl adı Francesco Mazzola. Lodovico Dolce 1557’de ondan “Francesco Parmigiano”, yani “Parmalı Francesco” diye söz eder. 16. yüzyılın sonunda bu ad küçültme ekiyle Parmigianino’ya, yani “küçük Parmalı”ya dönüştü.

Uzun Boyunlu Meryem neden bu kadar tuhaf görünüyor?

Çünkü Parmigianino doğayı kopyalamak değil, ideal bir güzellik yaratmak istiyordu. Uzun boyun, ince eller ve uzatılmış beden, dönemin şiirlerinde övülen kadın güzelliğinin resme dökülmüş hali. Bir de resim yarım kaldı: sağ arka plandaki sütunlar ve küçük figür bu yüzden tuhaf ve eksik görünüyor.

Parmigianino simyacı mıydı?

Vasari’ye göre Parmigianino son yıllarında simyaya takıldı, bu yüzden resmi bıraktı ve perişan oldu. Bu hikaye yüzyıllarca tekrarlandı. Dizionario Biografico ise Steccata belgelerinin, gecikmelerin tek suçlusunun ressam olmadığını gösterdiğini söyler. Simyayla ilgilendiği çevresinden anlaşılıyor; ama hayatını mahvettiği iddiası abartılı olabilir.

Parmigianino Maniyerist mi?

Evet. National Gallery onu Maniyerizmin kurucularından ve önde gelen temsilcilerinden biri sayar. Maniyerizm, Yüksek Rönesans’ın dengeli ve doğal güzelliğinden sonra gelen üsluptur: uzatılmış figürler, yapay bir zarafet ve alışılmadık kompozisyonlar, yani alışılmadık sahne düzenleri.

Kısaca Parmigianino

Doğum11 Ocak 1503, Parma (İtalya)
Ölüm24 Ağustos 1540, Casalmaggiore
Gerçek adıFrancesco Mazzola
DönemManiyerizm (öncülerinden)
TekniğiYağlıboya, fresk, desen ve asit gravür
Yaşadığı şehirlerParma, Roma (1524–1527), Bologna (1527–1531), Casalmaggiore
En ünlü eserleriDışbükey Aynada Otoportre, Uzun Boyunlu Meryem
Diğer önemli eserleriAziz Hieronymus’un Vizyonu, Antea, Yayını Yontan Cupid, Fontanellato freskleri
En iyi görüleceği şehirParma ve çevresi

Parmigianino’nun resimlerine bakarken bir şeylerin “yanlış” olduğunu hemen hissedersiniz: boyun fazla uzun, el fazla büyük, oda fazla dar. Ama bu yanlışlık bakışınızı yakalıyor ve bırakmıyor. Otuz yedi yıllık hayatında önce Rönesans’ın kurallarını öğrenen, sonra onları zarafetle bozan bir ressamın dünyası bu.

Parmigianino’yu etkileyen Correggio, Raffaello ve Michelangelo, Maniyerizmin diğer ustaları Bronzino ve El Greco yazılarıma göz atabilirsiniz. Rönesans ve Barok ressamlarını ne kadar tanıdığınızı merak ediyorsanız Rönesans ve Barok testim sizi bekliyor.

Diğer İtalyan ustalar için İtalyan Ressamlar sayfasına bakabilirsiniz.

Bu Ay Nereye?

İlknur Acar'dan aylık kültür ve gezi rehberi: o ay görülecek sergiler, gezi rotaları, tiyatro ve etkinlikler. Ayda bir e-posta; istediğin an tek tıkla ayrılabilirsin.

Benzer Gönderiler