Karda Avcılar (Bruegel): Tablonun Anlamı, Ayrıntıları ve Nerede Görülür

Karda Avcılar (Almanca Jäger im Schnee, İngilizce Hunters in the Snow), Pieter Bruegel’in 1565’te meşe panel üzerine boyadığı ve bugün Viyana’daki Kunsthistorisches Museum’da sergilenen tablosu. Viyana müzesi onu Avrupa resminin ilk ve en önemli kış manzarası olarak tanıtıyor. Avlarından eli boş dönen avcılar, buz tutmuş göllerde kayan insanlar, uzakta sivri dağlar ve her yere sinmiş bir soğuk. Bu yazıda Karda Avcılar tablosunun ne anlattığını, ait olduğu mevsimler dizisini, tabloda neye bakmanız gerektiğini ve onu Viyana’da nerede görebileceğinizi anlatıyorum.

Karda Avcılar hakkında kısa bilgi

Karda Avcılar ne anlatıyor?

Tablonun sol önünde, karlı bir tepenin üzerinde, sırtlarında mızraklarla üç avcı ve onların peşinde bir köpek sürüsü görüyoruz. Kunsthistorisches Museum’un anlatımıyla avcılar, bitkin köpekleriyle birlikte aşağıdaki köye dönüyor ve omuzlarındaki mızraklardan yalnızca birinde tek bir tilki asılı. Yani av kötü geçmiş; avcılar başları önde, ağır adımlarla yürüyor.

Solda, bir yapının önünde insanlar açık ateşin başında bir domuzu ütülemeye hazırlanıyor. Aşağıda ise vadinin dibindeki donmuş göllerde küçük insanlar kayıyor, oynuyor, koşturuyor. Uzakta köy evleri, bir kilise, karla kaplı ağaçlar ve ufukta sivri, buzlu dağlar var. Müze, tablonun ününü kayan insanlar gibi keyifli ayrıntılara borçlu olduğunu, ama asıl önemini bu ayrıntıların toplamından değil genel etkisinden aldığını vurguluyor: Bruegel, ustaca ve tutarlı biçimde kalıcı bir soğuk duygusu yaratıyor.

Bu bir tarih sahnesi ya da dini bir hikaye değil; yılın en soğuk aylarında, Aralık ve Ocak’ta, köy hayatının nasıl aktığını gösteren bir manzara. Viyana müzesinin doğa ve zaman üzerine hazırladığı dijital sergiye göre tablo, tüyleri kabarmış, kuyruklarını kısmış hayvanlarla ve buz üstünde kayan, oyun oynayan insanlarla kışın iki yüzünü bir arada gösteriyor.

Altı tabloluk mevsimler dizisi

Karda Avcılar tek başına bir tablo olarak boyanmadı. Antwerpenli zengin tüccar ve koleksiyoncu Nicolaes Jongelinck, Bruegel’den yılın döngüsünü anlatan altı büyük panel ısmarladı. Bugün bildiğimiz dört mevsim ayrımının aksine, 16. yüzyılda Alçak Ülkeler’de yıl altı döneme ayrılıyordu: erken bahar, bahar, erken yaz, geç yaz, sonbahar ve kış. Dizinin, Jongelinck’in Antwerpen yakınındaki evinin yemek odasını süslediği ve odada bir friz gibi yan yana asılarak büyük bir dünya manzarası oluşturduğu düşünülüyor.

Viyana müzesinin doğa ve zaman temalı dijital sergisi, bu altılı bölünmenin tarım işlerinin ritmine dayandığını anlatıyor. Döngü, Şubat ve Mart’a denk gelen erken baharla başlıyor ve yılın en soğuk ayları olan Aralık ve Ocak’la, yani Karda Avcılar’la bitiyor. Böylece Jongelinck’in yemek odasında oturan bir konuk, duvar boyunca gözünü gezdirdiğinde tarlaların sürülmesinden hasada, sürülerin dönüşünden kışın durgunluğuna kadar bütün bir yılı izleyebiliyordu. Karda Avcılar’daki yorgunluk ve sessizlik, bu döngünün kapanışı olarak okununca daha da anlam kazanıyor.

Altı tablodan beşi günümüze ulaştı ve hepsi 1565 tarihli. Erken Bahar (Kasvetli Gün), Sonbahar (Sürünün Dönüşü) ve Kış (Karda Avcılar) Viyana’daki Kunsthistorisches Museum’da. Erken Yaz (Ot Biçimi) Prag’daki Lobkowicz Sarayı’nda, Geç Yaz (Hasatçılar) ise New York’taki Metropolitan Museum’da. Bahar tablosu 17. yüzyılda kaybolmuş görünüyor.

Dizinin sonraki yolculuğu da ilginç. Müzenin provenans kaydına göre tablolar Jongelinck’ten sonra Antwerpen şehrinin elinden geçti ve şehir onları 1594’te Habsburg arşidükü Ernst’e hediye etti. Ernst’in ölümünden sonra İmparator II. Rudolf’un, ardından Arşidük Leopold Wilhelm’in koleksiyonuna girdi. Viyana’daki imparatorluk koleksiyonlarının bir parçası olarak bugün Kunsthistorisches Museum’da duruyor.

Karda Avcılar ve Küçük Buzul Çağı

Karda Avcılar’ın bu kadar inandırıcı bir soğuk taşımasının bir nedeni, Bruegel’in gerçekten çok sert kışlar yaşamış olması. Brüksel’deki Belçika Kraliyet Güzel Sanatlar Müzeleri’nin hazırladığı bir çevrimiçi sergiye göre 1562 ile 1566 arasında, Küçük Buzul Çağı’nın ortasındaki Alçak Ülkeler birkaç kez özellikle soğuk ve sert kışlar yaşadı. Bruegel’in karlı manzaralarının çoğu da 1565 civarında boyandı.

Aynı sergi, bu donmuş yıllarda buz pateninin Brabant’ın en sevilen eğlencesi haline geldiğini anlatıyor. Karda Avcılar’daki göllerde gördüğümüz çiftler, oyun oynayanlar ve düşenler bu dönemin gündelik hayatından alınmış. Bruegel’in kış manzaraları, idealleştirilmemiş doğaya gösterilen bu eşsiz ilgiyle Batı sanatında bir dönüm noktası sayılıyor ve sonraki kuşaklarda Hendrick Avercamp gibi kış manzarası ressamlarını etkiledi.

Karda Avcılar neden bu kadar ünlü?

Karda Avcılar’ın ünü, Bruegel’in resme getirdiği yenilikle doğrudan ilgili. Hollanda sanat tarihçilerinin ortak çalışması CODART Canon’a göre Bruegel, bağımsız manzarayı, köylü hayatını ve gündelik ayrıntılara gösterilen keskin dikkati resme taşıyan öncülerden biriydi. Ondan önce manzara çoğu zaman dini ya da mitolojik bir sahnenin arka planıydı. Karda Avcılar’da ise manzaranın kendisi, mevsimin kendisi tablonun asıl konusu.

Tablonun ilk izleyicileri de seçkin bir çevreydi. Viyana müzesinin 2018 Bruegel sergisi için hazırladığı metinlere göre Jongelinck’in konukları bu tabloyu büyük olasılıkla loş bir yemek odasında, öteki mevsimlerle birlikte görüyordu. Kunsthistorisches Museum’un Ekim 2018 ile Ocak 2019 arasında açtığı ve tarihin en büyük Bruegel sergisi olarak duyurulan sergi, ressamın günümüze ulaşan tablolarının yaklaşık dörtte üçünü bir araya getirmişti; Karda Avcılar bu serginin de yıldızlarından biriydi.

Karda Avcılar’da neye bakmalı?

Tablo, Bruegel’in yakından bakanları ödüllendiren ressamlardan olduğunu gösteriyor. Önünde durunca şu ayrıntıları arayın.

Neye bakmalı? Tek tilki

Soldaki avcıların mızraklarına bakın. Koca bir av gününün sonunda omuzlarda asılı olan tek şey, cılız bir tilki. Köpeklerin kuyruklarını düşürmüş, başlarını eğmiş yürüyüşleri de bu hayal kırıklığını anlatıyor. Bruegel kötü geçen bir günü tek bir yüz ifadesi göstermeden, yalnızca duruşlarla anlatıyor.

Neye bakmalı? Soldaki ateş

Sol tarafta, bir yapının önünde açık bir ateş yanıyor. Müzeye göre burada bir domuzu ütülemek için hazırlık yapılıyor. Soğuk, beyaz bir tablonun içinde bu küçük turuncu alev, gözün dinlendiği sıcak bir nokta.

Neye bakmalı? Donmuş göller ve kayanlar

Vadinin dibindeki gri-yeşil buz yüzeylerinde yüzlerce küçük figür var: kayanlar, birbirini çekenler, düşenler, buz üstünde oyun oynayanlar. Müze, tablonun büyük popülerliğinde bu keyifli ayrıntıların payını özellikle vurguluyor. Brüksel’deki kraliyet müzelerinin sergi metni de Bruegel’in buz sahnelerinde çiftler halinde dönen patencilerden, sopalarla bir tür buz hokeyi oynayanlardan söz ediyor. Biraz zaman ayırırsanız her köşede küçük bir hikaye bulursunuz.

Neye bakmalı? Donmuş değirmen çarkı

Köyün kıyısındaki su değirmeninin çarkı buz tutmuş, hareketsiz duruyor. Google Arts & Culture’daki müze metni bu donmuş değirmen çarkını tablonun sevilen ayrıntılarından biri olarak anıyor. Su bile durmuş; kış, köyün bütün işleyişini dondurmuş.

Neye bakmalı? Balkon bakışı ve hayali manzara

Tabloya yüksek bir tepeden, bir balkondan bakar gibi bakıyoruz. Müze bu bakış açısına Bruegel’in tipik balkon motifi diyor. Ufukta Alp dağlarını andıran sivri tepeler, aşağıda ise Flaman köy evleri var. Müzeye göre bu, gerçek bir yerin resmi değil; Bruegel’in hayal ettiği, evrensel bir manzara. Beyaz, mavi-yeşil ve kahverengiyle sınırlı renk paleti de soğuk duygusunu güçlendiriyor. Müzenin sergi metninde de tablodaki kış havasının, sıcak ama ayaz mavi tonlarından doğduğu söyleniyor.

Karda Avcılar nerede görülür?

Karda Avcılar, Viyana’daki Kunsthistorisches Museum’un Resim Galerisi’nde, X numaralı salonda sergileniyor. Müze, Pieter Bruegel’in on iki eseriyle dünyanın en büyük ve en önemli Bruegel koleksiyonuna sahip. Müzenin Bruegel salonu olarak anılan bu bölümde Köylü Düğünü, Çocuk Oyunları ve Babil Kulesi gibi başyapıtlar da sergileniyor; mevsimler dizisinin öteki iki tablosu da aynı müzede. Bu yüzden salona ayırdığınız süreyi geniş tutmanızı öneririm. Güncel saatler ve bilet için Kunsthistorisches Museum’un resmi sitesine bakabilirsiniz.

Eserin ressamı: Pieter Bruegel

Pieter Bruegel, Viyana müzesine göre 1525 ile 1530 arasında, Breugel ya da Antwerpen’de doğdu ve 1569’da Brüksel’de öldü. Müze kayıtlarında Yaşlı Pieter Bruegel (Pieter Bruegel d. Ä.) olarak geçer. Bruegel, bağımsız manzarayı, köylü hayatını ve gündelik ayrıntıları resmin konusu yapan öncü bir ressamdı; bu yaklaşım 16. yüzyılın sonu ve 17. yüzyıl boyunca Flaman ve Hollanda resmini derinden etkiledi. Hayatını ve öteki eserlerini Pieter Bruegel yazımda anlattım. Bruegel’in bir tablosunun içinde geçen bir film merak ediyorsanız The Mill and the Cross yazıma da göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Özet

Karda Avcılar, kışın soğuğunu da sıcaklığını da aynı anda hissettiren bir tablo. Rönesans bilginizi sınamak isterseniz testime de göz atabilirsiniz.