17 yüzyıl Hollanda sanatında bazı ressamlar insanların yüzlerini, bazıları doğayı, bazıları da günlük yaşamı resmetti. Ancak Harmen Steenwyck, insan hayatının en kaçınılmaz gerçeğini konu edinmeyi seçti: Ölümü. Kafatasları, sönen lambalar, devrilmiş kadehler, boş deniz kabukları ve kum saatleri…İlk bakışta sıradan nesneler gibi görünen bu objeler, Steenwyck’in tablolarında yaşamın geçiciliğini anlatan güçlü sembollere dönüşür.Bugün onu sanat tarihinin en önemli Vanitas ressamlarından biri olarak tanıyoruz.
Harmen Steenwyck, yaklaşık 1612 yılında Hollanda’nın Delft kentinde doğdu.Babası Evert Harmensz Steenwyck de ressamdı. Kardeşi Pieter Steenwyck ile birlikte sanat eğitimi aldı ve genç yaşta natürmort resmine yöneldi. Ancak onun natürmortları yalnızca meyve, çiçek veya değerli objeleri göstermiyordu.Steenwyck’in amacı izleyiciye daha derin bir mesaj vermekti.
Steenwyck’in sanatını anlamak için önce Vanitas kavramını bilmek gerekir. Latince kökenli olan Vanitas: “Boşluk” veya “Dünyanın Geçiciliği” anlamına gelir.17 yüzyıl Hollanda’sında oldukça popüler olan bu resim türü insanlara şu mesajı veriyordu: Zenginlik geçicidir.Güç geçicidir. Güzellik geçicidir. Hayat da geçicidir. Bu düşünce Protestan Hollanda toplumunda güçlü bir yer edinmişti.
Steenwyck’in eserlerinde sık sık şu nesneler görülür:
Her biri farklı bir anlam taşır. Kafatası ölümü, kum saati zamanın akışını, sönen mum insan hayatının sonunu, müzik aletleri ise dünyanın geçici zevklerini temsil eder.
Steenwyck’in yaşadığı dönem Hollanda’nın ekonomik olarak en güçlü yıllarıydı. Ticaret büyüyor, zenginlik artıyor ve Amsterdam Avrupa’nın en önemli merkezlerinden biri haline geliyordu. Ancak sanatçı tablolarında bu refahın kalıcı olmadığını hatırlatıyordu.
Onun eserlerine baktığınızda: zenginlik ile ölüm, güç ile fanilik, başarı ile zaman aynı masanın üzerinde buluşur.
Sanatçının en ünlü eseridir. Tabloda:
Steenwyck yalnızca semboller konusunda değil, teknik açıdan da son derece başarılıydı. Objeleri büyük bir gerçekçilikle resmediyordu. Kadife kumaşların dokusunu, metallerin parlaklığını, cam yüzeylerin yansımalarını olağanüstü bir ayrıntıyla aktarabiliyordu. Bu özellik onu Hollanda natürmort ressamlarının en önemli isimlerinden biri haline getirdi.
Ancak Vanitas türü söz konusu olduğunda Harmen Steenwyck en önemli ustalardan biridir. Onun eserleri bugün yalnızca teknik başarıları nedeniyle değil, felsefi derinlikleri nedeniyle de ilgi görmektedir.
Harmen Steenwyck’in yaşamı hakkında çok fazla bilgi bulunmamaktadır. Yaklaşık 1656 yılında öldüğü düşünülmektedir. Ancak geride bıraktığı eserler sayesinde sanat tarihinde kalıcı bir yer edinmiştir. İlginç olan ise şudur:
Hayatın geçiciliğini anlatan ressamın kendisi de yüzyıllar sonra unutulmamış, eserleri hâlâ dünyanın önemli müzelerinde sergilenmeye devam etmektedir.
