Chagall-Malevich (2013) Filmi: Vitebsk’te İki Ressamın Gerçek Hikayesi

Chagall-Malevich filminin afişi ve sahne görüntüsü

Chagall-Malevich filmi ne anlatıyor?

Aleksandr Mitta’nın 2013 yapımı Chagall-Malevich filmi, Marc Chagall’ın Rus Devrimi’nden sonra doğduğu kasaba Vitebsk’te kurduğu sanat okulunu ve buraya öğretmen olarak gelen Kazimir Maleviç ile yaşadığı çatışmayı anlatıyor. Chagall’ı Leonid Biçevin, Maleviç’i Anatoli Beliy, Chagall’ın eşi Bella’yı Kristina Şnayderman oynuyor. Film gerçek bir olaya dayanıyor ama bir aşk üçgeni gibi uydurma hikayeler de ekliyor. Süresi 119 dakika.

Süre: 119 dk·Fragmanı izle (YouTube) →

İki ressam düşünün. Biri gökyüzünde uçan aşıkları, damda keman çalan adamları, mor inekleri resmediyor. Diğeri beyaz bir zemine siyah bir kare çizip “işte resim bu” diyor. Şimdi bu ikisini aynı okulda, aynı koridorda öğretmen yapın. Chagall-Malevich filmi tam olarak bu gerçek hikayeyi anlatıyor.

Marc Chagall ve Kazimir Maleviç 20. yüzyıl sanatının iki dev ismi. 1919-1920 yıllarında ikisinin yolu, bugün Belarus sınırları içinde kalan küçük Vitebsk kasabasında kesişti. Bu kısa dönem iki ressamın da hayatını değiştirdi. Bu yazıda filmin künyesine, ne anlattığına, gerçek tarihten nerede ayrıldığına ve filmdeki dönemin tablolarının bugün nerede olduğuna bakacağız.

Chagall-Malevich (2013) filminin künyesi

Özgün adıŞagal-Maleviç (Chagall-Malevich)
Yıl2013 (Rusya’da vizyon: Nisan 2014)
TürDram, biyografi
YönetmenAleksandr Mitta
SenaryoAleksandr Mitta ve Kristina Şnayderman
Marc ChagallLeonid Biçevin
Kazimir MaleviçAnatoli Beliy
Bella RosenfeldKristina Şnayderman
Süre119 dakika
Ülke ve dilRusya, Rusça
Konu aldığı dönem1914-1920 arası Vitebsk

Chagall-Malevich ne anlatıyor?

Film, Chagall’ın Paris’ten memleketi Vitebsk’e dönüşüyle başlıyor. Chagall 1914’te nişanlısı Bella Rosenfeld’i görmek için birkaç aylığına gelmişti, ama Birinci Dünya Savaşı çıkınca Rusya’da kaldı. Bella ile evlendi. Filmin ilk bölümü bu aşk hikayesinin renkli, neşeli ve biraz da masalsı anlatımı.

Chagall'ın Kasabanın Üzerinde tablosu: Vitebsk'in evlerinin üzerinde uçan bir çift
Marc Chagall, Kasabanın Üzerinde, 1914–1918. Tretyakov Galerisi, Moskova.

Sonra 1917 Devrimi geliyor. Yeni yönetim sanatın da devrim yapması gerektiğine inanıyor ve avangart sanatçılara önemli görevler veriyor. Chagall Vitebsk’in sanat komiseri oluyor ve kasabada bir halk sanat okulu kuruyor. Hayali, herkesin, özellikle de yoksul çocukların ücretsiz resim öğrenebileceği bir okul. Okul Ocak 1919’da açılıyor.

Kasım 1919’da okula yeni bir öğretmen geliyor: Kazimir Maleviç. Maleviç’in fikirleri net: Resim artık bir şeyi göstermemeli. Kareler, daireler, saf renkler yeterli. Öğrenciler bu karizmatik adamın peşine takılıyor. Chagall ise kendi kurduğu okulda yavaş yavaş yalnız kalıyor. Filmin ikinci yarısı bu sessiz savaşı anlatıyor.

Film gerçek hikayeye ne kadar sadık?

Gerçek olanlar

Filmin ana çizgisi tarihe uyuyor. Vitebsk Halk Sanat Okulu 1918’de onaylandı, Chagall aynı yıl kasabanın sanat komiseri oldu ve okul 28 Ocak 1919’da açıldı. Maleviç, okulda öğretmen olan ressam El Lissitzky’nin daveti üzerine Kasım 1919’da geldi. Öğrenciler kısa sürede onun çevresinde toplandı ve Şubat 1920’de UNOVIS adlı bir grup kurdular. Chagall okuldan 1920 yazında ayrıldı ve Moskova’ya gitti.

Uydurulanlar

Film bu gerçek çatışmaya hayali bir hikaye ekliyor: Bella’nın çocukluk arkadaşı olan ve devrimden sonra güçlü bir komisere dönüşen Naum adında bir karakter, Bella’yı Chagall’dan koparmaya çalışıyor. Bu aşk üçgeni tamamen kurgu. Sanat haberleri sitesi Masterworks Fine Art’taki bir yazı, bu yan hikayenin asıl konudan, yani iki ressamın çatışmasından dikkati dağıttığını ve gerçekte yetenekli bir yazar olan Bella’yı yanlış gösterdiğini yazıyor.

Chagall ile Maleviç arasındaki çekişme de filmde biraz abartılmış. Gerçekte kimin kimi ittiği bugün bile tartışılıyor. Chagall yıllar sonra öğrencilerinin onu terk ettiğini anlatmıştı, ama bazı sanat tarihçileri bunun Chagall’ın kendi bakış açısı olduğunu hatırlatıyor.

Eleştirmenler ne dedi?

Film eleştirmenleri ikiye böldü. Görüntüler neredeyse herkesten övgü aldı: Film, Chagall’ın tablolarını canlandırıyor; aşıklar gerçekten gökyüzünde uçuyor, renkler masal gibi. RogerEbert.com’dan Matt Zoller Seitz filme 4 üzerinden 3 yıldız verdi ve filmin bu enerjiyi sonuna kadar sürdürebilse bir başyapıt olabileceğini yazdı.

Daha sert eleştiriler de var. Village Voice’tan Serena Donadoni filmi hırslı ama dağınık buldu; hikayelerin bir türlü bir araya gelmediğini, devrim ve radikal sanat hakkında çok konuşulmasına rağmen filmin oldukça geleneksel kaldığını yazdı. Donadoni’ye göre film adı Chagall-Malevich olsa da asıl odak Chagall’da; Maleviç geri planda kalıyor. Metacritic’te 100 üzerinden 53 puanı var.

Filmdeki dönemin tabloları ve bugün nerede?

Kasabanın Üzerinde (1914-1918): Chagall ile Bella’nın Vitebsk’in üzerinde uçtuğu tablo. Filmin afişi de bu resimden ilham alıyor. Moskova’daki Tretyakov Galerisi’nde.

Doğum Günü (1915): Bella’nın Chagall’ın doğum gününde ona çiçek getirdiği gün. Chagall, sevincinden havada süzülüyor. New York’taki MoMA’da. Chagall’ın diğer eserleri için Marc Chagall yazısına bakabilirsiniz.

Maleviç'in Siyah Kare tablosu: beyaz zemin üzerinde siyah bir kare
Kazimir Maleviç, Siyah Kare, 1915. Tretyakov Galerisi, Moskova.

Siyah Kare (1915): Maleviç’in Vitebsk’e gelmeden önce yaptığı ve onu ünlü eden tablo. Süprematizm akımının simgesi. Moskova’daki Tretyakov Galerisi’nde.

Beyaz Üzerine Beyaz (1918): Maleviç’in Vitebsk yıllarına en yakın ünlü eseri; beyaz bir zeminde, hafifçe eğik duran beyaz bir kare. New York’taki MoMA’da. Maleviç’in hikayesi Kazimir Maleviç yazısında.

Yahudi Tiyatrosuna Giriş (1920): Chagall’ın Vitebsk’ten ayrıldıktan sonra Moskova’da Devlet Yahudi Tiyatrosu için yaptığı dev duvar resmi. Tretyakov Galerisi’nde.

Vitebsk okulunun hikayesi son yıllarda büyük sergilere de konu oldu: 2018’de Paris’teki Centre Pompidou ve New York’taki Jewish Museum, Chagall, Lissitzky ve Maleviç’in Vitebsk yıllarını anlatan bir sergi düzenledi.

🧭 Amsterdam’a gidecekseniz: Stedelijk Museum, hem Chagall’ın (Kemancı, Yedi Parmaklı Otoportre) hem Maleviç’in önemli eserlerini bir arada görebileceğiniz yerlerden biri. Şehir için Bir Dakikada Geziyorum’daki Amsterdam gezi rehberine bakabilirsiniz.

Chagall-Malevich nereden izlenir?

Film Rusya dışında sinemalarda sınırlı olarak gösterildi; ABD’de 2015’te vizyona girdi. Bugün bazı ülkelerde Plex gibi platformlarda yer alıyor. Dijital platformlardaki listeler ülkeye ve zamana göre değiştiği için izlemeden önce güncel durumu kontrol etmenizi öneririm. Filmin İngilizce altyazılı uluslararası fragmanını YouTube’da izleyebilirsiniz.

Chagall-Malevich hakkında sık sorulan sorular

Chagall-Malevich gerçek bir hikaye mi?

Ana hikaye gerçek: Chagall 1918’de Vitebsk’te bir sanat okulu kurdu, Maleviç 1919’da buraya öğretmen olarak geldi ve iki ressamın çatışmasından sonra Chagall 1920’de okuldan ayrıldı. Ama filmdeki Naum karakteri ve aşk üçgeni kurgu.

Filmde Chagall’ı kim oynuyor?

Rus oyuncu Leonid Biçevin. Maleviç’i Anatoli Beliy, Bella’yı Kristina Şnayderman oynuyor. Şnayderman filmin senaryosunu da yönetmen Aleksandr Mitta ile birlikte yazdı.

Chagall ve Maleviç neden anlaşamadı?

İkisinin resim anlayışı tamamen farklıydı. Chagall rüya gibi, hikaye anlatan, figürlü resimler yapıyordu. Maleviç ise resmin hiçbir şeyi göstermemesi, yalnızca saf geometrik biçimlerden oluşması gerektiğini savunuyordu. Okuldaki öğrenciler de zamanla iki gruba ayrıldı.

Chagall-Malevich kaç dakika?

119 dakika.

Vitebsk nerede?

Vitebsk bugün Belarus sınırları içinde. Chagall’ın doğduğu ve pek çok tablosunda resmettiği kasaba. Chagall’ın çocukluk evi bugün müze olarak ziyaret edilebiliyor.

Ressamların hayatını ve sanat dünyasını anlatan diğer filmler için Sanat Filmleri sayfasına bakabilirsiniz.

Görseller: Kapak, film afişi ve sahne görüntüsü (TMDB). Marc Chagall, Kasabanın Üzerinde; Kazimir Maleviç, Siyah Kare (Tretyakov Galerisi).

Bu Ay Nereye?

İlknur Acar'dan aylık kültür ve gezi rehberi: o ay görülecek sergiler, gezi rotaları, tiyatro ve etkinlikler. Ayda bir e-posta; istediğin an tek tıkla ayrılabilirsin.

Benzer Gönderiler