Van Gogh Müzesi’nde Görülmesi Gereken 15 Eser

Amsterdam’daki Van Gogh Müzesi, Vincent van Gogh’un eserlerinin dünyadaki en büyük koleksiyonuna sahip müze. Yaklaşık 200 resim, 500’den fazla çizim ve Van Gogh’un yazdığı mektupların büyük bölümü burada. Müzeyi gezmek, Van Gogh’un on yıllık ressamlık hayatını Hollanda’nın karanlık köylerinden Provence’ın güneşine kadar adım adım izlemek demek.

Van Gogh Müzesi benim için bir müzeden çok bir biyografi. Odadan odaya geçtikçe renkler açılıyor, fırça darbeleri hızlanıyor ve on yıla sığmış bir hayat gözünüzün önünde akıp gidiyor. Gidecekseniz Van Gogh’un Theo’ya yazdığı mektuplardan birkaçını önceden okuyun: Tabloların önünde onun sesini duymak bambaşka bir deneyim.

Bu yazıda müzenin nasıl kurulduğuna, görülmesi gereken 15 esere ve her birinde nelere bakmanız gerektiğine, son olarak da ziyaret için bilmeniz gerekenlere bakacağım.

Van Gogh Müzesi hakkında kısa bilgi

Müzenin hikayesi: Theo, Johanna ve küçük Vincent

Van Gogh 1890’da öldüğünde tablolarının neredeyse tamamı, onu yıllarca maddi ve manevi olarak destekleyen kardeşi Theo’daydı. Theo da altı ay sonra öldü. Eserler Theo’nun genç eşi Johanna van Gogh-Bonger’e kaldı. Johanna, hayatını kayınbiraderinin tanınmasına adadı: Sergiler düzenledi, tabloları dikkatle seçtiği koleksiyonculara ve müzelere sattı ve 1914’te Vincent’ın Theo’ya yazdığı mektupları yayımladı. Van Gogh’un bugün dünyanın en tanınan ressamlarından biri olmasında onun payı çok büyük.

Koleksiyon sonra Theo ile Johanna’nın oğlu Vincent Willem van Gogh’a geçti. Adını amcasından alan Vincent Willem, 1962’de koleksiyonu bir vakfa devretti ve Hollanda devletiyle birlikte bu müzenin kurulmasını sağladı. Müze 1973’te açıldı. Yani bu koleksiyon hiçbir zaman dağılmadı: Van Gogh’un ailesinde kalan eserler, doğrudan bu binaya geldi.

Van Gogh Müzesi’nde görülmesi gereken 15 eser

Müze eserleri büyük ölçüde kronolojik olarak sergiliyor. Aşağıdaki sıra da Van Gogh’un hayatını izliyor: Hollanda yılları, Paris, Arles, Saint-Rémy ve Auvers.

1. Patates Yiyenler (1885)

Van Gogh’un ilk büyük tablosu ve Hollanda yıllarının özeti. Nuenen’de bir köylü ailesi, lambanın zayıf ışığında, kendi topraklarından çıkardıkları patatesleri yiyor. Van Gogh bilerek kaba ve koyu renkler kullandı; köylülerin yüzlerinin “yedikleri toprağın rengini” taşımasını istiyordu.

Neye bakmalı? Lambanın ışığının yüzlere ve ellere nasıl düştüğüne, ellerin ne kadar iri ve yorgun resmedildiğine bakın. Bu tablo, Van Gogh’un sonraki parlak renklerinden önce nereden başladığını gösteriyor.

2. Keçe Şapkalı Otoportre (1887–1888)

Van Gogh 1886’da Paris’e, Theo’nun yanına taşındı ve iki yıl içinde resmi tamamen değişti. Paris’te model tutacak parası olmadığı için kendi yüzünü defalarca resmetti. Bu otoportre, o dönemin en olgun örneklerinden biri.

Neye bakmalı? Yüzü ve arka planı oluşturan kısa, ritmik fırça darbelerine bakın. Van Gogh burada izlenimcilerin ve Seurat’nın noktacılığının etkisini kendi diline çeviriyor.

3. Ressam Olarak Otoportre (1887–1888)

Van Gogh’un Paris’ten ayrılmadan hemen önce yaptığı son otoportre. Kendini paleti ve fırçalarıyla, bir ressam olarak gösteriyor. Theo’ya yazdığı bir mektupta bu tablodaki yüzü “ölümün yüzüne benzeyen” bir yüz olarak tanımladı.

Neye bakmalı? Paletteki renklerin tablodaki renklerle aynı olduğuna dikkat edin. Van Gogh resmin içinde, resmi nasıl yaptığını gösteriyor.

4. Çiçek Açmış Erik Bahçesi, Hiroshige’den (1887)

Van Gogh Paris’te Japon baskılarını keşfetti ve yüzlercesini topladı. Bu tablo, Japon usta Utagawa Hiroshige’nin bir baskısının kopyası. Van Gogh baskıyı yağlıboyaya çevirirken renkleri daha da canlandırdı ve kenarlara uydurma Japon yazıları ekledi.

Neye bakmalı? Kenarlardaki kırmızı çerçeveye ve yazılara bakın. Van Gogh, Japon baskılarından düz renk alanlarını ve cesur kesilmiş kompozisyonları öğrendi; bu, sonraki tablolarının temelini oluşturdu.

5. Kurtizan, Eisen’den (1887)

Bir Japon dergisinin kapağındaki Keisai Eisen baskısından yapılmış büyük bir tablo. Van Gogh, figürü bir su kenarına, bambuların ve kurbağaların arasına yerleştirdi.

Neye bakmalı? Kurbağalara ve turnalara bakın. Fransızcada “turna” ve “kurbağa” argoda fahişeler için de kullanılıyordu. Van Gogh kurtizanın dünyasına küçük bir şaka ekliyor.

6. Fransız Romanları Yığını (1887)

Van Gogh tutkulu bir okurdu. Zola, Maupassant ve Goncourt kardeşlerin romanlarını okudu ve onları “modern hayatın resimleri” olarak gördü. Bu tabloda sarı kapaklı Fransız romanları bir masanın üzerinde yığılı duruyor.

Neye bakmalı? Sarı rengin tablonun her yerine nasıl dağıldığına bakın. Sarı, Van Gogh’un Arles’daki resimlerinde en sevdiği renk olacaktı.

7. Sarı Ev (1888)

Van Gogh 1888’de Arles’a taşındı ve Lamartine Meydanı’ndaki sarı evin dört odasını kiraladı. Burada ressamların birlikte yaşayıp çalışacağı bir “Güney Atölyesi” kurmayı hayal ediyordu. Tabloda evi, derin mavi bir gökyüzünün altında görüyoruz.

Neye bakmalı? Yeşil panjurlu köşedeki evi bulun: Van Gogh’un odaları orada. Sarı ile mavi arasındaki güçlü zıtlık, Arles döneminin renk dili. Ev, İkinci Dünya Savaşı’nda bombalanarak yıkıldı; bugün yalnızca bu tabloda ayakta.

8. Yatak Odası (1888)

Van Gogh’un sarı evdeki yatak odası. Van Gogh bu tabloyu mutlak bir huzuru anlatmak için yaptığını yazdı. Tablonun üç versiyonu var; ilki burada, diğerleri Chicago Sanat Enstitüsü’nde ve Paris’teki Musee d’Orsay’da.

Neye bakmalı? Odanın perspektifinin ne kadar çarpık olduğuna bakın: Zemin öne doğru eğiliyor, duvarlar birbirine yaklaşıyor. Van Gogh gerçekçi değil, duygusal bir oda resmediyor.

9. Hasat (1888)

Arles yakınlarındaki Crau ovasında hasat zamanı. Van Gogh bu tabloyu kendi en iyi eserlerinden biri saydı. Sarı tarlalar, çitler, bir el arabası ve uzakta mavi dağlar, geniş bir manzara halinde açılıyor.

Neye bakmalı? Ön plandan uzağa doğru yatay şeritler halinde ilerleyen alanlara bakın. Van Gogh burada sakin, dengeli bir kompozisyon kuruyor; bu, sonraki çalkantılı manzaralarının zıttı.

10. Ayçiçekleri (1889)

Van Gogh ayçiçeklerini Gauguin’in Arles’a gelişini beklerken, onun odasını süslemek için resmetmeye başladı. 1889’un başında, Gauguin gittikten sonra, en iyi ayçiçeği tablolarının tekrarlarını yaptı. Müzedeki versiyon bunlardan biri.

Neye bakmalı? Sarının üzerine sarıyla yapılmış bir tablo: Arka plan, vazo ve çiçekler aynı rengin farklı tonlarında. Taçyaprakların kalın boyayla nasıl kabartıldığına bakın. Van Gogh’un ayçiçekleri, onun için minnettarlığın simgesiydi.

11. Gauguin’in Sandalyesi (1888)

Gauguin’in Arles’daki kısa ziyareti sırasında yapılmış bir tablo. Van Gogh aynı günlerde kendi sade tahta sandalyesini de resmetti; o tablo bugün Londra’daki National Gallery’de. Gauguin’in sandalyesi ise daha süslü, üzerinde iki kitap ve yanan bir mum var.

Neye bakmalı? İki sandalye, iki ressamın portresi gibi: Van Gogh’unki gün ışığında ve sade, Gauguin’inki gece, mum ışığında ve zarif. İkisinin arası kısa süre sonra bozuldu ve Van Gogh kulağını kestiği krizi yaşadı.

12. Badem Çiçekleri (1890)

Van Gogh bu tabloyu Theo’nun oğlunun doğumu üzerine, bebeğin yatak odasına asılması için yaptı. Bebeğe amcasının adı, Vincent verilmişti. Mavi bir gökyüzüne karşı açan badem dalları yeni bir hayatın başlangıcını anlatıyor.

Neye bakmalı? Japon baskılarının etkisini gösteren düz mavi arka plana ve dalların çizgisel ritmine bakın. Bu bebek, yıllar sonra bu müzeyi kuracak olan Vincent Willem van Gogh’du. Tablo onun en sevdiği eserdi.

13. Süsenler (1890)

Saint-Rémy’deki akıl hastanesinden ayrılmadan hemen önce yapılmış bir natürmort. Sarı bir arka plan önünde, vazoya yerleştirilmiş mor süsenler. Van Gogh, bu zıt renklerin birbirini nasıl güçlendirdiğini göstermek istediğini yazdı.

Neye bakmalı? Mor ile sarının yan yana gelişine bakın. Van Gogh’un hastanedeki yıllarında yaptığı ünlü Yıldızlı Gece ise New York’taki MoMA’da.

14. Buğday Tarlası ve Kargalar (1890)

Van Gogh’un son haftalarında, Auvers-sur-Oise’da yaptığı tablo. Fırtınalı bir gökyüzü, üç yöne ayrılan bir yol ve tarlanın üzerinde uçuşan kargalar. Uzun süre Van Gogh’un son tablosu olduğu sanıldı ve bir veda gibi okundu.

Neye bakmalı? Hiçbir yere varmayan yollara ve koyu mavi gökyüzüne bakın. Van Gogh, Theo’ya bu dönemdeki tarla tablolarında “hüzün ve aşırı yalnızlık” ifade etmek istediğini yazmıştı. Ama aynı mektupta kırın iyileştirici gücünden de söz ediyordu.

15. Ağaç Kökleri (1890)

Bugün Van Gogh’un son tablosu olduğu düşünülen eser. Bir yamaçta birbirine dolanmış ağaç kökleri ve gövdeleri, neredeyse soyut bir renk ve çizgi yığını halinde. Van Gogh 27 Temmuz 1890’da kendini vurdu ve iki gün sonra öldü; bu tablo o sabah üzerinde çalıştığı eser olabilir.

Neye bakmalı? Tablonun alt kısmının bitmemiş göründüğüne bakın. Kök ve gövdeler tanınabilir biçimlerden çok renk ve hareket olarak görünüyor. Van Gogh, ölümünden hemen önce, yüzyılın başında gelecek soyut resmin kapısını aralıyordu.

Van Gogh Müzesi’ni ziyaret etmek

Müze Amsterdam’ın Müze Meydanı’nda, Rijksmuseum ve modern sanat müzesi Stedelijk ile yan yana. Biletler yalnızca internetten ve belirli saat dilimleri için satılıyor, bu yüzden özellikle yaz aylarında önceden almanız gerekiyor. Kalabalıktan kaçınmak için sabah ilk saatleri ya da müzenin geç saatlere kadar açık olduğu günleri tercih edin.

Ana bina eserleri katlar halinde, kabaca kronolojik sırayla gösteriyor. Van Gogh’un mektuplarından alıntılar, çağdaşlarının eserleri ve Japon baskıları da sergiyi tamamlıyor. Güncel saatler ve sergiler için müzenin resmi sitesine bakabilirsiniz.

Van Gogh’un hayatını anlatan filmleri de Van Gogh filmleri yazımda bir araya getirdim.

Sık sorulan sorular

Özet