The Agony and the Ecstasy (1965): Michelangelo ve Sistine Tavanının Filmi

The Agony and the Ecstasy filmi afişi

Michelangelo Sistine tavanını sırtüstü yatarak mı boyadı?

Hayır. Çok yaygın bir inanış bu; Charlton Heston’un Michelangelo’yu oynadığı The Agony and the Ecstasy (1965) filmi de işi öyle gösteriyor. Gerçekte Michelangelo iskelede ayakta durdu, başını geriye atarak çalıştı. Film, tavanın dört yılını ve Papa II. Julius ile kavgalarını büyük ölçüde gerçeğe dayanarak anlatıyor; ama bazı sahneler kurgu.

Süre: 138 dk·Fragmanı izle (YouTube) →

The Agony and the Ecstasy, Michelangelo’nun Sistine Şapeli tavanını boyadığı dört yılı anlatan 1965 yapımı bir Hollywood filmi. Michelangelo’yu Charlton Heston, Papa II. Julius’u Rex Harrison oynuyor. Aslında izlediğiniz şey bir sanatçıyla ona iş veren güçlü bir hami, yani koruyucu arasındaki kavga. Adını Irving Stone’un aynı adlı romanından alıyor; Türkçeye kabaca “Acı ve Coşku” diye çevrilebilir.

Bu yazıda filmin neyi anlattığına, hangi sahnelerin tarihe dayandığına, hangilerinin kurgu olduğuna ve filmde gördüğünüz eserleri bugün nerede bulabileceğinize bakacağım.

The Agony and the Ecstasy künyesi

Özgün adıThe Agony and the Ecstasy
YönetmenCarol Reed
SenaryoPhilip Dunne (Irving Stone’un romanından)
Yıl1965
SüreYaklaşık 138 dakika
OyuncularCharlton Heston, Rex Harrison, Diane Cilento, Harry Andrews, Adolfo Celi, Tomas Milian
MüzikAlex North, Jerry Goldsmith
ÖdüllerBeş Oscar adaylığı (görüntü yönetimi, sanat yönetimi, kostüm, müzik, ses)

Fragman

The Agony and the Ecstasy fragmanı

The Agony and the Ecstasy ne anlatıyor?

The Agony and the Ecstasy: Sistine Şapeli'nin tavan freskleri
Michelangelo, Sistine Şapeli tavanı, 1508–1512. Vatikan. Fotoğraf: Jörg Bittner Unna, CC BY 3.0.

Film, Michelangelo’nun heykellerini tanıtan, yaklaşık on dakikalık, belgesel tadında bir girişle açılıyor. Asıl hikaye ondan sonra, 1508’de Roma’da başlıyor. Savaşçı Papa II. Julius, kendini her şeyden önce heykeltıraş olarak gören Michelangelo’dan Sistine Şapeli’nin tavanını boyamasını istiyor. Michelangelo istemeye istemeye kabul ediyor. Papa’nın istediği sade tasarım, yani on iki havari ve süslemeler, onu hiç tatmin etmiyor. İlk çalışmalarını yok edip Roma’dan kaçıyor.

Carrara’nın mermer ocaklarında günler geçiriyor. Bir gün dağların üzerindeki bulutlara bakarken tavan için büyük fikir aklına geliyor: Tekvin’den sahneler, yaratılış, Adem. Papa ona istediği özgürlüğü veriyor ve asıl kavga o zaman başlıyor. Michelangelo ağır ağır çalışıyor, Papa durmadan ne zaman biteceğini soruyor, para yetişmiyor, savaşlar işi yarıda kesiyor. Sonunda film, iki inatçı adamın birbirine duyduğu öfkenin ve hayranlığın hikayesine dönüşüyor.

Filmde ne gerçek, ne kurgu?

Gerçek olanlar: Michelangelo gerçekten kendini ressam olarak görmüyordu ve tavanı boyamak istemedi. Papa’nın ilk istediği tasarımın on iki havariden oluştuğunu da kendisi bir mektubunda anlatıyor. Papa ile kavgaları ve geciken ödemeler de gerçek. Papa’nın işin ne zaman biteceğini sorup “bitirdiğimde” cevabını aldığı anlatılan hikaye de dönemin kaynaklarına dayanıyor. Tavan 1512’de açıldı, II. Julius birkaç ay sonra, 1513’te öldü.

Kurgu ya da değiştirilmiş olanlar: Michelangelo Roma’dan gerçekten kaçtı, ama bu tavandan önce, 1506’da, Papa’nın mezar anıtı yüzünden oldu. Film iki olayı birleştiriyor. Bulutlara bakıp Adem’in Yaratılışı fikrini bulduğu sahne tamamen sinemanın icadı. Contessina de’ Medici ile yaşanan duygusal yakınlığı da romancı Irving Stone kurgulamış. Film ayrıca Michelangelo’yu çoğu zaman sırtüstü uzanmış boyarken gösteriyor. Oysa o ayakta, başını geriye atarak çalıştı ve bu duruşun acısını bir şiirinde anlattı.

Filmdeki karakterler ve gerçek kişiler

Rex Harrison’ın oynadığı II. Julius, ordusunun başında savaşa giden, sert ama sanatın gücüne inanan bir papa; bu haliyle gerçeğe oldukça yakın. Harry Andrews’un canlandırdığı mimar Bramante filmde Michelangelo’nun rakibi. Dönemin kaynakları da ikisi arasında gerginlik olduğunu anlatır. Tomas Milian ise genç Raffaello’yu oynuyor. Küçük bir rol ama şunu düşününce ilginçleşiyor: Raffaello aynı yıllarda, birkaç oda ötede Atina Okulu’nu boyuyordu.

Filmdeki eserler bugün nerede?

Michelangelo, Adem'in Yaratılışı
Michelangelo, Adem’in Yaratılışı, yaklaşık 1511–1512. Sistine Şapeli, Vatikan.

Filmin merkezindeki Sistine tavanını ve Adem’in Yaratılışı’nı Roma’daki Vatikan Müzeleri’nin ziyaret rotasının sonunda görürsünüz. Şapelin kendisinde çekim yapılamadığı için tavanın büyük bir kısmı film için stüdyoda yeniden yapıldı. Giriş bölümündeki heykellerden Davut Floransa’da, Pieta Aziz Petrus Bazilikası’nda, Musa ise Roma’daki San Pietro in Vincoli Kilisesi’nde, II. Julius’un mezar anıtının ortasında duruyor.

Resmi site: Vatikan Müzeleri

Filmi kimler izlemeli?

The Agony and the Ecstasy, 1960’ların büyük bütçeli tarihi filmleri gibi ağır ilerliyor. Diyaloglar zaman zaman tiyatro gibi, bazı bölümler uzun. Ama Sistine tavanının nasıl boyandığını, fresk tekniğini, iskeleleri ve bir sanatçının hamisiyle yaşadığı gerilimi bu kadar ayrıntılı gösteren başka bir film yok. Vatikan’a gitmeden önce izlerseniz tavana bambaşka gözlerle bakarsınız.

The Agony and the Ecstasy hakkında sık sorulan sorular

The Agony and the Ecstasy gerçek bir hikaye mi?

Michelangelo’nun Sistine tavanını II. Julius için boyaması ve ikisinin kavgaları gerçek. Ama bazı olayların zamanı değiştirilmiş; bulut sahnesi ve Contessina de’ Medici ile ilişkisi gibi bölümler de kurgu.

Filmde Michelangelo’yu kim oynuyor?

Charlton Heston. Papa II. Julius’u ise Rex Harrison oynuyor.

Film hangi kitaba dayanıyor?

Irving Stone’un 1961’de yayımlanan The Agony and the Ecstasy romanına. Roman Michelangelo’nun hayatını anlatıyor; film ise yalnızca Sistine tavanı bölümünü konu alıyor.

Son söz

The Agony and the Ecstasy’yi izlerken en çok hoşuma giden şey, bir başyapıtın koca bir inat savaşından doğduğunu görmek oldu. Bugün hayranlıkla baktığımız tavanın her sahnesinin arkasında gecikmiş ödemeler, kavgalar ve bitmek bilmeyen bir yorgunluk var. Michelangelo’nun hayatını ve öteki eserlerini Michelangelo yazımda anlattım. Başka bir sanatçının hayatını anlatan filmler için Van Gogh filmleri yazıma da bakabilirsiniz.

Bu Ay Nereye?

İlknur Acar'dan aylık kültür ve gezi rehberi: o ay görülecek sergiler, gezi rotaları, tiyatro ve etkinlikler. Ayda bir e-posta; istediğin an tek tıkla ayrılabilirsin.

Benzer Gönderiler