Baksı Müzesi’nde Görülmesi Gereken 15 Eser ve Ziyaret Rehberi

Baksı Müzesi nerede?
Baksı Müzesi bir şehirde değil, Bayburt’a 45 km uzaklıktaki Bayraktar (Baksı) köyünde, Çoruh Vadisi’ne bakan bir tepede duruyor. Sanatçı ve akademisyen Prof. Dr. Hüsamettin Koçan’ın kurduğu bu müzede çağdaş sanat eserleri ile geleneksel el sanatları yan yana sergileniyor. Ana bina, 2012’de açılan Depo Müze, atölyeler ve konukevi 40 dönümlük bir araziye yayılıyor. Temmuz 2010’da kapılarını açan müze, 2014’te Avrupa Konseyi Müze Ödülü’nü aldı.
Müze deyince aklımıza şehir gelir: büyük binalar, geniş caddeler, kolay ulaşım.
Baksı Müzesi ise tam tersini yapıyor. Bayburt’tan 45 kilometre uzakta, Çoruh Vadisi’ne bakan bir tepede, bir köyün içinde duruyor.
Bu konum bir tesadüf değil; müzenin bütün fikri zaten bu.
Her şey, Bayburt doğumlu sanatçı ve akademisyen Prof. Dr. Hüsamettin Koçan’ın 2000 yılında filizlenen kişisel bir hayaliyle başladı. Bu hayali gerçeğe dönüştürmek için Ocak 2005’te Baksı Kültür Sanat Vakfı kuruldu. Vakfın derdi belliydi: bugünün sanatıyla geleneksel sanatı aynı masada buluşturmak.
Ana bina 2010’da, uzun ve zorlu bir uğraşın sonunda, devletten hiçbir maddi yardım almadan bitti. Müze Haziran 2010’da İstanbul Modern’de tanıtıldı, temmuzda da kapılarını açtı. 2012’de yeni sergi salonu Depo Müze ziyarete açıldı.
Bugün sergi salonları, depo müze, atölyeler, konferans salonu, kütüphane ve konukeviyle birlikte 40 dönümlük bir araziye yayılmış durumda.
Gitmeden Önce: Müze Mevsimlik Açık
Bunu en başta söylüyorum, çünkü yol uzun; kapıda kalırsanız telafisi zor.
Baksı Müzesi yıl boyu açık değil. 2026 sezonunda 5 Mayıs–31 Ekim tarihleri arasında, 09.00–12.30 ve 13.30–18.00 saatlerinde açıktı. Yeni sezonun tarihleri için müzenin resmi sitesine bakın. Arada bir öğle arası var; varış saatinizi ona göre ayarlayın. Müzenin konukevi ise 15 Mayıs–15 Ekim arasında hizmet veriyor.
Sebebi coğrafya. Bayburt’un kışları serttir ve müze şehirden 45 kilometre uzakta, bir dağ yolunun üzerinde.
Tarihler her yıl değişebiliyor; yola çıkmadan önce müzenin sayfasına mutlaka bir göz atın.
Ulaşım: Müze, Erzurum Havalimanı’na 2,5 saat, Trabzon Havalimanı’na 3,5 saat mesafede. Bayburt’a ulaşım esas olarak karayoluyla sağlanıyor. Kısacası burası yolda geçerken uğranacak bir yer değil; önceden planlanması gereken bir yolculuk.
Baksı Müzesi’nde 2026 sezonunun sergileri
Baksı Müzesi’nde 9 Eylül 2026’da iki yeni sergi birlikte açıldı. Birinde bir sinema yönetmeninin fotoğrafları, ötekinde bir ressamın kilimleri var. İkisi de yoğun ilgi görünce uzatıldı; 9 Kasım 2026’ya kadar gezebilirsiniz.
Zeki Demirkubuz: “Hayatta ve Fotoğrafta En İyi Pozu Yalnızlar Verir”
Masumiyet, Üçüncü Sayfa, Yazgı ve Yeraltı gibi filmlerinden tanıdığımız Zeki Demirkubuz bu kez film kamerasının değil, fotoğraf makinesinin arkasında. Sergide yönetmenin Avrupa, Amerika ve Asya yolculuklarında çektiği fotoğraflardan bir seçki var. Karelerde kurgulanmış sahneler ya da poz veren insanlar görmezsiniz. Bir sokakta, bir kilisede ya da bir meydanda tek başına kalmış insanlar var; etraflarındaki boşluk ve ışıkla birlikte. Filmlerindeki o içe dönük bakış, burada hikayeden sıyrılıp tek bir ana sığıyor.

Demirkubuz 1964’te Isparta’da doğdu. Sinemaya 1994’te C Bloku ile başladı, filmleri Venedik ve Cannes gibi festivallerde gösterildi. Müze bu sergiyi Bayburt’un geniş ve sessiz doğasıyla birlikte düşünmüş. Fotoğraflardaki yalnızlık duygusu, Çoruh Nehri kıyısındaki bu ıssız müzede kendine doğal bir karşılık buluyor.

Mike Berg: “Kuramdan Arınmış”
Mike Berg’in sergisinde yalnızca kilimler var. Berg geleneksel dokumayı kendi soyut diliyle yeniden yorumluyor. Keskin geometrik çizgiler, renk blokları ve dokumanın içinde bilerek bırakılmış boşluklar, düz bir yüzeyde iki ile üç boyut arasında gidip gelen, yani derinlik varmış gibi görünen bir etki yaratıyor. Bu haliyle kilimler bir el işi olmaktan çıkıp doluluk ile boşluk, gelenek ile bugün arasındaki sınırı sorgulayan işlere dönüşüyor. Sergi adı da kuramın hiç olmadığını söylemiyor; sanatçının düşünceyi üretimden ayırmadığını, fikrin iş yapılırken biçimlenmesine izin verdiğini anlatıyor.

Berg 1948’de Oregon’da doğdu, Seattle’daki Washington Üniversitesi’nden mezun oldu ve 1972’de Skowhegan School of Painting and Sculpture’ın yaz programına katıldı. İşleri San Diego Çağdaş Sanat Müzesi’nde, Los Angeles’taki Armand Hammer Museum’da ve 3. Mardin Bienali’nde gösterildi. New York ile İstanbul arasında yaşayan sanatçı Baksı’ya yabancı değil; 2014’te de burada sergi açmıştı. El sanatlarını çağdaş sanatla buluşturmak için kurulmuş bir müze, bu kilimler için doğal bir yuva.

Türkiye genelinde bu ay açık olan diğer sergileri aylık görülecek sergiler listemizde bulabilirsiniz.
1. Müzenin Konumu

Burada ilk göreceğiniz şey bir eser değil, manzara. Müze Çoruh Vadisi’ne yukarıdan bakan bir tepenin üzerinde.
Burada neye bakmalı?
Etrafınıza bakın: vadi, dağlar, köy evleri ve bunların arasında duran müze binası.
Sonra kendinize şunu sorun: bir çağdaş sanat müzesi neden buraya kurulur?
Cevap kurucusunun niyetinde saklı. Koçan, hayatı boyunca biriktirdiklerini doğduğu topraklara geri taşımak istedi. Yani müze şehirden kaçmak için değil, burada bir merkeze dönüşmek için kuruldu.
Sanat tarihinde merkez ile taşra ayrımı çok eskidir. Baksı bu sırayı tersine çevirmeyi deniyor.
2. “Baksı” Adı
Müze adını kurulduğu köyün eski adından alıyor. Bugün Bayraktar diye bilinen köyün eski adı Baksı.
Bu kelimenin anlamı da müzenin fikrini özetliyor: baksı, eski Türklerde bilgin, hekim ve şaman anlamına geliyor.
Neden önemli?
Çünkü geleneksel toplumlarda şaman üç işi birden yapardı: hastayı iyileştirir, bilgiyi taşır, topluluğu bir arada tutardı.
Müze de kendini böyle görüyor. Kendi içine kapanan bir sergi salonu gibi değil, bulunduğu bölgeyle iç içe çalışıyor; kültür turizmi sayesinde bölgede iş imkanı yaratıyor.
Yani bu ad bir nostalji değil, bir görev tanımı.
3. Ana Bina

Müzenin ilk yapısı ve hikayenin kalbi. 2010’da, devletten hiçbir maddi yardım almadan tamamlandı.
Burada neye bakmalı?
Malzemeye ve ölçeğe bakın. Bina araziye hakim ama onu ezmiyor; taş ve yerel malzeme yapıyı çevresine bağlıyor.
Ama asıl ilginç olan, binanın nasıl yapıldığı. Başta sanatçılar olmak üzere pek çok gönüllü yıllar içinde elini taşın altına koydu ve müze gerçek bir toplumsal projeye dönüştü.
Türkiye’de müzeleri genellikle ya devlet ya da büyük vakıflar kurar. Baksı üçüncü bir yol denedi: bağış, gönüllülük ve dayanışma.
4. Depo Müze

Müzenin ikinci sergi salonu. 2012’de ziyarete açıldı.
Burada neye bakmalı?
Önce adına bakın. “Depo müze” müzecilikte özel bir anlam taşıyor: bir müzenin koleksiyonunun büyük kısmı normalde depoda durur ve ziyaretçi onları hiç görmez.
Depo müze bunu tersine çevirir ve depoyu ziyarete açar. Eserler tek tek vitrinlere yerleştirilmez; sık ve yan yana durur, tıpkı bir depodaki gibi.
Böylece şunu kendi gözünüzle görürsünüz: bir müze, sergilediğinden çok daha fazlasına sahiptir.
5. Çağdaş Sanat Koleksiyonu
Müzenin iki ana koleksiyonundan biri. Türkiye’nin önde gelen çağdaş sanatçılarının eserleri burada.
Burada neye bakmalı?
Eserlerin nerede durduğuna bakın. Aynı işi İstanbul’da bir galeride görmekle Bayburt’ta bir köy tepesinde görmek aynı etkiyi bırakmıyor.
Çağdaş sanat büyük ölçüde şehirde doğar: izleyicisi, eleştirmeni, alıcısı hep oradadır. Bu eserleri alışık oldukları yerden çıkarıp bir dağ köyüne taşıyınca onlara bambaşka bir gözle bakmaya başlıyorsunuz.
Türkiye çağdaş sanatının kent içindeki halini İstanbul Modern yazımda anlatmıştım. Baksı, aynı sanatın bambaşka bir coğrafyadaki karşılığı.
6. Geleneksel El Sanatları Koleksiyonu

Müzenin öteki ana koleksiyonu. Burada yörenin geleneksel üretiminden eserler bir araya getirilmiş.
Burada neye bakmalı?
Tekniklerin inceliğine bakın. Dokuma, örgü, işleme; her biri yüzyıllar içinde birikmiş bir bilgi.
Sonra bu bilginin ne kadar kırılgan olduğunu düşünün. Bu tür üretimleri en hızlı yok eden şey göç. Usta şehre gidince tekniği öğretecek kimse kalmaz ve bilgi bir kuşakta kaybolur gider.
Koçan’ın derdi de tam buydu: çok göç veren bir bölgenin kaybolmaya yüz tutmuş değerlerini ve geleneklerini yeniden yaşatmak.
Anadolu el sanatlarının müzedeki kapsamlı bir dökümü için Ankara Etnografya Müzesi yazıma bakabilirsiniz.
7. İki Koleksiyonun Yan Yana Durması
Bence müzenin asıl eseri bu. Baksı’da çağdaş sanat ile geleneksel el sanatları aynı çatı altında, yan yana ve iç içe duruyor.
Neden önemli?
Çünkü müzelerde bu ikisi neredeyse hiç bir araya gelmez. Çağdaş sanat modern sanat müzesine, el sanatları etnografya müzesine gider. Aralarında kalın bir duvar vardır.
O duvarın adı şu: birine sanat, öbürüne zanaat deriz.
Bu ayrım 18. yüzyılda Batı’da “güzel sanatlar” kavramıyla netleşti ve her yerde geçerli değil. Türk ve İslam Eserleri Müzesi yazımda anlattığım gibi, İslam sanatında gündelik bir nesne ile sanat eseri arasında böyle bir sınır yoktur.
Baksı bu duvarı kaldırıyor. Bir kilimle bir yerleştirmeyi aynı odaya koyunca ikisine de başka gözle bakarsınız.
8. Atölyeler
Müze yalnızca eser sergilemiyor; içinde üretimin sürdüğü atölyeler de var.
Burada neye bakmalı?
Üretimin hala sürdüğüne bakın. Bir etnografya müzesinde geleneksel teknikler geçmiş zamanla anlatılır: “şöyle dokunurdu”, “böyle işlenirdi”.
Burada ise bu teknikler hala kullanılıyor. Müze bir arşiv değil, işleyen bir atölye.
Bu fark önemli: bir zanaat ancak üretilmeye devam ettikçe yaşar. Vitrine konduğu an ölür.
Müze 2023’ten beri her yaz Ütopya Atölyeleri’ni de düzenliyor. Temmuz ve ağustosta sanat öğrencileri ve üretmeyi seven herkes, birkaç günlük atölyelerde tanınmış sanatçılarla birlikte çalışıyor ve bu sürede müzenin konukevinde kalıyor. Şimdiye kadar Osman Dinç, Ali Kazma, Seçkin Pirim, Nancy Atakan ve Mustafa Horasan gibi isimler bu atölyeleri yürüttü.
9. Kütüphane ve Konferans Salonu

Kompleksin öteki bölümleri: müzenin içinde bir kütüphane ve bir konferans salonu da var.
Neden önemli?
Çünkü bir köyde kütüphane ve konferans salonu olması, bir müzeden çok daha fazlası demek.
Bölgedeki öğrenciler, öğretmenler ve araştırmacılar buradan yararlanabiliyor. Müze böylece bir kültür merkezi gibi çalışıyor.
Sanat kurumlarının en zor başardığı şey de bu: kendi izleyicisini yetiştirmek.
10. Konukevi

Müzenin en sıra dışı bölümü. Kompleksin içinde 15 Mayıs–15 Ekim arasında hizmet veren bir konukevi var.
Neden var?
Büyük ihtimalle pratik bir ihtiyaçtan doğdu: müze Bayburt’a 45 kilometre, en yakın havalimanına 2,5 saat uzaklıkta.
Ama ortaya çıkan şey pratik bir çözümden fazlası. Konukevi sayesinde sanatçılar burada kalıyor, üretiyor, yöre halkıyla zaman geçiriyor.
Yani burası yalnızca gezilen değil, içinde yaşanan bir yer.
11. Hüsame Köklü Kadın Eğitim Merkezi
Vakfın müze dışındaki en önemli yapısı. Baksı Hüsame Köklü Kadın Eğitim Merkezi Bayburt şehir merkezinde.
Merkez, köyden şehre taşınmış ve yeni hayatında kendine bir yer arayan kadınların yeteneklerini üretime dönüştürmeyi, onlara meslek kazandırmayı ve kendi kazançlarını artırmayı hedefliyor. Çevre köylerdeki kadınlar da bu imkanlardan yararlanabiliyor.
Neden önemli?
Çünkü burada müzenin işi sanat tarihinin sınırlarını aşıyor.
Geleneksel el sanatlarını korumanın en gerçekçi yolu, o işi yapan kişiye onunla geçinebilme imkanı vermek. Koleksiyon yapmak yetmez; o üretimin ekmeğe dönüşmesi gerekir.
12. Bayburtlu Kadınlarla Ortak Üretimler
Müzenin son yıllardaki en ilgi çekici çalışması. Hüsamettin Koçan’ın Bayburtlu kadınlarla birlikte yaptığı bu işler, sanat ile zanaat arasındaki sınırı aşıp kolektif üretimi merkeze alıyor.
Kadınların boncuk örgü ve tığ işiyle ürettiği parçalar, sanatçının çağdaş yorumu ve kendine özgü formlarıyla buluşuyor. Malzemeye hiç dokunulmuyor, üretildiği gibi kullanılıyor; böylece kadınların el emeği olduğu gibi görünür oluyor.
Bu yolculuk 2024’te Gel Zaman Git Zaman sergisiyle başladı ve hala sürüyor.
Sanat tarihi açısından neden ilginç?
Çünkü burada yazar kim, yani eser kimin sorusu bulanıklaşıyor.
Batı sanat tarihi bireysel dehanın etrafında kuruludur: bir eser, bir sanatçı, bir imza. Oysa geleneksel üretim çoğu zaman ortak ve isimsizdir.
Bu işler ikisinin arasında duruyor ve bize şunu soruyor: bir eseri üreten ellerin adı neden yazılmaz?
13. Avrupa Konseyi Müze Ödülü
Müzenin dünyada tanındığının işareti. Baksı Müzesi, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nin verdiği 2014 Yılı Avrupa Konseyi Müze Ödülü’nü 8 Nisan 2014’te Strazburg’daki Palais Rohan’da aldı.
Ödülün simgesi olan Joan Miro’nun bronz heykelciği de gelenek gereği bir yıl boyunca müzede sergilendi.
Neden önemli?
Çünkü bu ödül koleksiyonun zenginliğine değil, müzenin toplumla kurduğu ilişkiye veriliyor.
Yani Avrupa’nın en saygın müzecilik ödüllerinden biri Bayburt’ta bir köydeki müzeye gitti. Sebebi ne binasıydı ne de eser sayısı.
Sebep, bir müzenin bulunduğu yeri değiştirebileceğini göstermesiydi.
14. Anadolu Ödülleri
Vakfın düzenlediği programlardan biri. Anadolu Ödülleri 2019’dan beri edebiyat, sinema, müzik, görsel sanatlar ve mimarlık dallarında veriliyor. Her yıl bir tema seçiliyor: Aralık 2025’teki altıncı ödüllerin teması “Kıyının Ötesi”ydi ve görsel sanatlar ödülü Ali Kazma’ya gitti.
Neden önemli?
Çünkü bir müzenin ödül vermesi, ödül almasından farklı bir şey.
Ödül veren kurum, o alanda çıtayı belirler. Bu çıtanın İstanbul’daki büyük bir kurumdan değil de Bayburt’ta bir köy müzesinden gelmesi, her şeyin tek bir merkezde olup bittiği sanat ortamını biraz gevşetiyor.
15. Bayraktar Köyü
Son maddeyi müzenin dışına ayırmak gerek. Müze kurulduğu köyle birlikte çalışıyor; köyün geleneksel dokusu da uzmanların önerileriyle korunarak ele alınıyor.
Burada neye bakmalı?
Evlere, yollara, insanların gündelik hayatına bakın. Müzeyi gezdikten sonra hemen arabanıza binmeyin; köyde biraz yürüyün.
Çünkü bu müzeyi asıl ölçen şey koleksiyonu değil, buraya gelmesiyle neyin değiştiği. Kültür turizmiyle bölgede açılan iş imkanları, projenin elle tutulur sonucu.
Bir müze bir köyü ayakta tutabilir mi? Baksı, bu sorunun deneyi.
Bu Müze Neden Farklı?
Türkiye’de müzeler genellikle iki yoldan kurulur. Ya devlet kurar: bütçe kamudan gelir, koleksiyon kazılardan ve devirlerden oluşur. Ya da büyük bir vakıf kurar: bir ailenin koleksiyonu bir binada sergilenir.
Sadberk Hanım Müzesi yazımda ikinci modeli anlatmıştım.
Baksı üçüncü bir yol. Ne devlet desteği aldı ne de büyük bir servete dayandı. Bir kişinin fikriyle başladı, bir vakıfla kuruldu, gönüllülerin ve sanatçıların emeğiyle ayağa kalktı.
Ve belki en önemlisi: kurulduğu yerden ayrı düşünülemiyor.
İstanbul Modern’i Ankara’ya taşısanız yine İstanbul Modern olur. Ama Baksı Müzesi’ni Bayburt’tan çıkarırsanız elinizde bir koleksiyon kalır, müze kalmaz.
Çünkü bu müzenin asıl eseri, orada olması.
Ziyaret Nasıl Planlanır?
Bu müze için gerçekçi olmak lazım: hem uzak hem de yalnızca belli aylarda açık.
Bayburt, Karadeniz’i Doğu Anadolu’ya bağlayan tarihi İpek Yolu üzerinde, Gümüşhane ile Erzurum’un arasında. Ulaşım esas olarak karayoluyla; en yakın havalimanları Erzurum ve Trabzon.
Müze Erzurum Havalimanı’na 2,5 saat, Trabzon Havalimanı’na 3,5 saat mesafede.
Önerim şu: bu ziyareti bir Doğu Karadeniz ya da Doğu Anadolu gezisinin parçası yapın. Yalnızca Baksı için yola çıkmak zor; ama Trabzon–Bayburt–Erzurum hattını düşünürseniz müze tam yolunuzun üstünde.
Müzede ve çevresinde yarım gün geçirmeyi hesaba katın.
Kışın gidilebilir mi?
Hayır. Müze yıl boyu açık değil; 2026 sezonu 5 Mayıs–31 Ekim tarihleri arasındaydı. Konukevi de 15 Mayıs–15 Ekim arasında hizmet veriyor.
Tarihler her yıl değişebiliyor. Yol uzun, o yüzden çıkmadan önce müzenin sayfasına bir bakın.
Bayburt’ta başka ne gezilebilir?
Bayburt Kalesi şehre tepeden bakıyor ve Anadolu’nun büyük kalelerinden biri. Şehir tarihi İpek Yolu üzerinde olduğu için çevrede kervansaray ve han kalıntılarına da rastlarsınız.
Müze şehir merkezine 45 kilometre uzakta. İkisini aynı güne sığdırabilirsiniz ama yol süresini hesaba katın.
Baksı Müzesi Ziyaret Bilgileri
Adres: Bayraktar (Baksı) Köyü, Bayburt. Şehir merkezine yaklaşık 45 kilometre.
Ziyaret dönemi: Müze mevsimlik açık. 2026 sezonu 5 Mayıs–31 Ekim tarihleri arasında.
Ziyaret saatleri: 09.00–12.30 ve 13.30–18.00.
Konukevi: 15 Mayıs–15 Ekim arasında hizmet veriyor.
Ulaşım: Erzurum Havalimanı’na 2,5 saat, Trabzon Havalimanı’na 3,5 saat mesafede. Bayburt’a ulaşım esas olarak karayoluyla sağlanıyor.
Not: Özel bir müze olduğu için Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Müzekart sistemi kapsamında değil. Güncel bilgi için müzenin resmi sayfasına bakabilirsiniz.
Kısaca Baksı Müzesi
| İl | Bayburt |
| Konum | Bayraktar (Baksı) Köyü, merkeze 45 km, Çoruh Vadisi’ne bakan tepe |
| Kurucu | Prof. Dr. Hüsamettin Koçan |
| Vakıf | Baksı Kültür Sanat Vakfı, Ocak 2005 |
| Ana bina | 2010, devlet desteği almadan tamamlandı |
| Açılış | Temmuz 2010 (tanıtım Haziran 2010, İstanbul Modern) |
| Depo Müze | 2012 |
| Alan | 40 dönüm |
| Bölümler | Sergi salonları, depo müze, atölyeler, konferans salonu, kütüphane, konukevi |
| Koleksiyon | Çağdaş sanat ve geleneksel el sanatları bir arada |
| Ödül | 2014 Avrupa Konseyi Müze Ödülü |
| Ziyaret dönemi | Mevsimlik (2026: 5 Mayıs–31 Ekim) |
| Önerilen süre | Yarım gün |
Baksı Müzesi’nden ayrılırken aklınızda bir eser değil, bir soru kalıyor.
Sanat nerede olur?
Uzun süre cevabı belliydi: büyük şehirlerde, galerilerde, müzelerde. Taşra izlerdi, merkez üretirdi. Bir sanatçı “keşfedilmek” için merkeze giderdi.
Bu müze tersini denedi. Bayburt doğumlu bir sanatçı, kariyerinin sonunda merkeze gitmek yerine memleketine döndü ve biriktirdiklerini doğduğu toprağa taşıdı.
Ortaya, bir dağ köyünde çağdaş sanatla kilimlerin yan yana durduğu bir müze çıktı. Avrupa’nın en saygın müzecilik ödülü de oraya gitti.
Merkez, gidilen yer değil; kurulan yer.
Türkiye’nin diğer özel müzeleri için Sadberk Hanım Müzesi ve Rahmi M. Koç Müzesi, çağdaş sanat için İstanbul Modern yazılarıma, Türkiye’deki tüm müzeler için Türkiye Müzeleri Rehberi’ne bakabilirsiniz.
Bu Ay Nereye?
İlknur Acar'dan aylık kültür ve gezi rehberi: o ay görülecek sergiler, gezi rotaları, tiyatro ve etkinlikler. Ayda bir e-posta; istediğin an tek tıkla ayrılabilirsin.






